Cá nheo Synodontis petricola

S. petricola bán hiện nay gần như toàn bộ là cá nhân giống. Đây là loài cá nheo lý tưởng cho bể cichlid Tanganyika, và thả chung trong các bể cộng đồng khác cũng hợp.1

Chiều dài chuẩn (SL): 130 mm.

Đáy bể: 90 × 30 cm. Thể tích: khoảng 81 lít.

Muốn nuôi theo nhóm thì cần bể 90 × 30 × 30 cm, khoảng 81 lít.2

Nước cần có pH trên 7,5 và nhiệt độ từ 25°C trở lên. Ngoài hai điều đó, cá không đòi hỏi gì đặc biệt.1

• Nhiệt độ: 24–28 °C
• pH: 7,5–8,5
• Độ cứng: 10–35 dGH2

Loài này hợp nhất với bể biotope hồ Tanganyika. Bạn xếp đá thành từng đống để tạo hang, và chừa khoảng nước trống cho cá bơi. Để đèn dịu thì cá sẽ ra ngoài nhiều hơn.2

Cá ăn được mọi loại thức ăn cá cảnh thông dụng.1

Synodontis ăn tạp và rất dễ nuôi về khoản ăn uống. Thức ăn đông lạnh, thức ăn sống hay thức ăn khô cá đều ăn hết. Cá cũng rất thích rau củ như đậu Hà Lan bóc vỏ, dưa chuột... Nó dùng răng ở hàm dưới để nạo dần chỗ rau này.2

Cá thường hiền với đồng loại và với các loài cá khác. Có vài ngoại lệ, nhưng đó chỉ là trường hợp cá biệt. Ngoài tự nhiên, loài cá nheo này sống ở vùng nước nông và chỉ thật sự hoạt động vào ban đêm và lúc chạng vạng. Ban ngày chúng chui vào những chỗ trú tối. Trong bể bạn cũng nên chừa cho chúng những chỗ như vậy. Dù vậy, khi đã quen bể, S. petricola thường bơi ra ngoài cả ban ngày, nhất là vào giờ cho ăn.1

Đừng thả chung với cá nhỏ đến mức nó có thể coi là mồi. Ngoài điều đó ra, loài này rất hợp với bể cộng đồng cichlid nước cứng. Tốt nhất là các loài cichlid ấp trứng bằng miệng từ những hồ thuộc Thung lũng Rift Đông Phi. Bạn cũng có thể nuôi chung với cá cầu vồng và cá đẻ con có kích cỡ tương đương. Dạng lùn chịu được nhiều kiểu thông số nước, vì vậy nuôi chung được với rất nhiều loài. Dạng nào cũng nên nuôi theo nhóm từ 4 con trở lên. Nuôi một con lẻ thì cá thường trốn biệt. Đây là một trong những loài Synodontis hiền nhất trên thị trường.2

Cá cái trưởng thành có bụng tròn hơn cá đực. Cách xem nhú sinh dục không dùng được với loài này vì nhú quá nhỏ.2

Phần lớn các loài trong chi hiếm khi đẻ trong bể, nhưng S. petricola thì khá hay được cho đẻ. Thường thì nó đẻ trứng rải rác ở chỗ thoáng. Nhưng nó cũng là một trong số ít loài cá có kiểu sinh sản gọi là ký sinh ấp trứng. Mấy loài còn lại cũng đều là Synodontis ở Tanganyika! Con cá nheo canh đúng lúc một loài cichlid ấp trứng bằng miệng (gọi là "vật chủ") đẻ, rồi đẻ trứng của mình lẫn vào trứng của cá chủ. Trứng Synodontis nở nhanh hơn trứng cichlid rất nhiều. Cá nheo con vừa nở là ăn sạch trứng của cá ấp miệng. Con cichlid không hề hay biết, cứ thế bảo vệ đàn cá bột như con của mình.

