กุ้งบลูมูน

Cherax boesemani ยังไม่ค่อยพบบ่อยในตลาดสัตว์น้ำสวยงาม แต่ก็แนะนำได้แม้แต่กับมือใหม่ เพราะเป็นกุ้งที่แข็งแรง เลี้ยงง่าย และขยายพันธุ์ในที่เลี้ยงได้ โดยทั่วไปหาได้ในยุโรป ส่วนในสหรัฐอเมริกาพบได้น้อย

ก่อนเลี้ยงควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าในพื้นที่ที่อาศัยอยู่ไม่ได้ห้ามเลี้ยงชนิดนี้ และต้องไม่ซื้อหรือขายโดยผิดกฎหมาย ตัวอย่างเช่น คณะกรรมการอนุรักษ์ปลาและสัตว์ป่าแห่งรัฐฟลอริดา (Florida Fish and Wildlife Conservation Commission, 2017) ไม่อนุญาตให้บุคคลครอบครอง นำเข้า ซื้อ ขาย ขยายพันธุ์ ขนส่ง หรือใช้ในเชิงพาณิชย์ เนื่องจากถือว่ามีความเสี่ยงสูงที่จะกลายเป็นชนิดพันธุ์รุกราน และแม้ในพื้นที่ที่ไม่ได้ห้าม ก็ห้ามปล่อยลงสู่ธรรมชาติโดยเด็ดขาด1

เนื่องจาก Cherax boesemani โตได้ค่อนข้างใหญ่ จึงต้องการพื้นที่มาก แนะนำตู้ทรงยาว (แบบ long) ขนาดประมาณ 80 ลิตร ต่อกุ้งตัวเต็มวัย 1 ตัว

กุ้งเครฟิชทุกชนิดเก่งเรื่องการหนีออกจากตู้มาก ปีนผนังแนวตั้งได้ และมีแรงพอจะดันฝาที่น้ำหนักเบาให้เลื่อนได้ จึงจำเป็นต้องมีฝาปิดที่ปิดได้สนิท1

• อุณหภูมิ: 24–31 °C เฉลี่ย 26 °C หากอุณหภูมิต่ำลง การเผาผลาญจะช้าลงและกุ้งจะเคลื่อนไหวน้อยลงไปอีก
• ค่า pH: 7.0–8.0 ในตู้ปลา ในธรรมชาติซึ่งค่าน้ำเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล เคยพบในน้ำที่มีค่า pH ประมาณ 6.4 ด้วย
• ความกระด้าง: KH 3–20 และ GH 3–251

การเลี้ยง Cherax boesemani ไม่ซับซ้อน เป็นชนิดที่แข็งแรงและทนต่อค่าน้ำได้หลากหลาย ควรเซ็ตตู้ให้วงจรไนโตรเจนสมบูรณ์ก่อน และเปลี่ยนน้ำ 15–20% ทุกสัปดาห์

กุ้งต้องลอกคราบเป็นประจำเพื่อเติบโตและสร้างรยางค์ที่หลุดหายไปขึ้นใหม่ และการสร้างเปลือกใหม่ต้องใช้แคลเซียมมาก ช่วงลอกคราบกุ้งจะอ่อนแอ จึงควรจัดที่หลบซ่อนให้มาก ในบางกรณีอาจใช้แผ่นกั้นกลางตู้เพื่อป้องกันกุ้งจากตัวอื่นในตู้ ไม่ต้องนำคราบที่ลอกออกจากตู้

ไม้น้ำ: Cherax boesemani ไม่ปลอดภัยกับไม้น้ำ จะกิน ตัด ฉีก และถอนรากแทบทุกอย่าง จึงไม่แนะนำให้เลี้ยงในตู้ไม้น้ำ ทางเลือกคือใช้ไม้น้ำปลอม พืชลอยน้ำ หรือไม้น้ำราคาถูกที่พร้อมจะเสียไป

อายุขัย: ยังไม่มีข้อมูลในธรรมชาติ ส่วนในที่เลี้ยงหากดูแลอย่างถูกต้องอาจมีอายุได้ 4–5 ปี1

วัสดุปูพื้น: ไม่มีข้อกำหนดพิเศษ ใช้วัสดุปูพื้นแบบใดก็ได้

แสงสว่าง: ไม่มีข้อกำหนดพิเศษ เป็นชนิดที่ออกหากินกลางคืน

ระบบกรอง: เหมาะเฉพาะกรองแขวนและกรองนอกตู้ (กรองถัง) เท่านั้น ไม่ควรใช้กรองฟองน้ำ เพราะกุ้งจะแทะ กัด และรื้อจนพัง

