หอยหวาน

Babylonia spirata เป็นหอยที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ เปลือกมีเส้นผ่านศูนย์กลางเฉลี่ย 4.5–5.5 ซม. และหนัก 25–35 กรัม

ลักษณะเด่น ได้แก่

• เปลือกมักมีสีขาวถึงเหลืองอ่อน มีลายขนาดใหญ่สีส้มถึงน้ำตาล
• เปลือกเรียบ กว้าง ทรงรีคล้ายไข่ มีแนวเกลียวเรียงเป็นระเบียบ
• หอยที่โตเต็มวัยมีวงเกลียว 6 วง
• วงเกลียวค่อนข้างพองป่อง มีร่องรอยต่อระหว่างวงลึกและขอบคม
• แกนกลางเปลือก (columella) เรียบ
• ช่องเปิดเปลือกกว้าง รูปไข่ และแคบลงทางด้านหลัง

หอยชนิดนี้มีฝาปิดเปลือก (operculum) ซึ่งใช้ปิดเปลือกได้สนิทเมื่อถูกรบกวนหรือเครียด นอกจากนี้ยังมีงวง/ท่อไซฟอน (ปาก) ที่ดูคล้ายงวงช้าง ใช้ทั้งหายใจและดมกลิ่นด้วย

ในบางกรณีอาจแยก Babylonia spirata ออกจาก Babylonia zeylanica ได้ยากมาก เพราะหน้าตาแทบเหมือนกัน อย่างไรก็ตาม Babylonia zeylanica โตได้ใหญ่กว่าเล็กน้อย (สูงสุด 7.5 ซม.) ร่องรอยต่อระหว่างวงเกลียวบนเปลือกจะยุบลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับ Babylonia spirata และส่วนใหญ่พบในน่านน้ำอินเดียและศรีลังกา

Babylonia spirata โตเร็ว และโตถึงขนาดสูงสุดภายใน 2–3 ปี ในตู้ปลาหากเลี้ยงดูอย่างเหมาะสมจะมีอายุได้ 4–5 ปี

หอยชนิดนี้ค่อนข้างอ่อนไหวต่อความเครียดจากการขนส่ง สิ่งสำคัญมากคือต้องขนส่งหอยอย่างน้อยในสภาพที่ชุ่มชื้น โดยคลุมด้วยกระสอบปอเปียกหรือสำลีเปียกที่ชุบน้ำทะเล1

Babylonia spirata ต้องการตู้ที่เซ็ตจนระบบนิ่งแล้ว และมีขนาดกับปริมาตรน้ำเพียงพอ ขนาดตู้ขั้นต่ำที่แนะนำสำหรับหอยตัวใหญ่หนึ่งตัวคือ 60 ลิตร ยิ่งตู้ใหญ่ยิ่งดี จากการศึกษาชิ้นหนึ่ง ความหนาแน่นในการเลี้ยงที่ต่างกันมีผลต่ออัตราการเติบโตของหอย

ปัญหาใหญ่อีกอย่างของตู้เล็กคือรักษาค่าน้ำให้คงที่ได้ยากมาก หากยังไม่ใช่ผู้เลี้ยงที่มีความชำนาญ ควรหลีกเลี่ยงการเลี้ยงในตู้เล็ก1

อุณหภูมิ: อุณหภูมิน้ำที่ชอบคือ 26–30 °C ซึ่งถือว่าเหมาะสมที่สุด หอยชนิดนี้ไม่ทนทั้งอุณหภูมิที่ต่ำเกินไปและสูงเกินไป อุณหภูมิเป็นปัจจัยทางกายภาพที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งที่มีผลต่อหอย โดยมีผลต่ออัตรารอด อัตราการฟัก ระยะเวลาฟักไข่ พฤติกรรมการกินของตัวอ่อน การเติบโตของตัวอ่อน ฯลฯ จากการศึกษาชิ้นหนึ่ง

