ปลาเรนโบว์โบสมานี

ปลาเรนโบว์โบสมานี (Melanotaenia boesemani) เป็นปลาเรนโบว์จากอินโดนีเซีย พบเฉพาะในกลุ่มทะเลสาบอาจามารู (Ajamaru) และทะเลสาบไฮน์ (Hain) กับไอทินโจ (Aitinjo) ที่อยู่ใกล้เคียงเท่านั้น เป็นปลาเรนโบว์ที่นิยมเลี้ยงมากที่สุดชนิดหนึ่ง ปลาที่ขายกันเกือบทั้งหมดมาจากฟาร์มเพาะเลี้ยงในตะวันออกไกลและยุโรปตะวันออก ในธรรมชาติเป็นปลาที่หายากและอยู่ในบัญชีแดงของ IUCN การจับพ่อแม่พันธุ์จากธรรมชาติเพื่อป้อนวงการค้าส่งผลเสียต่อชนิดนี้อย่างรุนแรง ปลาวัยอ่อนที่มักวางขายยังมีสีหม่น และอาจใช้เวลานานกว่า 12 เดือนกว่าสีจะขึ้นเต็มที่

• ขนาดสูงสุด: 11 ซม. SL
• ขนาดตู้ปลา: 120 × 30 ซม.
• อุณหภูมิ: 27–30 °C
• ค่า pH: 7.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 10–20 dGH1

เป็นปลาที่ว่ายน้ำตลอดเวลา ต้องการตู้ปลาขนาดอย่างน้อย 120 × 30 × 30 ซม. หรือประมาณ 108 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 27–30 °C เป็นปลาเขตร้อนโดยแท้
• ค่า pH: 7.0–8.0 ปลาจะไม่สมบูรณ์ในน้ำอ่อนที่เป็นกรด
• ความกระด้าง (GH): 10–20 dGH1

ปลาชนิดนี้ก็เหมือนปลาเรนโบว์ส่วนใหญ่ คือดูเข้ากันที่สุดกับตู้ไม้น้ำ ควรจัดให้มีบริเวณที่ไม้น้ำขึ้นหนาแน่น พร้อมพื้นที่โล่งไว้ให้ว่ายน้ำ ส่วนการตกแต่งอื่นๆ ไม่ได้สำคัญมากนัก การเลือกไม้น้ำควรคำนึงถึงสภาพน้ำค่อนข้างกระด้างและเป็นด่างที่ปลาชอบ ระบบกรองและการดูแลตู้ต้องมีประสิทธิภาพสูงมาก เพื่อส่งเสริมให้ปลาตัวผู้พัฒนาสีสันอันโดดเด่นออกมา1

ไม่เลือกกิน รับอาหารแห้ง อาหารแช่แข็ง และอาหารสดได้เกือบทุกชนิด การให้อาหารสดเป็นประจำจะช่วยให้ปลาแสดงสีสันได้ดีที่สุด1

เป็นปลาที่สงบมาก แต่การเคลื่อนไหวที่รวดเร็วและขนาดตัวที่ค่อนข้างใหญ่อาจรบกวนปลาที่ตัวเล็กกว่าหรือว่ายน้ำช้าได้ ปลาที่เลี้ยงร่วมกันได้ดี ได้แก่ ปลาเรนโบว์ชนิดอื่นที่ขนาดใกล้เคียงกัน ปลากลุ่มคาราซิน ปลาซิว ปลาตะเพียน และปลาแมวอย่างปลาแพะ (Corydoras) นอกจากนี้ด้วยความต้องการด้านสภาพน้ำ ยังเลี้ยงร่วมกับปลาหมอสีจากทะเลสาบริฟต์วัลเลย์ได้หลายชนิด ปลาเรนโบว์โบสมานีค่อนข้างตื่นตกใจง่าย และจะอยู่ได้ดีกว่ามากเมื่อเลี้ยงเป็นฝูงอย่างน้อย 6–8 ตัว หรือมากกว่านั้นยิ่งดี ปลาตัวผู้จะแสดงสีสันได้ดีที่สุดเมื่ออยู่ร่วมกับปลาชนิดเดียวกันด้วย แน่นอนว่าหากเลี้ยงเป็นฝูงใหญ่มากก็ต้องใช้ตู้ที่มีขนาดเหมาะสม1

ปลาตัวผู้ที่โตเต็มวัยมีขนาดใหญ่กว่าและมีสีสดกว่าตัวเมีย และเมื่อโตขึ้นลำตัวจะลึก (สูง) กว่าตัวเมียมาก1

เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน ปลาชนิดนี้เพาะพันธุ์ได้ไม่ยาก เป็นปลาที่วางไข่กระจาย แต่การอนุบาลลูกปลาอาจค่อนข้างยุ่งยากอยู่บ้าง ตู้เพาะพันธุ์ควรยาวอย่างน้อย 76 ซม. ใช้น้ำค่อนข้างกระด้างและเป็นด่าง ค่า pH ประมาณ 7.5 และอุณหภูมิ 26.5–29 °C กรองฟองน้ำขนาดเล็กที่ใช้ปั๊มลมจะให้ออกซิเจนและการไหลเวียนของน้ำเพียงพอ ควรใส่ไม้น้ำใบละเอียด เช่น มอสส์ชวา หรือไหมพรมวางไข่ ให้เต็มตู้ ไม่จำเป็นต้องใส่วัสดุปูพื้น

พ่อแม่พันธุ์ควรขุนรวมกันเป็นกลุ่มในตู้แยก โดยให้อาหารสดและอาหารแช่แข็งปริมาณมาก เมื่อปลาพร้อม ตัวเมียจะดูอ้วนท้องขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และตัวผู้จะแสดงอาการข่มกันแทบตลอดเวลา ให้เลือกคู่ที่อ้วนที่สุดและสีสวยที่สุดใส่ลงในตู้เพาะพันธุ์ การเพิ่มอุณหภูมิขึ้นเล็กน้อยมักกระตุ้นให้วางไข่ได้ ปลาคู่นี้จะวางไข่ต่อเนื่องเป็นเวลาหลายสัปดาห์ โดยวางไข่เป็นชุดทุกวัน ไข่จะเกาะติดกับพื้นผิวด้วยเส้นใยเล็กๆ

แม้พ่อแม่ปลามักไม่กินไข่ แต่การอนุบาลลูกปลาในตู้แยกจะง่ายกว่า จึงแนะนำให้ตรวจดูไม้น้ำหรือไหมพรมเป็นประจำ และย้ายไข่ที่พบไปยังตู้อนุบาลที่ใช้น้ำจากตู้เพาะพันธุ์ ไข่จะฟักภายใน 7–12 วัน ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ ลูกปลาที่ตัวเล็กมากต้องกินอาหารประเภทอินฟูโซเรียในช่วงแรก ก่อนเปลี่ยนไปกินอาหารที่ลอยอยู่ในน้ำ เช่น ไรทะเลแรกฟัก หลังจากผ่านไปราวหนึ่งสัปดาห์ อาหารจมไม่เหมาะ เพราะลูกปลามักอยู่ใกล้ผิวน้ำมาก1

อินโดนีเซีย1

มีถิ่นกระจายพันธุ์ในธรรมชาติจำกัดมาก พบเฉพาะในบริเวณกลุ่มทะเลสาบสามแห่งที่เรียกว่าอาจามารู (Ajamaru) บนคาบสมุทรโฟเกลคอป (Vogelkop) อันห่างไกลของอีเรียนจายา และในทะเลสาบไฮน์ (Hain) กับไอทินโจ (Aitinjo) ที่อยู่ใกล้เคียง ปลามักรวมตัวกันในบริเวณน้ำตื้นที่ใสของทะเลสาบ ซึ่งมีพืชน้ำขึ้นหนาแน่นมาก น้ำในทะเลสาบเหล่านี้มีลักษณะกระด้างและเป็นด่าง (ค่า pH 8.0–9.0) แต่ก็พบปลาในลำธารสาขาบางสายโดยรอบที่มีคุณสมบัติน้ำต่างออกไปมาก (ค่า pH 6.0–6.5) ด้วย1

ปลาที่มีลวดลายเป็นเอกลักษณ์ชนิดนี้เป็นปลาเรนโบว์ที่นิยมเลี้ยงมากที่สุดชนิดหนึ่ง และพบได้ในตู้ของร้านปลาส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม ปลาเหล่านี้แทบทั้งหมดผลิตจำนวนมากจากฟาร์มเพาะเลี้ยงในตะวันออกไกลและยุโรปตะวันออก แท้จริงแล้ว M. boesemani ค่อนข้างหายากในธรรมชาติ และอยู่ในบัญชีแดงของ IUCN ว่าเป็นชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ น่าเสียดายที่นี่เป็นชนิดหนึ่งที่วงการค้าปลาสวยงามส่งผลเสียอย่างรุนแรง โดยมีการประมาณว่ามีการจับปลาจากธรรมชาติปีละราวหนึ่งล้านตัวเพื่อใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ป้อนวงการค้า

ปลาโตเต็มวัยไม่ค่อยพบเห็นในร้าน ปลาที่วางขายเกือบทั้งหมดเป็นปลาวัยอ่อนที่สีหม่นกว่ามาก แต่หากมีความอดทนสักหน่อย (แม้ให้อาหารดี สีอาจใช้เวลานานกว่า 12 เดือนกว่าจะขึ้นเต็มที่) ผลตอบแทนที่ได้คือปลาที่ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในปลาน้ำจืดเขตร้อนที่สวยงามที่สุดในวงการเลี้ยงปลา1