ปลาบ้า

ต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท เพราะเป็นปลาที่ขึ้นชื่อเรื่องการกระโดด ควรใช้ฝาปิดที่หนักและปิดได้แน่นสนิท เนื่องจากปลาตะเพียนขนาดใหญ่อาจตื่นตกใจง่ายเป็นบางครั้ง และมักกระโดดได้แรงมาก

ปลาบ้า Leptobarbus hoevenii เป็นปลาตะเพียนขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ในมวลน้ำกลางและผิวน้ำ ดูเหมือนว่าจะเป็นปลาท้องถิ่นของคาบสมุทรมาเลเซีย บอร์เนียว สุมาตรา และชวา เป็นปลาเกมที่นิยมตกกัน โตได้ 800 ถึง 1000 มม. จึงไม่เหมาะกับตู้ปลาตามบ้านเลย แต่กลับหาซื้อได้ง่ายในขนาด 100 ถึง 150 มม. ปลาสกุลเดียวกันอย่าง L. rubripinna ถูกเรียกว่า L. hoevenii มานานหลายสิบปี และทั้งสองชนิดยังขายกันภายใต้ชื่อเดียวกัน L. hoevenii ไม่มีแถบสีเข้มกว้างพาดกลางลำตัว และมีครีบท้องกับครีบก้นสีเทาเข้ม2

หากจะเลี้ยงปลาตัวเต็มวัย ควรมีตู้ปลายาวอย่างน้อย 3 ม.1

ความยาวมาตรฐาน: 1000 มม. SL (100 ซม.)

เหมาะกับสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำสาธารณะ หรือตู้ปลาตามบ้านที่ใหญ่ที่สุดเท่านั้น2

ในด้านเคมีของน้ำ ปลาชนิดนี้ไม่มีความต้องการพิเศษใด ๆ1

• อุณหภูมิ: 20–26 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 2–15 dGH2

การเลือกของตกแต่งไม่สำคัญเท่าคุณภาพน้ำและพื้นที่ว่างสำหรับว่ายน้ำ อย่างไรก็ตาม หากมีกำลังพอจะจัดหาและตกแต่งตู้ที่มีขนาดใหญ่พอ แนะนำให้จัดตู้เลียนแบบแม่น้ำที่มีน้ำไหล ใช้พื้นเป็นหินและกรวดหลายขนาด วางก้อนหินใหญ่ที่ถูกน้ำกัดเซาะจนมน และกิ่งขอนไม้

เช่นเดียวกับปลาหลายชนิดที่อาศัยในน้ำไหลตามธรรมชาติ ปลาชนิดนี้ไม่ทนต่อการสะสมของของเสียอินทรีย์ และต้องการน้ำที่สะอาดหมดจดตลอดเวลาจึงจะเติบโตได้ดี นอกจากนี้ยังอยู่ได้ดีที่สุดเมื่อน้ำมีออกซิเจนละลายสูงและมีการเคลื่อนไหวของน้ำในตู้พอสมควร จึงควรใช้กรองนอกตู้ ปั๊มทำกระแสน้ำ ฯลฯ เพื่อให้ได้สภาพดังกล่าว

ควรใช้ฝาปิดตู้ที่หนักและปิดได้แน่นสนิท เนื่องจากปลาตะเพียนขนาดใหญ่อาจตื่นตกใจง่ายเป็นบางครั้ง และมักกระโดดได้แรงมาก2

เป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ จึงไม่มีปัญหาเรื่องอาหาร1

การวิเคราะห์กระเพาะของปลาที่จับจากธรรมชาติพบว่ากินซากพืช แพลงก์ตอนสัตว์ และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดใหญ่ทั้งที่อยู่ในน้ำและบนบก

ในตู้ปลาเลี้ยงง่าย กินแทบทุกอย่างที่ให้ หากต้องการให้สีสันและสภาพร่างกายดีที่สุด ควรให้อาหารสดและอาหารแช่แข็งขนาดเล็กเป็นประจำ เช่น หนอนแดง ไรแดง และไรทะเล ร่วมกับอาหารแห้งคุณภาพดีและผักปริมาณมาก ถั่วลันเตาแกะเปลือก ซูกินีลวก ผักโขม และผลไม้หั่นชิ้น ล้วนเป็นอาหารเสริมที่ดี ส่วนปลาตัวใหญ่ยังกินไส้เดือนดินหั่น กุ้ง หอยแมลงภู่ ฯลฯ ด้วย2

เนื่องจากเป็นปลาที่อยู่รวมฝูง จึงควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 7 ตัว ซึ่งจะว่ายรวมกันเป็นฝูงที่สวยงามมาก1

