แบล็คแลนเซอร์

ปลาชนิดนี้แทบไม่พบในตลาดปลาสวยงาม ต้องมีปลาฝูงช่วยให้ปลาคลายความระแวง (dither fish) ปลาจึงจะปรับตัวเข้ากับตู้ได้ ถ้าเลี้ยงร่วมกับปลาฝูงประเภทนี้ เช่น ปลาซิวขนาดใหญ่ ปลาตะเพียนขนาดกลาง หรืออาจเป็นปลาก้างพระร่วง Kryptopterus minor ก็อาจได้เห็นตัวปลาบ่อยขึ้น1

ตู้ปลาขนาดเล็กที่สุดที่ควรพิจารณาคือตู้ที่มีฐานขนาด 120 × 45 ซม. ความจุประมาณ 243 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 24–28 °C
• ค่า pH: 5.5–7.0
• ความกระด้าง (GH): 1–15 dGH1

เป็นปลาขี้อายและหากินกลางคืน จึงควรเลี้ยงในตู้ที่แสงสลัว จัดที่หลบซ่อนให้มากพอ เช่น กระถางดินเผา ท่อพลาสติก กอขอนไม้ เป็นต้น ไม้น้ำไม่ใช่สิ่งจำเป็น แต่ช่วยลดปริมาณแสงที่ส่องถึงพื้นตู้และเป็นที่กำบังให้ปลาได้

หากเลี้ยงหลายตัว หรือเลี้ยงร่วมกับปลาหนังขนาดใกล้เคียงกัน ควรจัดวางของตกแต่งให้แบ่งเป็นอาณาเขตที่แยกจากกันชัดเจน ควรติดตั้งฮีตเตอร์ในตำแหน่งที่ปลาเข้าไปพักอยู่ด้านหลังหรือแนบชิดฮีตเตอร์ไม่ได้ และควรทราบด้วยว่าปลาชนิดนี้ไม่ชอบกระแสน้ำแรง1

ในธรรมชาติดูเหมือนจะกินสัตว์เล็ก ๆ ที่อาศัยตามพื้นท้องน้ำและเศษซากอินทรีย์ แต่ในตู้ปลาจะยอมรับอาหารปลาได้เกือบทุกชนิด

อาหารสดและอาหารแช่แข็งขนาดเล็ก เช่น ไรทะเล ไส้เดือนน้ำ หนอนแดง เป็นต้น เหมาะเป็นพิเศษ และควรให้อาหารแห้งชนิดจมคุณภาพดีที่เสริมสาหร่ายสไปรูลินาหรือส่วนผสมจากพืชอื่น ๆ อย่างสม่ำเสมอด้วย1

รักสงบกับปลาที่อาศัยอยู่ในระดับอื่นของตู้ และมีปากค่อนข้างเล็ก จึงกลืนสิ่งที่ยาวเกินไม่กี่มิลลิเมตรไม่ได้

ถ้าเลี้ยงร่วมกับปลาฝูงที่ช่วยให้ปลาคลายความระแวง (dither fish) อาจได้เห็นตัวปลาบ่อยขึ้น ตัวเลือกที่ดีได้แก่ ปลาซิวขนาดใหญ่ ปลาตะเพียนขนาดกลาง หรืออาจเป็นปลาก้างพระร่วง Kryptopterus minor

มีนิสัยหวงอาณาเขตต่อปลาหน้าดินชนิดอื่น โดยเฉพาะปลาชนิดเดียวกัน และตัวผู้มักไม่ค่อยยอมอยู่ร่วมกัน ยกเว้นในตู้ขนาดใหญ่มาก ๆ

เพื่อให้มีโอกาสเลี้ยงได้สำเร็จในระยะยาวมากที่สุด ควรเลี้ยงตัวผู้ 1 ตัวกับตัวเมีย 3 ตัวขึ้นไป ซึ่งน่าจะช่วยลดโอกาสที่ตัวใดตัวหนึ่งจะถูกตัวผู้ที่เป็นจ่าฝูงไล่รังแกอยู่ตัวเดียว1

ตัวผู้มีปุ่มเพศปลายแหลมที่มองเห็นได้จากภายนอก อยู่ด้านหน้าครีบก้นเล็กน้อย และมีหนวดยาวกว่าอย่างเห็นได้ชัด ส่วนตัวเมียที่โตเต็มวัยแล้วมักมีลำตัวใหญ่กว่าเล็กน้อย1

เท่าที่ทราบยังไม่มีบันทึกการเพาะพันธุ์ในที่เลี้ยง ในธรรมชาติปลาที่โตเต็มวัยจะอพยพเข้าไปวางไข่ในพื้นที่น้ำท่วมชั่วคราวเมื่อเริ่มเข้าฤดูฝน1

ได้รับการบรรยายลักษณะจากตัวอย่างในแม่น้ำมูล จังหวัดอุบลราชธานี ทางภาคตะวันออกของไทย ซึ่งเป็นสาขาของแม่น้ำโขง และเท่าที่ทราบพบเฉพาะในลุ่มน้ำโขงและลุ่มน้ำเจ้าพระยาเท่านั้น มีบันทึกการพบในลำน้ำสาขาของแม่น้ำโขงในลาว และคาดว่าน่าจะพบในกัมพูชาด้วย1

โดยทั่วไปอาศัยอยู่ในแม่น้ำสายใหญ่ที่น้ำขุ่น พื้นเป็นโคลน และกระแสน้ำไหลช้า ในฤดูฝนจะอพยพเข้าไปวางไข่ในพื้นที่น้ำท่วมริมตลิ่ง1

ชื่อสามัญ 'lancer' มาจากก้านครีบหลังที่ยื่นยาวซึ่งพบในปลาหลายชนิดของสกุลนี้ ปัจจุบันสกุลนี้มี 7 ชนิด

ในบรรดาชนิดเหล่านี้ B. majusculus คล้ายกับ B. macracanthus และ B. vaillantii มากที่สุด แต่แยกออกจากทั้งสองชนิดได้ด้วยก้านครีบอกที่ยาวกว่า (ยาว 15.8 - 20.7 % SL เทียบกับ 11.5 - 16.2 %) แยกจากชนิดแรกได้ด้วยครีบไขมันที่ใหญ่กว่า (ความยาวฐาน 46.0 - 50.7 % SL เทียบกับ 38.8 - 45.8 %) และคอดหางที่ลึกกว่า (ความลึก 7.1 - 7.5 % SL เทียบกับ 5.6 - 7.0 %) และแยกจากชนิดหลังได้ด้วยก้านครีบหลังที่ยาวกว่า (ยาว 24.4 - 32.5 % SL เทียบกับ 18.2 - 21.9 %) หัวที่ลึกน้อยกว่า (ความลึก 14.0 - 16.1 % SL เทียบกับ 16.2 - 19.0 %) และครีบไขมันที่ลึกกว่า (ความลึก 9.9 - 10.5 % SL เทียบกับ 8.2 - 9.5 %)1

• Ng, H. H. (2002). Bagrichthys majusculus, a new catfish from Indochina (Teleostei, Bagridae). Folia Zoologica 51(1), 49-54
• Linder, R. S. and H. H. Ng (2002). Notes on the Lancers of the Genus Bagrichthys (Teleostei, Bagridae) Cat Chat: The Official Journal of The Catfish Study Group 3(3)1