Cá chì sọc xanh

Bể cần có đáy tối thiểu 60 × 30 cm hoặc tương đương (khoảng 54 lít).2

• Nhiệt độ: 21–28°C
• pH: 4,0–6,5
• Độ cứng: 1–10 dGH2

Tốt nhất nên nuôi loài này trong bể trồng dày cây, nền tối màu càng tốt.

Cây dày sẽ chắn bớt tầm nhìn trong bể. Nhờ vậy cá cư xử tự nhiên hơn và cũng bớt nhát.

Bèo nổi là thứ nên thêm vào, lũa cành và lá khô cũng vậy. Lá khô càng có ích vì khi nó phân hủy, các quần thể vi sinh vật sẽ hình thành trên đó.

Lớp vi sinh này có thể là nguồn thức ăn phụ quý cho cá bột. Tanin và các chất khác tiết ra từ lá mục cũng được cho là có lợi.

Lọc chỉ cần nhẹ, thường một bộ lọc mút (lọc bio) chạy bằng sủi khí là đủ. Tuy vậy, nước có chút dòng chảy thì cá vẫn chịu được.2

Ngoài tự nhiên, đây là loài săn mồi tí hon. Chúng ăn các động vật không xương sống nhỏ và những loại động vật phù du khác.

Trong bể, cá chịu ăn thức ăn khô cỡ vừa miệng. Dù vậy, mỗi ngày bạn vẫn nên cho ăn thêm thức ăn sống hoặc đông lạnh cỡ nhỏ như artemia mới nở, Moina, giun grindal, v.v.2

Loài này khá hiền. Nó không tranh ăn lại được những bạn cùng bể quá hiếu động hoặc to hơn nhiều.

Trong bể cộng đồng, tốt nhất nên nuôi chung với các loài characid hiền cỡ tương đương, cùng các loài cá da trơn họ callichthyid hoặc loricariid cỡ nhỏ hơn. Các loài sống tầng mặt chậm chạp như cá rìu (hatchetfish) thì nên bỏ qua, nhất là khi bể nhỏ.

Cá cũng rất hợp làm cá dither (cá thả kèm để cá chính bớt nhát) cho Apistogramma spp. và các loài cichlid lùn khác. Lý do là nó thường bơi ở tầng giữa đến tầng trên và ít khi ăn cá bột.

Trong bể cộng đồng thông thường hơn, bạn có thể nuôi chung với các loài rasbora cỡ nhỏ, cá barb, cá nhóm anabantoid, v.v.

Bạn nên mua càng nhiều càng tốt, lý tưởng là từ 10 con trở lên. Khi nuôi đàn đông, nếu có gây gổ thì cũng chia ra cho nhiều con chịu chung. Cá cũng mạnh dạn hơn và bộc lộ tập tính tự nhiên hơn.2

Con đực trưởng thành thường thon hơn và có hoa văn đậm hơn con cái.

Vây hậu môn của con đực cũng hơi biến đổi. Ở đó, 5–6 tia phân nhánh phía trước hơi dài ra và dày hơn.2

Đã có người cho loài này sinh sản trong bể, tuy hiếm. Trong một bể trồng dày cây và đã chạy lâu, có thể sẽ tự xuất hiện vài con cá bột mà bạn không cần làm gì.

Còn nếu muốn thu được nhiều cá bột hơn thì bạn cần chủ động kiểm soát hơn một chút.

Đàn cá bố mẹ vẫn có thể nuôi vỗ chung, nhưng bạn nên set thêm một hoặc vài thùng nhỏ và đổ đầy nước đã để lâu (nước cũ).

Lấp kín phần lớn thùng bằng búi len mịn, rêu Taxiphyllum hoặc các loại cây thủy sinh lá nhỏ khác.

Thùng không cần đèn hay lọc. Nếu thích, bạn có thể đặt thêm một bộ lọc mút nhỏ chạy bằng khí.

Khi cá bố mẹ đã vỗ tốt, bạn thả vào mỗi thùng một cặp, hoặc một nhóm gồm một hai con đực với vài con cái. Có điều, càng nhiều cá thì trứng càng dễ bị ăn. Ngoài ra, nếu trong thùng có hơn một con đực, chúng có thể làm nhau phân tâm, không tập trung vào con cái.

Sau 2–3 ngày thì vớt cá bố mẹ ra. Một hai ngày sau đó bạn sẽ thấy những con cá bột đầu tiên.

Thức ăn đầu tiên nên là Paramecium hoặc thức ăn khô chuyên dụng loại hạt đủ mịn (5–50 micron). Khi cá bột đủ lớn để ăn được thì cho ăn thêm artemia mới nở, giun vi mô (microworm), v.v.2

Loạt mẫu chuẩn được thu ở 'các vũng đá bên dưới thác ghềnh, São Gabriel'. Địa danh này có lẽ là thành phố São Gabriel da Cachoeira, nằm bên sông Negro thuộc bang Amazonas, Brazil.

Loài này còn được ghi nhận ở phía thượng nguồn hệ sông Negro tại Cucui và phía hạ nguồn tại Castanheiro. Ngoài ra nó có mặt ở sông Vichada, tỉnh Meta, Colombia. Đây là một nhánh của thượng lưu vực Orinoco, nằm xa hơn nhiều về phía bắc.

