10 loài cá sống tầng mặt tốt nhất cho bể cộng đồng nước ngọt

Nhiều người thích nuôi cá tầng đáy vì chúng bơi lượn sát đáy và dọn sạch thức ăn rơi vãi trên nền. Muốn bể trông cân đối hơn, bạn có thể thả thêm vài loài cá tầng mặt. Nhóm cá này kiếm ăn trên mặt nước và lấp đầy khoảng một phần ba phía trên của bể.

1. Cá chì nâu (Brown Pencilfish)

Mở đầu danh sách là Nannostomus eques, một loài cá tầng mặt rẻ và dễ nuôi. Dân chơi còn gọi nó là cá chì gậy khúc côn cầu (hockeystick pencilfish) hay cá chì đuôi chúi (diptail pencilfish). Những cái tên này có từ kiểu bơi nghiêng rất riêng của nó, đầu hướng lên mặt nước còn đuôi chúi xuống một góc 45 độ. Cá chì nâu thích trôi lững lờ dọc mặt nước để tìm thức ăn nhỏ, chẳng hạn cám vảy bóp vụn hoặc Artemia mới nở. Vì vậy, phần trên của bể không nên có dòng chảy mạnh. Đây là loài cá đàn hiền lành. Chúng thấy yên tâm nhất khi sống thành nhóm từ sáu con trở lên. Chúng cũng dễ sống chung với các loài cá cộng đồng ôn hòa có kích thước tương đương.

2. Cá rìu bạc (Silver Hatchetfish)

Nếu bạn vốn mê những loài cá lạ, Gasteropelecus sternicla rất đáng để ngó qua. Thân nó màu bạc óng, dẹt và cong như lưỡi rìu. Cá rìu bạc hay lướt sát mặt nước, xòe vây ra như đôi cánh nhỏ để săn những mẩu thức ăn nổi phía trên. Giống phần lớn các loài cá tầng mặt trong danh sách này, chúng nhảy cực giỏi. Nắp bể chỉ cần hở một khe bé xíu là chúng cũng tìm ra để phóng ra ngoài. Nhiều con bán ngoài tiệm là cá đánh bắt tự nhiên. Khi mua, bạn nên chọn một nhóm ít nhất sáu con, không con nào gầy yếu hay suy dinh dưỡng. Bạn cũng nên cân nhắc trị phòng bệnh đốm trắng (ich) cho chúng ngay từ đầu.

3. Cá killi Golden Wonder

Cá tầng mặt không nhất thiết phải là cá đàn. Aplocheilus lineatus là một loài cá điểm nhấn rất đẹp mà lại khỏe, dài tới 10 cm. Con đực sặc sỡ hơn, thân vàng rực ánh xanh lam lục, đuôi và các vây viền cam. Như nhiều loài killi khác, chúng ưa nước hơi mát, khoảng 22-26°C. Bể nuôi cần nắp thật khít, kể cả chỗ luồn dây điện và dây sủi cũng không được để hở. Loài này to con hơn và thích đồ ăn tươi như trùng huyết, Artemia. Vì thế, những con cá nhỏ lọt vừa cái miệng rộng của chúng thì không được thả chung. Các con killi Golden Wonder cũng có thể hơi gây gổ với nhau. Bạn nên nuôi số cái nhiều hơn số đực và bố trí nhiều vật cản, chẳng hạn cây thủy sinh nổi, để chắn tầm nhìn giữa các con.

4. Cá bướm châu Phi (African Butterflyfish)

Pantodon buchholzi là một loài cá tầng mặt kỳ dị khác. Trông nó như một con cá rồng thu nhỏ, với đôi "cánh" lớn và bộ vây lởm chởm gai. Cá bướm nước ngọt dài tới 13 cm. Bể nuôi chúng phải từ khoảng 115 lít trở lên, và không được thả chung với cá nhỏ. Đây là loài săn mồi kiểu rình rập phục kích. Chúng thích nước chảy chậm và cần khẩu phần giàu dinh dưỡng, gồm thức ăn nổi như krill sấy khô và thức ăn đông lạnh. Cá bướm có thể hơi hung dữ với các loài cá tầng mặt khác, nhất là với đồng loại. Bạn chỉ nên nuôi một con. Nếu muốn nuôi một nhóm nhỏ thì bể phải có một mảng cây nổi dày cho chúng trú ẩn.

5. Cá cầu vồng Furcata (Furcata Rainbowfish)

Pseudomugil furcatus là một trong những loài cá cầu vồng lùn được nhiều người chuộng nhất. Cá có đôi mắt xanh lam sáng, các vây có chóp vàng phe phẩy như những quả bông pom-pom nhỏ. Chúng bơi rất nhanh và ăn gần như mọi thứ. Vì vậy, đừng thả chúng chung với cá bơi chậm như bảy màu đuôi dài, kẻo đến giờ ăn mấy bé bảy màu bị giành hết phần. Loài này đắt hơn một chút so với các loài cá cỡ 5 cm thông thường, lại chỉ sống 2-3 năm. Bạn nên cân nhắc nuôi một đàn sáu con và cho chúng sinh sản bằng giá thể đẻ trứng (spawning mop), kèm một bể riêng để ương cá bột.