เป็นปลานิสัยสงบ แต่ปลาที่ตัวเล็กมากมีแนวโน้มจะถูกกิน2

ตัวเมียที่เจริญพันธุ์แล้วจะมีลำตัวลึกกว่าตัวผู้2

ยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับการเพาะพันธุ์ในตู้ปลา ในเอเชียมีการเพาะพันธุ์แบบผสมเทียมเพื่อเลี้ยงในฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ1

จนถึงปัจจุบันยังไม่มีการเพาะพันธุ์ในตู้ปลา แต่มีการเพาะเลี้ยงเป็นจำนวนมากในสุมาตราโดยใช้ฮอร์โมน2

มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ตั้งแต่ประเทศไทยไปจนถึงเกาะบอร์เนียว)1

ดูเหมือนว่าจะเป็นปลาท้องถิ่นของคาบสมุทรมาเลเซีย รวมถึงหมู่เกาะซุนดาใหญ่ ได้แก่ บอร์เนียว สุมาตรา และชวา รายงานการพบปลาชนิดนี้ในแม่น้ำโขง แม่น้ำเจ้าพระยา และแม่น้ำสายอื่น ๆ ในอินโดจีน แท้จริงแล้วหมายถึงปลาสกุลเดียวกันอย่าง L. rubripinna (ดูหัวข้อ 'หมายเหตุ')

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบคือ 'Indonesia: Borneo: Kalimantan Selatan: Banjarmasin'2

พบได้บ่อยที่สุดในแม่น้ำและลำธารที่น้ำไหลอย่างอิสระ และพบในที่ราบน้ำท่วมถึงเป็นช่วงตามฤดูกาล1

เป็นปลาที่อาศัยในมวลน้ำกลางและผิวน้ำ พบส่วนใหญ่ในแม่น้ำและลำธารขนาดใหญ่ ในช่วงฤดูฝนจะอพยพเข้าไปยังที่ราบน้ำท่วมถึงและป่าที่ถูกน้ำท่วมชั่วคราว ซึ่งเป็นที่ที่ปลาวางไข่2

ปลาสกุลเดียวกันอย่าง Leptobarbus rubripinna ถูกเรียกว่า L. hoevenii มาหลายสิบปี และในวงการปลาสวยงามยังคงถูกระบุผิดเป็นชนิดนี้อยู่ โดยทั้งสองชนิดขายกันภายใต้ชื่อเดียวกัน

L. hoevenii เป็นปลาเกมที่นิยมตกกันในประเทศถิ่นกำเนิด และไม่เหมาะกับตู้ปลาตามบ้านเลย น่าเสียดายที่หาซื้อได้ง่ายในขนาด 100–150 มม. และส่วนใหญ่ไม่มีการบอกถึงขนาดเมื่อโตเต็มที่หรือความต้องการในระยะยาว

ทั้ง L. rubripinna และ L. hoevenii ยังถูกเรียกด้วยชื่อ 'mad barb', 'sultan fish', 'maroon shark' หรือ 'Hoven's carp' ชื่อแรกน่าสนใจเป็นพิเศษ เพราะมาจากปรากฏการณ์ที่มีรายงานว่าปลากินเมล็ดและส่วนอื่น ๆ ของต้นกระเบา (Hydnocarpus kurzii) แล้วดูเหมือน 'เมา' เสียการทรงตัวและว่ายน้ำอย่างไร้ทิศทาง ในบางพื้นที่ของแหล่งกระจายพันธุ์ ปลาชนิดนี้จึงอาจเป็นพิษหากนำมากินในบางช่วงของปี

L. hoevenii แยกจาก L. rubripinna ได้ดังนี้: ไม่มี (เทียบกับมี) แถบสีเข้มกว้างพาดกลางลำตัว; ระยะระหว่างตาเกือบแบน (เทียบกับโค้งมน) ในปลาที่ยาวอย่างน้อย 160 มม. SL; แนวหัวด้านบนตรงถึงเว้าเล็กน้อย (เทียบกับโค้งมนเล็กน้อยและสมมาตรกับแนวด้านล่าง); ตาอยู่ค่อนไปทางด้านบนของหัว (เทียบกับอยู่กึ่งกลางความสูงของหัว); หนวดขากรรไกรบนคู่หลังยาวเลยตา (เทียบกับยาวถึงกึ่งกลางตา); ครีบท้องและครีบก้นสีเทาเข้ม (เทียบกับสีส้มถึงแดง); แฉกครีบก้นและแฉกครีบหางปลายแหลม (เทียบกับปลายมน)2