• ที่ 20 °C หอยจะปิดฝาเปลือกแน่น
• หากอุณหภูมิต่ำกว่า 24 °C Babylonia spirata จะเฉื่อยและนอนนิ่งอยู่บนพื้นตู้
• ที่ 26 °C หอยเริ่มเคลื่อนไหวมากขึ้นเล็กน้อย และเริ่มตอบสนองต่ออาหารอย่างช้า ๆ
• ที่ 28 °C Babylonia spirata เคลื่อนที่ กินอาหาร และมุดพื้นได้ตามปกติ
• ที่ 34 °C หอยจะกลับมาเฉื่อยอีก และหดตัวเข้าเปลือกได้ไม่สุดด้วยซ้ำ

ค่า pH: รักษาค่า pH ไว้ที่ 8.1–8.4 เพื่อให้หอยอยู่ได้ดีในตู้ปลาทะเล

ความกระด้าง: รักษาความกระด้างคาร์บอเนตไว้ที่ 8–12 dKH

SG: ค่าความถ่วงจำเพาะควรอยู่ระหว่าง 1.023 (30 ppt) ถึง 1.025 (33 ppt) มีการศึกษา Babylonia spirata ทั้งวัยอ่อนและตัวเต็มวัย พบว่าหอยมีกิจกรรมและการรอดชีวิตตามปกติที่ความเค็ม 27–35 ppt สำหรับหอยวัยอ่อน และ 31–35 ppt สำหรับตัวเต็มวัย ความเค็มต่ำกว่า 1.015 (19 ppt) ทำให้หอยตาย โดยหอยทั้งหมดตายหลังสัมผัสนาน 24 ชั่วโมง

ออกซิเจนละลายน้ำ: 5–7 mg/L

ไนเตรตควรต่ำกว่า 20 ppm1

Babylonia spirata เลี้ยงไม่ยาก แม้หอยจะมีความต้องการเฉพาะบางอย่างหากต้องการจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะที่สุด ค่าน้ำที่คงที่เป็นเรื่องสำคัญ จึงต้องใช้ตู้ที่ระบบนิ่งแล้ว (ดูหัวข้อขนาดตู้และสภาพน้ำ)1

วัสดุปูพื้น: วัสดุปูพื้นมีบทบาทสำคัญมากต่อชีวิตหอย เพราะเป็นที่ยึดเกาะ ที่หลบซ่อน และแหล่งอาหาร ซึ่งเป็นความต้องการพื้นฐาน อย่างน้อยวัสดุปูพื้นควรให้ Babylonia spirata มุดฝังตัวได้

การทดลองกับวัสดุปูพื้น 4 แบบ (กรวด 1–2 มม., ทรายหยาบ 1.00–0.50 มม., ทรายละเอียด 0.25–0.10 มม. และตะกอนโคลน 0.05–0.002 มม.) พบว่าหอยชอบตะกอนโคลนอย่างชัดเจน (45.2 ถึง 64.7%) รองลงมาคือทรายละเอียด (16.8 และ 31.7%) ส่วนกรวดและทรายหยาบมีความสัมพันธ์เชิงลบ ดังนั้นตะกอนโคลน (ดีที่สุด) และทรายละเอียดจึงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด

แสงสว่าง: แม้ Babylonia spirata จะหากินกลางคืน แต่การศึกษาพบว่าช่วงเวลาที่ได้รับแสงมีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมวงจรการสืบพันธุ์ หอยชนิดนี้ไม่มีข้อกำหนดเรื่องแสงที่เข้มงวด จึงปรับไฟให้เหมาะกับความต้องการของปลา ปะการัง ดอกไม้ทะเล ฯลฯ ได้

การปรับสภาพ: ก่อนปล่อยหอยลงตู้ ต้องปรับสภาพน้ำอย่างระมัดระวังเช่นเดียวกับสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังทุกชนิด ให้ทำอย่างช้ามาก โดยทั่วไป 2–3 ชั่วโมงก็เพียงพอ1

Babylonia spirata เป็นหอยฝาเดียวที่กินซาก โดยกินซากสัตว์ที่ตายและเน่าเปื่อยในพื้นที่มันอาศัยอยู่เป็นหลัก หอยกินซากไวต่อสัญญาณทางเคมีที่ปล่อยออกมาจากอาหารมาก

