Làm lại bố cục bể đang nuôi cá và thả cặp honey gourami

Một bể thủy sinh chạy được khoảng một năm thường đã um tùm, cây lấn hết chỗ bơi và nhìn không còn gọn. Lúc đó nhiều người muốn làm lại bố cục (rescape) nhưng ngại vì trong bể đang có cá. Bể mới set thì có quy trình quen thuộc: trải nền, dựng lũa đá, trồng cây, đổ nước rồi chạy hai đến ba tuần mới thả cá. Bể đang có cá thì phải làm khác đi.

Bài này hướng dẫn cách làm lại một bể 70 lít đang nuôi cá trong một hai ngày, giữ được vi sinh để thả cá lại ngay. Phần cuối nói về cách thả một cặp honey gourami làm cá điểm nhấn cho bể cộng đồng.

Vì sao không cần cycle lại từ đầu

Cách làm ở đây là chỉ dỡ cây, lũa đá và bắt cá ra. Nền cũ giữ nguyên trong bể. Nền đã dùng một năm thì có thể bổ sung viên phân nhét gốc (root tabs) cho thêm dinh dưỡng. Lọc thì cho chạy liên tục suốt quá trình làm.

Trong video

• Xem video từ ▶ 4:10 Bể đã dỡ cây, giữ nguyên lớp nền cũ trong bể.

Vì vi sinh trong lọc vẫn sống và nền không bị thay, nếu bạn làm xong trong một hai ngày thì có thể thả cá lại luôn, không phải chờ bể chạy vài tuần như bể mới.

Chuẩn bị và rút nước

1. Tắt lọc và tắt CO2.
2. Chuẩn bị sẵn nhiều khăn và vài cái xô, vì lúc làm sẽ văng nước khắp nơi.
3. Rút phần lớn nước bể ra các xô. Một xô để chứa cá. Một thùng khác để đặt lọc vào, cắm ống vào ra trong đó và cho lọc chạy tiếp để giữ vi sinh.

Giữ lại nước cũ khi rescape thật ra không bắt buộc. Nhưng đằng nào bạn cũng cần nước để chứa cá và ngâm lọc, nên tận dụng luôn, lát nữa có thể đổ lại một phần vào bể.

Bể này có đàn ember tetra, một con Pseudomugil paskai, green neon tetra, kubotai rasbora và guppy. Guppy sẽ chuyển sang bể khác, các loài còn lại sẽ quay về bể sau khi làm xong.

Dỡ cây trước rồi mới bắt cá

Nhiều người sẽ thấy lạ khi nhổ cây, nhấc lũa ra lúc cá còn trong bể và nước đục ngầu. Theo kinh nghiệm thì làm vậy có vẻ lại nhẹ nhàng cho cá hơn. Nếu để nguyên cây và lũa thì bắt cá rất khó, phải rượt bằng vợt rất lâu, và nhiều khả năng cá bị stress vì chuyện đó nhiều hơn.

1. Nhấc chậu cây và các cụm cây còn dùng được ra trước, ví dụ chậu rotala, cụm dương xỉ Java (java fern) hay củ súng.
2. Lấy lũa ra hết.
3. Bắt cá. Khi bể đã trống, phần lớn cá bắt được trong khoảng ba phút.
4. Hạ mực nước thêm để thấy rõ mấy con cuối và bắt nốt.

Có thể vẫn còn vài con tép nhỏ sót lại trong bể. Chuyện đó không sao.

Cây gom hết vào hai túi. Thảm tiền cảnh nào đã bị rêu (moss) chiếm hết thì nên bỏ, vì không dùng lại được.

Vệ sinh kính và nền

Sau một năm, kính thường bám rêu hại, còn nền chứa nhiều rễ cây và cặn bẩn. Cách dọn khá đơn giản:

1. Đổ nước vào lại bể.
2. Lau sạch các mặt kính.
3. Quơ tay trên mặt nền để cặn bẩn bốc lên lơ lửng trong nước.
4. Hút bỏ phần nước bẩn đó ra.

Tận dụng lũa và cây cũ

Những khúc lũa đã bám dương xỉ Java (Microsorum) đẹp thì nên giữ lại. Chỉ cần dọn lại một chút:

Trong video

• Xem video từ ▶ 5:40 Khúc lũa phủ đầy moss và dương xỉ đang được dọn lại.
• Xem video từ ▶ 7:10 Khúc lũa dương xỉ Java được đặt vào bể để sắp xếp lại.

