Cá ocellatus vỏ ốc

Chiều dài chuẩn (SL): 6 cm.

Bể 45 cm x 30 cm x 30 cm (40 lít) đủ cho một cặp, hoặc một con đực với hai đến ba con cái. Muốn nuôi cả bầy thì bạn cần bể lớn hơn.1

• Nhiệt độ: 23–27°C
• pH: 7,5–9,0
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Bể nên chừa những khoảng nền cát trống và rải thêm thật nhiều vỏ ốc rỗng (xem phần sinh sản bên dưới). Số vỏ ốc nên nhiều hơn số cá. Lớp nền cần dày ít nhất 5 cm vì loài này rất thích đào bới. Nước bắt buộc phải cứng và kiềm.1

Thức ăn sống và đông lạnh nên chiếm phần lớn khẩu phần. Cá thường vẫn chịu ăn thức ăn khô.1

Đây là loài có tính lãnh thổ. Nó giữ vỏ ốc và khoảng đất nhỏ quanh vỏ rất quyết liệt. Dù vậy, bạn vẫn nuôi chung được với những loài sống ở khu vực khác trong bể. Các lựa chọn hợp lý là những loài sống quanh đá như Neolamprologus brichardi hay các loài Julidochromis cỡ nhỏ, và những loài bơi ở tầng nước mở như Cyprichromis sp. Nếu nuôi nhiều con, chúng sẽ lập thành bầy. Khi nuôi kiểu này, bạn cần bỏ đủ vỏ ốc và cố giữ số cá cái nhiều hơn số cá đực. Nếu không, cá trong bầy có thể đánh nhau đến mức không kiểm soát nổi.1

Con đực lớn hơn con cái nhiều. Vây lưng và vây hậu môn của con đực có viền vàng, còn của con cái có viền trắng.1

Cho sinh sản khá dễ. Đây là loài đẻ trong vỏ ốc. Cá có thể đẻ ngay trong bể cộng đồng, nhưng nếu bạn muốn nuôi trọn một lứa thì dùng bể riêng là tốt nhất. Bể bố trí như phần trên. Hãy bỏ thật nhiều vỏ ốc vì cá cái sẽ đẻ trứng vào trong đó. Vỏ ốc sên escargot là lựa chọn tốt, phần lớn các cửa hàng thực phẩm cao cấp tử tế đều có bán. Nước nên cứng và kiềm, pH khoảng 8,0–8,5, nhiệt độ 25–26,5°C. Tốt nhất nên nuôi vài con cái cho mỗi con đực và đặt các vỏ ốc cách xa nhau để các con đực bớt gây hấn với nhau. Nếu có nhiều cá cái, một con đực cũng có thể đẻ với nhiều con. Hãy vỗ cá bố mẹ thật tốt bằng thức ăn sống và đông lạnh.

Cá cái chọn một vỏ ốc, thường vùi nó đến khi chỉ còn lộ miệng vỏ, rồi đứng ở miệng vỏ phô diễn để thu hút cá đực. Khi cá đực đã đủ để ý, cá cái bơi vào trong vỏ và đẻ trứng. Đẻ xong, cá cái bắt đầu lùi ra. Đúng lúc đó cá đực phóng tinh. Cá cái lùi ra tạo dòng nước 'hút' tinh trùng vào trong vỏ, và trứng thụ tinh theo cách đó. Nếu vỏ đủ lớn, cá đực cũng có thể chui vào vỏ rồi mới phóng tinh. Sau khi thụ tinh, cá đực không chăm con nữa và cá cái cũng không cho nó bén mảng vào lãnh thổ của mình.

Cá cái nằm trên vỏ ốc, che kín miệng vỏ và dùng vây quạt trứng. Trứng nở sau khoảng 3 ngày. Đến khoảng ngày thứ 10 thì cá bột bơi tự do. Từ lúc này chúng bắt đầu rời vỏ đi loanh quanh, càng lớn càng đi xa, cho đến khi bị cá mẹ đuổi đi hẳn. Ngay khi bơi được, cá con đã đủ lớn để ăn artemia mới nở hoặc giun vi (microworm). Ở giai đoạn này có lẽ nên vớt cá con sang bể nuôi riêng để tỷ lệ sống cao nhất. Cá bố mẹ thường không hại con, nhưng những con cá khác trong bầy có thể ăn chúng.1

Đặc hữu của hồ Tanganyika (Burundi, CHDC Congo, Tanzania và Zambia).1

Loài này sống quanh bờ hồ, ở những khu có đá nằm rải rác và những bãi cát trống. Nền đáy ở đó có rất nhiều vỏ ốc rỗng.1

N. ocellatus là một loài cichlid nhỏ dễ thương và rất có cá tính. Dân chơi chuộng nó là hoàn toàn xứng đáng. Nó có thói quen đáng yêu là vùi vỏ ốc rồi đứng giữ, kẻ nào đến gần cũng đuổi. Không ít người chơi không hề đề phòng đã lĩnh một cú cắn đau từ ocellatus khi nó thấy lãnh thổ của mình bị xâm phạm. Nó cũng có thể vùi luôn những vỏ ốc bên cạnh để cá khác không dọn vào ở.

Koning đưa ra giả thuyết rằng vỏ ốc bị vùi cùng ụ cát quanh nó vừa giúp cá chống kẻ săn mồi tốt hơn, vừa hoạt động như một cái phễu. Cái phễu này dẫn nước, kéo theo cả vi sinh vật, về phía miệng vỏ. Nhờ vậy, đàn cá bột bé xíu luôn có sẵn nguồn thức ăn đầu tiên.

Bạn có thể phân biệt loài này với N. brevis, một loài trông khá giống, nhờ thân của nó không có sọc đứng. Cả hai loài hay được gọi là cichlid "mặt ếch" vì phần mặt phình tròn. Ocellatus còn có dạng màu vàng (gold), hiện khá được dân chơi ưa chuộng.1