ในเอกสารทางวิทยาศาสตร์มีข้อมูลขัดแย้งกันเล็กน้อยเรื่องอาหารที่เหมาะสมที่สุด การศึกษาชิ้นหนึ่งพบว่าอาหารที่มีโปรตีน 40% ให้ผลดีที่สุดเมื่อเทียบกับอาหารโปรตีน 30% และ 35% ขณะที่อีกการศึกษาพบว่าอาหารโปรตีน 35% ให้ผลดีกว่า อย่างไรก็ตาม หอยชนิดนี้พึ่งพาอาหารที่อุดมด้วยโปรตีนและแคลเซียมเป็นอย่างมาก

การขาดโปรตีนอาจทำให้การเติบโตชะงักและน้ำหนักลด เพราะโปรตีนสำคัญต่อการรักษาอวัยวะสำคัญ ส่วนแคลเซียมจำเป็นต่อกระบวนการสำคัญหลายอย่างในหอย ที่เห็นชัดที่สุดคือการสร้างเปลือก แคลเซียมคาร์บอเนตเป็นสารประกอบธรรมชาติพื้นฐานของเปลือกหอย

ในตู้ปลา หอยจะกินเศษอาหารที่เหลือ ตะกอนอินทรีย์ ฯลฯ แต่หากมีหอยจำนวนมาก หรือเศษอาหารและอาหารตามธรรมชาติในตู้ไม่พอ หอยอาจโจมตีหอยตัวอื่นได้ จึงควรเสริมอาหารประเภทเนื้อ เช่น

• ไรทะเลและกุ้งไมซิสแช่แข็ง
• ตัวอ่อนแบบฟรีซดราย
• เนื้อปลาและอาหารทะเลหั่นเป็นชิ้น

การทดลองพบว่าหากมีให้เลือก หอยส่วนใหญ่ชอบเนื้อหอยสองฝา เช่น หอยนางรม หอยลาย และหอยแมลงภู่ หรือเนื้อสัตว์พวกกุ้ง ส่วนอาหารเม็ดเป็นอาหารที่ชอบน้อยที่สุด

ผลสังเกตจากห้องปฏิบัติการเกี่ยวกับ Babylonia spirata

• หอยอาจกินอาหารประมาณ 3–5% ของน้ำหนักตัว
• หอยตัวใหญ่ (เกิน 5 ซม.) กินเนื้อได้ถึง 2 กรัมภายใน 7 นาที
• หอยไวต่อสัญญาณทางเคมีที่ปล่อยออกมาจากอาหารอินทรีย์มาก
• เวลาที่ใช้เคลื่อนที่ไปถึงอาหารที่วางห่าง 100 ซม. อยู่ระหว่าง 10 ถึง 11 นาที

• ประเภทอาหาร: กินเนื้อ
• ความถี่ในการให้อาหาร: สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง1

Babylonia spirata อาจขี้อายและเงียบ โดยเฉพาะช่วงที่เพิ่งปล่อยลงตู้ หอยชนิดนี้หากินกลางคืนเป็นหลัก และมักมุดฝังตัวในพื้นตู้ตอนกลางวัน แต่เมื่อหิวจะค่อนข้างตื่นตัวได้ทุกเวลา

ขณะฝังตัวอยู่ หอยจะยื่นงวงขึ้นมาที่ผิวพื้นตู้เหมือนกล้องเรือดำน้ำ ทำให้ดมกลิ่นซากอินทรีย์ได้ขณะพัก จากนั้นจะรีบโผล่ขึ้นจากพื้นและเคลื่อนที่ไปหาอาหาร

จากการศึกษา หอยสกุล Babylonia มีระบบรับกลิ่นที่ซับซ้อน สามารถรับรู้อาหารได้จากระยะไกลหลายเมตร โดยทั่วไปหอยจะโผล่ขึ้นจากพื้นภายใน 5–10 นาทีเมื่อวางอาหารไว้ที่ใดก็ได้ในตู้