• Gỡ bớt phần lớn rêu moss đang mọc lộn xộn trên lũa.
• Cắt bỏ những lá dương xỉ bị rêu hại bám và lá xấu.
• Tìm lại mấy cây ráy (anubias) bị che khuất ở dưới gốc để đưa chúng ra chỗ nhìn thấy được.
• Gỡ bỏ những cụm Bolbitis mọc xấu hoặc đã bị moss lấn.

Một khúc lũa ở đây được lật ngược 180 độ. Dương xỉ ở mặt bên kia của nó khá sạch, không bám rêu hại, nên khi quay mặt đó ra trước thì nhìn tươi và gọn hơn hẳn. Trên cùng một khúc lũa mà có hai loại dương xỉ không hợp nhau, ví dụ Microsorum mini và Trident, thì có thể gỡ một loại ra. Phần gỡ ra vẫn buộc lại chỗ khác được nếu cần.

Đá cũ, ở đây là đá ADA Yamaya, chỉ cần rửa sạch là dùng lại được.

Dựng bố cục mới cho thoáng

Bố cục cũ là một bức tường dương xỉ dày, phía trước là thảm, phía sau là cây thân. Nhìn thì đầy nhưng cá gần như không còn chỗ bơi. Lần này bố cục được làm thoáng hơn:

• Chỉ dùng hai khúc lũa thay vì ba, tạo thành một đảo lớn và một đảo nhỏ. Khoảng trống ở giữa là lối đi mở cho cá.
• Bỏ thảm tiền cảnh. Thay vào đó, xếp đá và sỏi ADA Aqua Gravel thành một đường chắn ở phía trước.
• Kê hai khúc lũa lên nền đá nham thạch đen (lava rock) cho cao hơn và chắc hơn. Nhờ vậy có thêm chỗ trồng crypt (Cryptocoryne) ở phía trước, dưới chân lũa.

Trồng cây

Cây lấy ra từ bể cũ được trồng lại trước, sau đó mới đến cây còn dư từ chỗ khác.

Trong video

• Xem video từ ▶ 8:50 Các loại cây chuẩn bị trồng: Cyperus, Rotala đỏ và cây lấy từ bể cũ.
• Xem video từ ▶ 10:00 Nhìn từ trên xuống: cây đã trồng quanh cụm dương xỉ, Cyperus ở giữa.

Lúc trồng, nhớ xịt nước lên dương xỉ Java liên tục vì lá khô rất nhanh khi bể đang cạn. Trồng xong thì đổ nước đầy lại, cho lọc và CO2 chạy như cũ.

Thả cặp honey gourami

Bể cộng đồng kiểu này thường được thêm một loài cá điểm nhấn, chẳng hạn cá lùn Nam Mỹ như Apistogramma. Honey gourami là một lựa chọn khác rất hợp với bể 70 lít. Đây là loài cá có nhiều hành vi thú vị để ngắm. Có thể thả một cặp, trong đó con đực là con màu cam rực, càng nuôi màu càng đẹp.

Trong video

• Xem video từ ▶ 14:30 Túi cá treo trong bể để thuần cá trước khi thả.
• Xem video từ ▶ 16:40 Con cá màu cam nhỏ bơi giữa đám rêu và cây thủy sinh.

Khi thả cá cần lưu ý mấy điểm sau:

• Thuần cá lâu hơn bình thường nếu bể có châm CO2. Bể ở cửa hàng không có CO2 nên thông số nước hai bên chênh nhau khá nhiều.
• Giảm dòng chảy. Honey gourami có lẽ không thích dòng mạnh. Ở đây dòng ra được giảm bằng cách lắp lại phụ kiện Aquario Reliever.
• Thêm cây nổi. Có thể thả một ít bèo tai chuột (Salvinia). Lúc mới thả, cặp cá nằm yên dưới tán Cyperus helferi.

Nếu bể có đèn nền phía sau (backlight), một bố cục thoáng sẽ làm đèn nền lên đẹp hơn hẳn. Với bố cục dày như trước thì gần như không thấy được ánh đèn này.