Một số ghi nhận khác ở thượng lưu sông Negro và lưu vực Orinoco thuộc Venezuela có thể vẫn cần xác nhận thêm.2

Loài này nhiều khả năng sống ở các nhánh sông nước chảy chậm, sông nhỏ và vùng đầm lầy. Nhiều khả năng chúng hay ở những chỗ cây thủy sinh mọc dày, hoặc có cành gỗ chìm và lớp lá khô rụng dưới đáy.2

Đây là một loài cá chì đẹp nhưng rất hiếm khi có hàng. Lô cá này nhập từ Venezuela. Vài ngày sau khi về, trên giữa thân cá hiện ra hai đốm nâu đỏ rất rõ. Kiểu màu này được cho là đặc trưng của N. minimus. Tuy vậy, về sau cá lại mất hai đốm đó. Khi đối chiếu với bản mô tả gốc của N. marylinae thì thấy hai đốm này cũng có trên các mẫu vật bảo quản của loài. Vì thế có thể khẳng định đàn cá đúng là N. marylinae.1

Loài này còn có tên là 'cá chì sọc xanh'.

Cá hiếm khi về hàng với số lượng lớn. Nó thường lẫn theo các lô cá khác, nhất là Paracheirodon axelrodi.

Có thể nhận ra loài này nhờ tổ hợp các đặc điểm dưới đây. Thân có ba sọc đen chạy dọc hai bên, đôi khi gọi là sọc thứ nhất, thứ hai và thứ ba. Các vạch xiên xuất hiện ban đêm khá hẹp. Vạch phía trước chạm tới gốc trước của vây lưng nhưng không vượt qua, còn vạch phía sau không vượt quá gốc sau của vây hậu môn. Cá luôn có vây mỡ. Hàng vảy dọc thân có 24–27 vảy. Vây hậu môn của con đực không kéo dài và chỉ hơi biến đổi, với 5–6 tia phân nhánh phía trước hơi dài và dày hơn. Thùy dưới vây đuôi hơi lớn hơn thùy trên.

Về ngoại hình, nó giống N. minimus nhất nhưng không có vây hậu môn biến đổi mạnh như con đực của loài đó. Nó cũng có vài nét giống N. trifasciatus, nhưng khác về kiểu màu cả ban ngày lẫn ban đêm.

Nếu bật đèn bể lúc trời tối hay buổi sáng mà thấy cá trông khác hẳn thì cũng đừng lo. Giống phần lớn các loài Nannostomus, ban đêm cá chuyển sang kiểu màu ngụy trang với các vạch sọc đứng.

Người ta đã chứng minh nhịp ngày đêm này vẫn diễn ra ở cả những con cá mù. Kết quả này cho thấy đây là phản ứng tự động, cá không tự kiểm soát được.

Họ Lebiasinidae thuộc bộ Characiformes. Đôi khi người ta chia họ này thành hai phân họ danh nghĩa là Lebiasininae và Pyrrhulininae, dù gần đây chưa có đợt rà soát lớn nào về nhóm này.

Mọi giống trong họ lebiasinid đều có thân khá dài và thon, với 17–33 vảy ở hàng vảy dọc thân. Hệ ống cảm giác bên không có, hoặc chỉ còn tối đa 7 vảy.

Một số loài có vây mỡ, số khác thì không. Vây hậu môn có gốc khá ngắn, tối đa 13 vảy.

Ở phần lớn các loài trong họ, con đực có vây hậu môn to ra hoặc phát triển rõ, dùng khi tán tỉnh và đẻ trứng.

Các loài này luôn không có thóp trán/đỉnh. Xương hốc mắt và xương nắp mang che kín phần má. Chúng không có gờ chẩm trên. Vảy phần lưng bắt đầu từ phía trên xương đỉnh.

Characiformes là một trong những bộ cá nước ngọt đa dạng nhất, hiện có gần 2000 loài hợp lệ thuộc 19 họ.

Vì mức đa dạng quá lớn về phân loại và hình thái, từ trước đến nay các nhà nghiên cứu gặp nhiều khó khăn khi xác định quan hệ di truyền giữa chúng. Nhiều giống đến nay vẫn chưa rõ vị trí phân loại (incertae sedis).

Thêm một trở ngại nữa là trong nhiều trường hợp, cách duy nhất để gỡ những vấn đề này là nghiên cứu kỹ từng nhóm một.

Dù vậy, các kỹ thuật phát sinh chủng loại phân tử hiện đại đã mang lại một số tiến triển. Một công trình của Calcagnotto và cộng sự công bố năm 2005 đã đưa ra vài giả thuyết thú vị.

Kết quả của nhóm này gợi ý rằng Lebiasinidae tạo thành một nhánh đơn ngành xuyên Đại Tây Dương cùng với hai họ Ctenoluciidae và Hepsetidae. Nhánh này lại là nhóm chị em của Alestidae.

Một số nhà nghiên cứu khác như Oliveira và cộng sự (2011) kết luận rằng họ Erythrinidae cũng có quan hệ gần với nhóm này, còn Hepsetidae và Alestidae thì xa hơn.2