Tuy vậy, trong bể nuôi thì cách cho đẻ hiệu quả hơn hẳn là set một bể đẻ riêng và cố nuôi hết số trứng. Bể đẻ có thể làm khá đơn giản, nhưng phải có chỗ trốn như đống đá hoặc chậu đất nung. Nước phải giữ thật sạch, nitrat càng thấp càng tốt. Bạn có thể cho cá đẻ theo cặp hoặc theo nhóm (đẻ theo đàn). Dù chọn cách nào, bạn cũng nên cho ăn nhiều thức ăn sống và đông lạnh để cá lên kích.

Trước khi đẻ, cá đực rượt đuổi cá cái một lúc. Sau đó hai con giữ tư thế gần giống tư thế chữ "T" khi cá chuột (Corydoras) đẻ. Cá đực ôm lấy vùng đầu cá cái, rồi hai con phóng trứng và tinh trùng ra. Cũng có lúc bạn thấy chúng nằm sát cạnh nhau, rung người trong lúc đẻ. Đẻ xong thì nên vớt cá bố mẹ ra, không thì chúng ăn trứng.

Trứng nở sau khoảng 24 giờ. Sau đó 2–3 ngày thì cá bột bơi tự do. Cá bột rất nhỏ, mấy ngày đầu bạn nên cho ăn infusoria. Sau đó chuyển sang ấu trùng Artemia và thức ăn vảy nghiền mịn. Cá con lớn khá chậm, có thể mất 6 tháng hoặc hơn mới đạt cỡ bán được. Cũng có báo cáo S. petricola đẻ trong hang. Vậy rõ ràng loài này không kén chỗ đẻ, miễn là điều kiện bể hợp với nó.2

Loài này chỉ có ở hồ Tanganyika.2

Loài này chỉ có ở hồ Tanganyika.2

Các loài cá nheo rên (Synodontis) ở hồ Tanganyika nổi tiếng khắp thế giới từ khi người ta phát hiện một loài trong nhóm này sinh sản theo kiểu chim cu. Cá nheo lén gửi trứng của mình vào chỗ các loài cichlid ấp trứng bằng miệng. Cichlid không chỉ ấp nở trứng cá nheo. Cá nheo con, tức kẻ ký sinh, còn ăn luôn đám cichlid con, những "anh chị em kế" nằm chung trong miệng cá mẹ. Dù vậy, nhiều loài Synodontis trong hồ không sống kiểu chim cu. Chúng đẻ trứng vào khe đá hay những chỗ tương tự, rồi bỏ mặc trứng tự xoay xở.

Trong các loài cá nheo không ký sinh, Synodontis petricola là loài được nhập về và nhân giống nhiều nhất. Giống nhóm cichlid Tropheus trong cùng hồ, Synodontis petricola có rất nhiều dạng ngoại hình khác nhau, gọi là các "kiểu hình". Nhóm cá giống Synodontis petricola khác những loài cá nheo rên trông na ná trong hồ ở chỗ gai vây lưng trắng như tuyết. Năm 2006, một kiểu hình khá nhỏ của nhóm này được mô tả khoa học với tên Synodontis lucipinnis. Dân chơi gọi dạng này và một dạng rất giống nhưng còn nhỏ hơn nữa là "Dwarf petricola".

Tháng 9 năm 2024, một nghiên cứu lớn về Synodontis ở hồ Tanganyika và các sông đổ vào, chảy ra khỏi hồ được công bố (Englmaier và cs.). Một trong các kết luận là S. lucipinnis nằm trong phạm vi biến dị của S. petricola, nên không phải là một loài riêng. Các tác giả xác nhận S. petricola có rất nhiều kiểu hình. Giữa các kiểu hình có khác biệt di truyền, nhưng mức khác biệt quá nhỏ để tách thành loài riêng. Cũng trong bài báo này, loài cá nheo chim cu S. grandiops được xếp chung với S. multipunctatus. Vì vậy, tên hợp lệ của cá nheo chim cu lại trở về là S. multipunctatus. Ngoài ra, S. ilebrevis được xếp làm tên đồng nghĩa của S. polli.1

Đây là một trong những loài Synodontis đáng nuôi nhất, rất nên có trong bất kỳ bể cộng đồng Tanganyika nào. Dạng lùn thậm chí còn nuôi được trong bể cộng đồng Nam Mỹ.2