แม้จะกินเนื้อ แต่ไม่ใช่นักล่าที่ออกล่าอย่างกระตือรือร้น และชอบกินซากสัตว์มากกว่า หอยชนิดนี้ค่อนข้างขี้เกียจและไม่ค่อยเคลื่อนที่ บางครั้งอาจปีนขึ้นไปด้านบนของตู้ แต่ไม่ได้เกิดบ่อย เท้าของหอยยาวและแข็งแรงมาก เมื่อจำเป็นจึงพลิกตัวกลับได้ง่าย

• อยู่เป็นกลุ่ม: ไม่
• ว่องไว: ไม่
• มุดพื้น: ใช่
• นิสัย: รักสงบ (แต่ต้องระวัง)

ความปลอดภัยในตู้ปะการัง: ปลอดภัยสำหรับตู้ปะการัง Babylonia spirata จะไม่ทำลายสิ่งใดในตู้ปะการังโดยเจตนา และจะไม่แทะปะการังขณะหาอาหาร อย่างไรก็ตาม ด้วยขนาดและแรงของมัน หอยมักชนสิ่งของล้มกระจัดกระจาย และอาจไถผ่านปะการังไปเฉย ๆ เพื่อป้องกันปัญหา แนะนำให้ติดกาวยึดปะการังไว้กับหิน

เพื่อนร่วมตู้: Babylonia spirata ไม่ใช่ชนิดที่ก้าวร้าว และเลี้ยงร่วมกับสัตว์ส่วนใหญ่ได้ ถึงอย่างนั้น หากได้อาหารไม่พอ อาจล่าหอยตัวอื่น (ที่เล็กกว่า) ได้ โดยทั่วไปหอยกลุ่มนี้เป็นหอยนักล่าที่กินสัตว์ที่อยู่ในทราย อย่างไรก็ตาม หอยที่โตเต็มวัยแล้ว (หอยสังข์ fighting conch, หอย Cerith, หอย Astrea, หอย Mexican turbo, หอย Trochus ฯลฯ) น่าจะค่อนข้างปลอดภัยในทุกกรณี หอยชนิดนี้เลี้ยงร่วมกับกุ้งได้ เช่น กุ้ง Sexy shrimp, กุ้ง Red Fire (Lysmata debelius), กุ้ง Peppermint (Lysmata wurdemanni) หรือกุ้ง Skunk Cleaner (Lysmata amboinensis)

เพื่อนร่วมตู้ที่ไม่เหมาะ:

• ปลาขนาดใหญ่และ/หรือปลาก้าวร้าว
• กุ้งที่ก้าวร้าว (เช่น กุ้ง Coral banded)
• ปูเกือบทุกชนิด
• ปูเสฉวนทุกชนิด (รวมถึงปูเสฉวน Halloween, ปูเสฉวนขาฟ้า ฯลฯ)

ปูเสฉวนอาจพยายามฆ่าหอยเพียงเพื่อแย่งเปลือก หากยังตัดสินใจเลี้ยงรวมกัน ต้องจัดเปลือกหอยเปล่าจำนวนมากกระจายไว้ทั่วตู้ให้ปูเสฉวน แต่วิธีนี้ทำได้เพียงลดความก้าวร้าว ไม่ได้ขจัดให้หมดไป1

Babylonia spirata ไม่ใช่สัตว์กระเทย แยกเพศผู้และเพศเมียได้จากลักษณะภายนอก

• ขนาด: ที่อายุเท่ากัน เพศเมียจะใหญ่และหนักกว่าเพศผู้เล็กน้อย
• อวัยวะสืบพันธุ์: เพศผู้สังเกตได้จากภายนอกจากอวัยวะเพศผู้ทางด้านขวาของหัว ถัดจากหนวดข้างขวา ส่วนเพศเมียมีต่อมที่เท้า (pedal gland) อยู่ด้านล่างของเท้า ซึ่งใช้ขึ้นรูปและทำให้ฝักไข่แข็งตัว1

