ปลาแคทฟิชยีราฟ

ควรคำนึงไว้ว่าแคทฟิชชนิดนี้โตได้อย่างน้อยประมาณ 30 ซม. จึงเหมาะกับตู้ปลาขนาดใหญ่เท่านั้นหากเลี้ยงในระยะยาว ปลาวัยอ่อนที่นำเข้ามาในปัจจุบันมีความยาว 5–7 ซม.1

แคทฟิชชนิดนี้ต้องการตู้ปลาที่กว้างขวาง เมื่อพิจารณาจากขนาดตัวเต็มวัย2

ปลาชนิดนี้ทนต่อคุณภาพน้ำได้หลากหลายมาก สามารถเลี้ยงในน้ำที่มีค่า pH ต่ำ (6.5) ร่วมกับปลาคาราซินหรือปลาบาร์บขนาดใหญ่ได้ หรือแม้แต่เลี้ยงในตู้แบบทะเลสาบแทนกันยิกาในน้ำที่กระด้างกว่า ร่วมกับปลาหมอสีที่มาจากทะเลสาบแห่งนี้ก็ได้ แต่น้ำอ่อนและเป็นกรดจะเหมาะกว่า เพื่อให้ปลาอยู่ได้อย่างสบาย2

จะงอยปากที่ยาวและแหลมเหมาะกับการคุ้ยหาหนอนและเศษตะกอนอินทรีย์ในพื้นทราย จึงควรปูพื้นตู้ด้วยทราย และใช้ระบบกรองนอกตู้ที่มีอัตราการไหลของน้ำดี2

ปลาในกลุ่มปลากด (bagrid) ชนิดนี้โตได้ถึง 46 ซม. ซึ่งถือว่าใหญ่มาก แต่โดยพื้นฐานแล้วเป็นยักษ์ใจดี จึงเลี้ยงร่วมกับปลาชนิดใดก็ได้อย่างวางใจ ตราบใดที่ปลานั้นตัวใหญ่เกินกว่าจะเข้าไปในปากเล็ก ๆ ของมันได้2

ยังไม่มีรายงานการเพาะพันธุ์ชนิดนี้ในที่เลี้ยง เนื่องจากต้องใช้ตู้ขนาดใหญ่มากและปลาหลายตัว ในธรรมชาติ ตัวผู้จะเฝ้าไข่ที่วางไว้ในรัง นอกจากนี้ตัวผู้ยังเป็นผู้ให้ที่พักแก่ไข่และลูกปลาของ Dinotopterus cunningtoni ซึ่งเป็นปลาในวงศ์ปลาดุก (Clariidae) ที่อาศัยรังที่เตรียมไว้แล้วนี้ และกินลูกปลาของเจ้าของรังเป็นอาหาร2

ในคองโก สกุลนี้มีตัวแทนคือ Auchenoglanis wittei ส่วน A. occidentalis ตัวจริงพบในแม่น้ำเซเนกัล แม่น้ำกาซามานซ์ และแม่น้ำแกมเบีย และไม่มีการนำเข้ามาเป็นปลาสวยงาม1

แอฟริกา: ลุ่มแม่น้ำเซเนกัล กาซามานซ์ และแกมเบีย ในแอฟริกาตะวันตก แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality): เซเนกัล ชนิดนี้จัดเป็นปลาแอฟริกันชนิดหนึ่งที่มีพื้นที่การกระจายพันธุ์กว้างมาก โดยพบได้ตั้งแต่เซเนกัลไปจนถึงแทนซาเนีย2

จนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ สกุล Auchenoglanis ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปเพียงสองชนิด คือ A. biscutatus และ A. occidentalis แต่สิ่งนี้เปลี่ยนไปเมื่อ Retzer (2010) ทบทวนอนุกรมวิธานของสกุลนี้ใหม่และแยกออกเป็นแปดชนิด A. wittei จำแนกได้ง่ายจากลวดลาย "ร่างแหแบบยีราฟ" บนลำตัว และเป็นชนิดที่มักถูกเรียกว่า A. occidentalis ในเอกสารด้านปลาสวยงาม (A. occidentalis ตัวจริงมีจุดเมื่อยังเล็ก และเป็นสีน้ำตาลล้วนเมื่อโตเต็มวัย) คงต้องใช้เวลาอีกนานกว่าผู้เลี้ยงจะรู้จักการจำแนกชนิดที่ถูกต้อง1

Teugels et al. (1991) ถือว่าสกุล Auchenoglanis ประกอบด้วยสองชนิดที่ถูกต้อง ได้แก่ A. biscutatus และ A. occidentalis งานของ Michael Retzer ในปี 2010 แยกออกเป็นแปดชนิด แต่การประเมินใหม่ในภายหลังโดย Geerinckx & Vreven (2013) ซึ่งอาศัยข้อมูลการวัดสัดส่วน ข้อมูลการนับ (เมริสติก) และข้อมูลทางสัณฐานวิทยาอื่น ๆ ยืนยันว่ามีชนิดที่ถูกต้องเพียงสองชนิดเท่านั้น โดยระบุว่า A. occidentalis แตกต่างจากชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน (ยกเว้น A. tchadiensis) ตรงที่ลำตัวมีสีเรียบสม่ำเสมอ และแตกต่างจาก A. tchadiensis ตรงที่แผ่นฟันบนขากรรไกรบนเป็นรูปไข่ ไม่ใช่รูปสามเหลี่ยม ส่วน A. biscutatus แยกจาก A. occidentalis ได้จากส่วนหัวด้านหลังตาที่ยาวกว่าส่วนหัวด้านหน้าตา ครีบไขมันที่ยกตัวสูงขึ้นอย่างกะทันหัน และหนวดที่ขากรรไกรบนซึ่งปลายหนวดไม่เข้มกว่าสีของส่วนหัว

A. acuticeps Pappenheim, 1914, A. tanganicanus Boulenger, 1906, A. chadiensis Pellegrin, 1909, A. sacchii (Vinciguerra, 1898) และ A. wittei Giltay, 1930 ปัจจุบันทั้งหมดถือเป็นชื่อพ้องของ A. occidentalis

ที่มาของชื่อ: ชื่อสกุล Auchenoglanis เป็นชื่อที่ตั้งขึ้นแทน Auchenaspis Bleeker 1858 (ซึ่งชื่อนี้ถูกใช้ไปแล้วกับปลาฟอสซิล) โดย auchenos = คอ และ aspis = โล่ หมายถึงแผ่นโล่บริเวณท้ายทอยที่กว้าง ส่วน glanis = ปลาดุกยุโรป (Wels catfish หรือ sheatfish, Silurus glanis) ซึ่งปัจจุบันใช้เป็นคำเรียกแคทฟิชโดยทั่วไป ชื่อชนิด occidentalis แปลว่า ตะวันตก หมายถึงถิ่นกระจายพันธุ์ของมัน (บรรยายลักษณะจากตัวอย่างในเซเนกัล) เมื่อเทียบกับ A. biscutatus ของอียิปต์ซึ่งมีลักษณะคล้ายกัน2