Top 10 loài cá chạch cho bể nước ngọt đáng thử

Muốn tầng đáy bể vui mắt và nhộn nhịp hơn hẳn thì cá chạch là một lựa chọn rất đáng thử. Nhóm cá đáy nước ngọt này đa dạng đến mức khó tả gọn trong một câu. Dù vậy, nhiều loài có chung vài nét: thân dài, nhìn như không có vảy, và có mấy sợi râu quanh miệng. Dưới đây là những loài đáng nuôi nhất, kèm cách chăm từng loài cho tốt.

1. Cá chạch hề (Chromobotia macracanthus)

Cá chạch hề được nhiều người mê vì tính nghịch như cún con, thân vằn đen vàng đẹp mắt và bộ vây đỏ cam. Có điều, phần lớn chạch hề không được nuôi đúng cách. Chúng lớn tới cỡ 30 cm, dài ngang một ổ bánh mì kẹp, và thích sống thành đàn từ sáu con trở lên. Chúng cũng cần nước ấm trên 27°C. Nước lạnh hơn thì cá dễ mắc bệnh, chẳng hạn bệnh đốm trắng (ich). Nếu bạn sẵn sàng giữ một bể thật to trong 10-20 năm thì chạch hề rất đáng đầu tư. Chúng có đủ trò buồn cười: đuổi bắt nhau, nằm nghiêng ngủ trông như đã chết, hay chui rúc vào góc hẹp và trong ống.

2. Cá chạch kuhli (Pangio kuhlii)

Loài cá lạ mang vằn kiểu ngựa vằn này không phải ai cũng thích. Cả đàn bò cùng nhau nhìn chẳng khác gì một búi giun ngoằn ngoèo. Bù lại, chúng khá thú vị và dễ nuôi. Chạch kuhli hoạt động về đêm. Ban ngày chúng trốn dưới đồ trang trí và cây thủy sinh, đến khi tắt đèn mới bò ra kiếm ăn. Thức ăn tạp dùng cho bể cộng đồng loại nào chúng cũng ăn. Món khoái khẩu nhất của chúng vẫn là các loại giun, như trùng huyết đông lạnh hay giun đen sống. Bạn cần một loài cá đáy hiền, dài tối đa 10 cm và không đụng đến ốc trong bể thì đừng bỏ qua một đàn chạch kuhli. Cách chăm chạch kuhli chi tiết hơn có ở bài riêng.

3. Cá tỳ bà bướm hổ (Sewellia lineolata)

Cá tỳ bà bướm hổ cũng là một loài lạ trong danh sách này. Nhìn chúng giống cá đuối con hơn là cá chạch. Nhờ thân thuôn và bộ vây khỏe, chúng bám chặt được vào bề mặt ngay giữa dòng thác xiết. Dù vậy, trong bể cộng đồng bình thường với dòng chảy chậm hơn, chúng vẫn sống tốt. Giống phần lớn cá chạch, chúng không kén ăn. Viên chìm, thức ăn dạng gel Repashy hay trùng huyết đông lạnh chúng đều ăn hết. Thêm một điểm cộng nữa là chúng ăn rêu rất giỏi. Rêu tóc, tảo nâu (diatom) chúng đều dọn được, thậm chí cả BBA (rêu râu đen) nếu đủ đói. Cuối cùng, cá tỳ bà bướm hổ khá dễ đẻ nếu bạn cho ăn nhiều đồ ngon và bể có nhiều chỗ ẩn nấp. Cách chăm cá tỳ bà bướm hổ đầy đủ có ở bài riêng.

4. Cá chạch xích lùn (Ambastaia sidthimunki)

Nếu bạn muốn một loài chạch ăn ốc đúng kiểu kinh điển mà lại không lớn quá, chạch xích lùn rất đáng cân nhắc. Chúng chỉ dài 5-6 cm nhưng cá tính rất mạnh. Dọc thân chúng chạy một hoa văn xích đen nổi bật. Ở tầng đáy, chúng hoạt động không ngừng, hết đuổi nhau lại đi tìm mồi. Chúng còn hay "vẫy" vây và bơi lên tầng giữa bể. Chạch xích lùn hơi đắt, nhất là khi một đàn cần ít nhất 6-10 con. Bù lại, với bể thủy sinh nhỏ đang cần trị ốc, đây là lựa chọn thay thế rất tốt. Thông tin chi tiết hơn có trong bài hướng dẫn chăm sóc riêng.