ธุรกิจสัตว์เลี้ยงยังพึ่งพาสัตว์ที่จับจากธรรมชาติเป็นส่วนใหญ่ แม้กระบวนการเพาะพันธุ์ของหอยชนิดนี้จะมีการอธิบายไว้อย่างครบถ้วนในเอกสารทางวิทยาศาสตร์แล้ว Babylonia spirata สามารถผสมพันธุ์ในตู้ปลาที่บ้านได้เช่นกัน ปัญหาหลักคือการรอดชีวิตของตัวอ่อน เนื่องจากต้องการอาหารเฉพาะ

การผสมพันธุ์

เพศผู้มักเจริญพันธุ์ที่ขนาด 3.6 ซม. ส่วนเพศเมียที่ 3.9 ซม. เพศเมียที่เจริญพันธุ์ตัวเล็กที่สุดที่มีบันทึกยาว 3.1 ซม. และเพศผู้ตัวเล็กที่สุดยาว 2.8 ซม.

กระบวนการเริ่มจากเพศเมียเข้าไปอยู่ทางด้านขวาของเพศผู้และขึ้นคร่อมทับเล็กน้อย ใช้เวลา 2–3 ชั่วโมง ระหว่างนั้นหอยจะอยู่นิ่ง หลังจากนั้นเพศผู้จะเคลื่อนออกไปก่อน ส่วนเพศเมียจะนิ่งอยู่สักพัก

การผสมพันธุ์ไม่ขึ้นกับช่วงเวลาของวัน พบได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ในช่วงวางไข่ เพศเมียจะไม่กินอาหารแม้วางอาหารไว้ใกล้ ๆ

การปฏิสนธิ

Babylonia spirata เป็นสัตว์แยกเพศ และปฏิสนธิภายใน

ไข่

หลังการปฏิสนธิ เพศเมียจะวางฝักไข่ ใช้เวลา 5–10 นาทีต่อการปล่อยฝักไข่หนึ่งฝัก จำนวนฝักไข่เฉลี่ย 35 ถึง 40 ฝัก แต่ละฝักมีไข่ 350–800 ฟอง หอยแต่ละตัวจึงอาจให้ไข่ได้ 12,000 ถึง 32,000 ฟอง

ฝักไข่ที่มีลักษณะคล้ายวุ้นจะแข็งตัวเมื่อสัมผัสน้ำทะเล เพศเมียจะยึดฝักไข่ใสไว้กับพื้นอย่างแน่นหนาเพื่อให้ตั้งตรงจนกว่าตัวอ่อนจะฟัก

ตัวอ่อน

Babylonia spirata มีการเจริญแบบอ้อม โดยเริ่มจากระยะอยู่ในฝักไข่ ตามด้วยระยะแพลงก์ตอน (veliger หรือตัวอ่อน) ตัวอ่อนฟักในวันที่ 7 และ 8 หลังวางไข่ หลังฟักตัวอ่อนจะว่ายขึ้นสู่ผิวน้ำทันทีโดยใช้ซีเลียที่โบกพัดอย่างรวดเร็ว ตัวอ่อนแสดงพฤติกรรมตอบสนองต่อแสง (phototaxis) คือสามารถเคลื่อนที่ไปในทิศทางที่สัมพันธ์กับแหล่งแสง

ในช่วง 10 วันถัดมา ตัวอ่อนจะกินแพลงก์ตอนพืช ในการทดลองในห้องปฏิบัติการ พบอัตรารอดสูงขึ้น (ประมาณ 3%) ในตัวอ่อนระยะ veliger ที่ได้รับแพลงก์ตอนพืชผสม Isochrysis กับ Chaetoceros หรือ I. galbana กับ C. calcifrans ที่ความหนาแน่น 20,000 เซลล์/ซีซี วันละ 2 ครั้ง หลังจากนั้นสามารถให้ Tetraselmis ได้ด้วย ส่วนการให้ T. gracilis และ N. salina ทำให้ตัวอ่อนโตช้าและตายจำนวนมาก

