Cá goodeid bướm

Đáy bể phải rộng tối thiểu 90 × 30 cm. Bể cỡ này chứa khoảng 81 lít nước.1

• Nhiệt độ: 20–25°C
• pH: 7,0–8,0
• Độ cứng: 10–20 dGH1

Bể trồng cây dày và trải nền tối màu sẽ làm màu cá nổi bật nhất. Nước cần giàu oxy và có dòng chảy vừa phải. Lọc phải thật tốt, vì loài này vừa thải nhiều chất bẩn vừa nhạy cảm khi chất lượng nước đi xuống.1

Cá ăn tạp và rất háu ăn, nhận hầu hết các loại thức ăn bạn cho. Ngoài tự nhiên, chúng ăn rất nhiều tảo, nên trong khẩu phần cần có thêm ít rau xanh. Rau chân vịt (cải bó xôi) trụng qua, nori (rong biển khô) và thức ăn dạng vảy có Spirulina đều hợp.1

Đây không phải loài hợp nuôi bể cộng đồng vì cá có thể khá dữ, nhất là cá đực. Đến giờ cho ăn, chúng cũng tranh mồi rất gắt. Bạn vẫn có thể nuôi chung với những loài khỏe, cỡ tương đương, nhưng nuôi bể riêng loài vẫn tốt hơn.1

Cá đực nhỏ hơn và sặc sỡ hơn cá cái. Dọc hai bên thân cá đực có vảy phản quang, còn vây đuôi có viền đen vàng. Cá đực còn có andropodium, tức vây hậu môn có khía dùng để giao phối, tương tự gonopodium ở các loài cá đẻ con khác. Cá đực trưởng thành đôi khi có lưng rất rộng.1

Đây là loài cá đẻ con dễ cho sinh sản. Bể riêng loài là tốt nhất. Bạn có thể cho đẻ theo cặp hoặc theo nhóm (cách sau gọi là flock spawning, tức sinh sản theo đàn). Bể đẻ nên trồng cây thật dày. Goodeid sinh sản hơi khác các loài cá đẻ con khác. Cá cái không trữ tinh trùng như nhiều loài đẻ con khác, nên mỗi lứa con đều phải giao phối lại từ đầu. Cá cái goodeid cũng không có đốm mang thai (gravid spot).

Cá cái chủ động mở màn bằng cách bơi chéo trước mặt cá đực và rung mình. Màn rung ngày càng mạnh hơn, và cá đực lên màu đậm nhất rồi mới nhập cuộc tán tỉnh. Cuối cùng hai con ghép cặp và giao phối.

Thời gian mang thai kéo dài 55-60 ngày. Sau đó cá mẹ đẻ 5-30 con, con nào cũng rất to (dài tới khoảng 1,9 cm!). Đôi khi cá con còn dính một sợi trông như dây rốn. Chuyện này hoàn toàn bình thường, sợi đó sẽ tự mất sau 2-3 ngày. Cá con mới đẻ đã đủ lớn để ăn cùng loại thức ăn với cá trưởng thành. Chúng bạo dạn và hiếu động ngay từ đầu, tranh ăn với mọi con cá khác trong bể. Cá bố mẹ hiếm khi ăn con.1

Trong nhiều năm, người ta coi loài này là đặc hữu của lưu vực Río Ameca ở bang Jalisco, miền trung-tây Mexico, kể cả phụ lưu Río Teuchitlán. Giờ thì đã biết nó còn sống ở thung lũng Sayula kế bên, nơi người ta đã tìm ra vài quần thể. Tính đến lúc thông tin này được ghi lại, IUCN vẫn xếp nhầm loài này vào danh sách đã tuyệt chủng.1

Cá sống ở các dòng suối nguồn nước trong, nơi cây thủy sinh mọc rất dày.1

Dù hay bị coi là đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên, loài này vẫn còn sống ở một vài nơi. Đây là loài duy nhất trong chi của nó (monotypic). Trong giới chơi cá, nó không hiếm lắm vì các đàn nuôi nhốt đông và ổn định. Người nuôi đã lai chọn lọc một số dòng để cho ra các biến thể về màu sắc và hoa văn.

Giống các goodeid khác, cá đực và cá cái chênh nhau về kích thước ít hơn so với nhiều loài cá đẻ con khác. Người ta cho rằng nguyên nhân nằm ở cấu tạo khá nguyên thủy của andropodium. Cá thường chọn bạn tình có kích thước tương đương để cơ quan sinh dục của hai con khớp với nhau.

Điểm riêng của goodeid so với mọi loài cá đẻ con khác là cá con trong bụng mẹ nhận dinh dưỡng qua một cấu trúc chuyên biệt gọi là trophotaenia. Cấu trúc này làm nhiệm vụ gần giống nhau thai ở động vật có vú. Lúc cá con mới đẻ, bạn thường thấy phần sót lại của nó còn dính trên mình cá. Cá đực còn có một khối cơ bên trong gọi là pseudophallus, nối ống dẫn tinh với lỗ sinh dục. Người ta cho rằng bộ phận này dùng để phóng mạnh tinh trùng ra ngoài.

Trong bể, các con đực sẽ tự phân thứ bậc với nhau. Chúng phô diễn rất nhiều và đôi khi rỉa nhau, nhưng hiếm khi gây thương tích lâu dài. Con đực đầu đàn trong nhóm dễ nhận ra vì màu sáng hơn và hoạt động hăng hơn.1