5. Cá chạch yoyo (Botia almorhae)

Loài chạch phổ biến này có tên như vậy vì hoa văn bên hông trông giống chữ "YOYO". Có người gọi chúng là "chạch hề bình dân". Chúng vẫn lớn khá to, khoảng 13-15 cm, mà giá chỉ tầm $5-8. Tính chúng tương đối hiền, nhưng đôi lúc hơi cáu bẳn với nhau. Bạn nên nuôi một đàn ít nhất sáu con để sự hung hăng dàn đều ra cả đàn. Chạch yoyo rất hợp với bể lớn nuôi một số loài cichlid châu Phi, Trung Mỹ hoặc Nam Mỹ. Có điều, đừng thả chúng chung với động vật không xương sống như ốc và tép.

6. Cá chạch angelicus hay chạch chấm bi (Botia kubotai)

Muốn một bản nâng cấp của chạch yoyo, nhỏ hơn một chút và hiền hơn, thì đây chính là loài bạn cần. Loài chạch dài 10 cm này hiền khô, khá mạnh dạn, màu lại rực và tương phản rõ. Điểm trừ là chúng không dễ kiếm, giá có thể vào khoảng $15-20 một con. Nếu tiệm cá đặt hàng được, bạn hãy lấy hẳn một đàn lớn, ít nhất 6-10 con. Mang cá về nhà thì nhớ tẩy giun cho chúng. Loài này thường được bắt từ tự nhiên nên dễ mang ký sinh trùng hơn.

7. Cá chạch vằn (Botia striata)

Chạch hề và chạch kuhli mang các vằn dọc to bản, còn chạch vằn thì phủ kín người những sọc mảnh. Chúng dài 9 cm, ngắn hơn chạch angelicus một chút. Dù vậy, chúng có chiếc mõm dốc giống hệt. Chiếc mõm này rất hợp để ăn ốc, tép con, các loài thân mềm và động vật không xương sống khác. Giống các loài chạch khác, chúng chịu được dải thông số nước rộng. Chúng sống tốt nhất khi nuôi thành đàn từ sáu con cùng loài trở lên. Chạch vằn là một trong những loài đáng nuôi nhất, vì tính chúng thường mạnh dạn và điềm tĩnh. Nếu bạn có bể từ khoảng 114 lít trở lên thì cứ thử nuôi xem.

8. Cá chạch kuhli bạc (Pangio anguillaris)

Có vài loài Pangio cùng mang tên "chạch kuhli". Riêng loài này bạc toàn thân, không có chút hoa văn nào. Nhu cầu của chúng gần như giống hệt Pangio kuhlii ở trên. Chúng thích sống thành đàn lớn và kiếm ăn ban đêm, lúc đèn bể đã tắt. Điểm khác là màu bạc ánh kim của chúng rất bắt mắt. Vì thế hễ tiệm có hàng là có người săn ngay. Bạn có thể nuôi chung chúng với chạch kuhli thường để có nhiều kiểu "lươn mini" bò khắp nền bể.

9. Cá chạch hồng (Petruichthys sp. ‘rosy’)

Cá chạch hồng đực (trái) và cá chạch hồng cái (phải).

Chạch hồng là loài nhỏ nhất trong danh sách, chỉ dài 2,5-3 cm. Loài cá nano này có dị hình giới tính, nghĩa là con đực và con cái nhìn khác nhau rõ rệt. Con đực mang màu hồng đặc trưng với một sọc ngang sẫm màu. Con cái thì chủ yếu màu nâu xám, lấm tấm đốm. Một đàn chạch hồng sống được trong bể từ khoảng 19 lít trở lên. Chúng bơi lội năng nổ trong khoảng từ tầng giữa xuống tầng đáy. Đã có người chơi cho chạch hồng đẻ thành công trong bể trồng dày cây và đã chạy ổn định lâu. Họ cho cá ăn thật nhiều thức ăn cỡ rất nhỏ (như cyclops đông lạnh và Easy Fry and Small Fish Food). Khi thấy cá bố mẹ có biểu hiện đẻ thì họ vớt chúng ra.

10. Cá chạch bùn (dojo) (Misgurnus anguillicaudatus)

Loài cá vui tính, dễ thương này trông như một cây xúc xích khổng lồ, dài từ 15 đến 28 cm. Chúng có nhiều màu, như nâu thường, vàng ánh kim và bạch tạng. Người ta hay gọi chúng là "chạch thời tiết", vì hễ cảm nhận được bão hay mưa sắp tới là chúng quậy hẳn lên. Chúng còn có tên khác là "chạch ao". Đây là loài nước lạnh, sống được trong bể không sưởi cùng các loài cá lớn như cá vàng. Bạn nên giữ nhiệt độ dưới 27°C. Nước quá ấm dễ khiến chúng nhiễm khuẩn và nhiễm nấm.

Cá chạch có đủ cỡ, đủ dáng, đủ kiểu hoa văn. Thế nào bạn cũng tìm được một loài khiến mình mê mẩn.