การเปลี่ยนรูปร่างจากตัวอ่อนเป็นหอยวัยอ่อนเกิดขึ้นเมื่อเปลือกยาวถึง 1.7 มม. และหนักประมาณ 0.01 กรัม หลังลงเกาะพื้น ชีวิตแบบแพลงก์ตอนจะสิ้นสุดลงและหอยจะกลายเป็นสัตว์กินเนื้อ

นักวิทยาศาสตร์สังเกตว่าหลังเข้าสู่ระยะวัยอ่อน ขณะที่เปลือกยาวไม่ถึง 5 มม. Babylonia spirata มีพฤติกรรมแปลก คือหอยตัวเล็กจะคลานขึ้นผนังตู้ แล้วกลับลงน้ำไม่ได้ และตายในเวลาไม่นาน

ในระยะหอยวัยอ่อนที่คลานได้แล้ว สามารถให้อาหารเหล่านี้ได้

• ไรทะเลแช่แข็งที่เพิ่งฟัก (นาน 2 สัปดาห์)
• ไรทะเลตัวเต็มวัยแ��่แข็ง (ในช่วงต่อมา)
• อาหารกุ้งสำเร็จรูป
• อาหารที่ทำจากวุ้น (agar)
• ไข่แดง
• ไข่ขาว
• ไส้เดือนน้ำ
• โรติเฟอร์ ฯลฯ

หลังจาก 4–5 สัปดาห์ หอยจะเริ่มกินเนื้อปลาชิ้นเล็ก ๆ ได้วันละครั้ง

ตู้อนุบาล

ตู้อนุบาลควรมีค่าน้ำเหมือนกัน โดยใช้ความหนาแน่น 150 ตัว/ลิตร ก่อนใส่ตัวอ่อน แนะนำให้ฆ่าเชื้อน้ำด้วยสารละลายไฮโปคลอไรต์และด่างทับทิม (โพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนต) เพื่อกำจัดจุลินทรีย์ที่ไม่ต้องการ

การให้อากาศก็มีผลต่อกระบวนการฟักของตัวอ่อนเช่นกัน ในตู้ทดลองที่มีการให้อากาศ ตัวอ่อนว่ายน้ำอย่างกระฉับกระเฉงในมวลน้ำ ขณะที่ในชุดทดลองที่ไม่มีการให้อากาศ ตัวอ่อนมักอยู่ที่ก้นตู้1

Babylonia spirata กระจายพันธุ์กว้างในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก โดยเฉพาะตั้งแต่มหาสมุทรอินเดียฝั่งตะวันตกไปจนถึงบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ในอินเดียมีบันทึกการพบหอยชนิดนี้ตามชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้และตะวันตกเฉียงใต้ รวมถึงน่านน้ำรอบหมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์1

โดยทั่วไปพบได้ที่ความลึก 5–30 เมตร ในน่านน้ำทะเลชายฝั่ง บริเวณพื้นท้องทะเลที่เป็นโคลนตะกอนหรือทราย1

หอยชนิดนี้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมหัตถกรรมเปลือกหอยมาแต่เดิม เนื้อของ Babylonia spirata ยังเป็นอาหารที่มีคุณค่า มีโปรตีนคุณภาพสูง และมีสารอาหารสมดุล อุดมด้วยวิตามินและแร่ธาตุจำเป็น คุณค่าทางโภชนาการประกอบด้วยโปรตีน (53.86%) คาร์โบไฮเดรต (16.85%) และไขมัน (9.30%) ส่วนฝาปิดเปลือกถูกส่งออกไปต่างประเทศเพื่อใช้ผลิตยาและน้ำหอม

Babylonia spirata อยู่ในกลุ่มหอยกินเนื้อที่หลากหลาย ซึ่งเป็นทั้งผู้กินซากและนักล่า แม้จะไม่ก้าวร้าวมาก แต่พฤติกรรมอาจเปลี่ยนไปตามปริมาณอาหารที่มี การเลี้ยงไม่ยากและแนะนำได้แม้กับมือใหม่ เพียงต้องจำไว้ว่าหอยชนิดนี้ต้องการอุณหภูมิที่อุ่นมาก1