6. Cá betta

Không thể bỏ sót Betta splendens, loài cá phổ biến nhất với người mới chơi. Đúng là betta bơi khắp bể. Nhưng nếu bể bố trí hợp lý, chúng vẫn thích quanh quẩn ở một phần ba phía trên. Bí quyết là tạo thêm nhiều "chỗ đậu" và chỗ nghỉ gần mặt nước. Bạn có thể dùng khúc gỗ nổi cho betta, võng lá cho betta, cây thủy sinh nổi, hoặc cây lá bản rộng vươn tới mặt nước như cây kiếm Amazon (Amazon sword) hay ráy anubias lớn. Thức ăn nên đa dạng, gồm trùng huyết đông lạnh, Artemia sấy khô và cám viên dành riêng cho betta.

7. Cá danio thông thường (Common Danio)

Danio "thông thường" là cách gọi chung cho cá ngựa vằn, danio báo, danio xanh và những loài danio bơi nhanh khác có thân thon dài hình ngư lôi. Chúng bơi được ở mọi tầng nhưng hay lượn gần mặt nước, lúc nào cũng nhanh nhảu chờ đồ ăn rơi xuống. Đây là loài cá đàn, thích sống thành nhóm từ sáu con trở lên và rất hợp với bể nước mát khoảng 22-23°C. Một bể đầy những chú cá khỏe và hiếu động này lúc nào nhìn cũng sôi nổi. Vì thế cả người mới lẫn dân chơi lâu năm đều thích chúng.

8. Cá killi hề (Clown Killifish)

Epiplatys annulatus là một loài cá nano rực rỡ. Cá có các vằn dọc nổi bật, đôi mắt xanh lam sắc lẻm và chiếc đuôi rực lửa màu cam, vàng hoặc đỏ. Nhờ chiếc đuôi này mà nó có biệt danh "cá killi tên lửa" (rocket killifish). Như các loài killi khác, nó cần nắp bể khít để khỏi nhảy ra ngoài và sống được ở nhiệt độ hơi mát, khoảng 23-24°C. Khác với killi Golden Wonder, killi hề nhỏ hơn nhiều, chỉ dài chưa tới 4 cm. Bạn nên nuôi một đàn ít nhất sáu đến tám con. Thức ăn cho chúng phải thật nhỏ, như cám hạt siêu nhỏ, cám vảy bóp vụn, cyclops và Artemia mới nở. Killi hề không phải killi một mùa, nhưng tuổi thọ vẫn ngắn, chỉ khoảng ba năm. Vì vậy, bạn có thể thử cho chúng sinh sản trong bể nuôi riêng một loài, dùng giá thể đẻ trứng hoặc cây nổi để gom trứng.

9. Cá danio rìu cam (Orange Hatchet Danio)

Laubuka dadiburjori (tên cũ là Chela dadiburjori) là một kiểu danio khác lạ. So với cá ngựa vằn thông thường, bụng nó hơi tròn và giống hình lưỡi rìu hơn. Thân cá màu cam óng. Dọc hông có một sọc ngang rõ nét, tạo thành từ nhiều chấm đen xếp nối nhau. Giống các danio thông thường, chúng thích bơi gần mặt nước, ăn gần như mọi thứ và sống được trong nước mát. Nếu muốn thử một loài danio hiếm hơn, bạn hãy nuôi một bầy từ sáu con trở lên và ngắm chúng rượt đuổi nhau vun vút khắp bể.

10. Cá kìm (Halfbeak)

Nhóm cá đẻ con này nổi tiếng với cái miệng kỳ lạ, hàm dưới dài hơn hẳn hàm trên. Một số loài cá kìm cần nước lợ, nên bạn phải tìm hiểu kỹ trước khi mua. Nếu bể là nước ngọt hoàn toàn, cứ chọn cá kìm Celebes, cá kìm bạc hoặc cá kìm vàng là ổn. Cá kìm đủ lớn để ăn cá nhỏ hơn, kể cả cá con của chính chúng. Vì thế bạn nên thả thật nhiều cây nổi và tạo nhiều chỗ ẩn nấp. Nhờ vậy cá con sống sót được nhiều hơn, còn các con đực cũng bớt cắn nhau. Ở trại bán sỉ hay tiệm cá, chúng đôi khi bị cho ăn thiếu. Mua về, bạn nên vỗ béo chúng bằng nhiều thức ăn tươi cỡ nhỏ như bo bo (daphnia) và trùng huyết.

Nếu đã ưng một loài cá tầng mặt nào trong danh sách, bạn nhớ sắm luôn một chiếc nắp bể thật khít.