ของตกแต่งและที่หลบซ่อน: ที่หลบซ่อนเทียมเป็นสิ่งจำเป็นและควรมีจำนวนมาก ช่วยปกป้องกุ้งในช่วงลอกคราบและฤดูผสมพันธุ์ ปกป้องพ่อแม่พันธุ์จากการถูกล่า และลดความก้าวร้าว ตัวอย่างเช่น ท่อ PVC วางซ้อนกัน บ้านกะลามะพร้าว มัดตาข่าย ขอนไม้ และก้อนหิน กุ้งเครฟิชไม่ชอบที่หลบซ่อนที่มีทางออกเพียงทางเดียว และชอบซอกที่แคบพอดีตัว1

Cherax boesemani เป็นสัตว์กินทั้งพืชและสัตว์แบบฉวยโอกาส ในธรรมชาติกินหอย แมลง ไข่ปลา ปลาเล็ก พืชผัก พืชน้ำ ตะไคร่ และเศษซากอินทรีย์

ในที่เลี้ยงต้องได้รับอาหารที่ผสมทั้งเนื้อสัตว์และพืชอย่างเหมาะสม โดยมีโปรตีนประมาณ 15–20% ของอาหาร ตัวเต็มวัยจะกินพืชมากกว่า ส่วนกุ้งวัยเด็กจะกินเนื้อสัตว์มากกว่า กุ้งเด็กต้องอาศัยโปรตีนเพื่อการเติบโตที่รวดเร็ว และอาจกินกันเองได้หากขาดโปรตีน

อาหารที่แนะนำ:

• ใบไม้และพืช
• ผักลวก (บรอกโคลี กะหล่ำปลี แครอต แตงกวา ผักกาดหอม ข้าวโพด ผักโขม ถั่วลันเตา ฟักทอง ผักใบเขียว ฯลฯ)
• หอยทุบ
• ไส้เดือนดิน
• ไส้เดือนน้ำ (ทูบิเฟกซ์)
• หนอนดำ (blackworm)
• หนอนแดง รวมถึงหนอนแดงแช่แข็ง
• ไรทะเล
• ปลาหรือกุ้งที่ตายแล้ว
• อาหารกุ้ง (อาหารเม็ดสำหรับกุ้ง อาหารแบบเกล็ดละเอียด อาหารสำหรับสัตว์เปลือกแข็ง เช่น Hikari Shrimp Cuisine)

ความถี่ในการให้อาหาร: 3–4 ครั้งต่อสัปดาห์

• ให้อาหารก่อนปิดไฟ
• ทิ้งอาหารไว้ 24 ชั่วโมงก่อนนำออก และดูดเศษอาหารที่เหลือออกก่อนให้อาหารใหม่ ส่วนใบไม้สามารถทิ้งไว้ในตู้ได้หลายวัน
• ตรวจดูที่หลบซ่อนเป็นระยะ เพราะกุ้งจะลากอาหารไปเก็บไว้ ซึ่งอาจทำให้เกิดการปนเปื้อนแบคทีเรีย
• เปลี่ยนชนิดอาหารเป็นระยะ1

Cherax boesemani มีพฤติกรรมทางสังคมที่ซับซ้อน เป็นสัตว์ที่อยู่ลำพังและหวงอาณาเขต แต่ก็มักพบอยู่ใกล้ ๆ กับตัวอื่น ความก้าวร้าวค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับกุ้งเครฟิชสวยงามยอดนิยมชนิดอื่น ๆ (กุ้งเครฟิชสีฟ้า กุ้งเครฟิชสีแดง กุ้งมาร์เบิล Cherax destructor ฯลฯ) แต่เมื่อเกิดความก้าวร้าวขึ้นจะเกิดอย่างรวดเร็ว กุ้งจะชูก้ามแสดงความเป็นใหญ่ก่อนจะปะทะกันอย่างรุนแรง ตัวผู้ก้าวร้าวกว่าและมีแนวโน้มจะทำร้ายตัวอื่นในตู้

แม้จะตัวใหญ่ แต่ก็ตื่นตกใจง่ายและขี้อาย ไม่ชอบอยู่ในที่โล่ง เป็นสัตว์หากินกลางคืน เริ่มเคลื่อนไหวตอนพลบค่ำและค่อย ๆ หยุดก่อนรุ่งเช้า โดยธรรมชาติไม่ใช่นักขุด แต่สามารถขุดโพรงในวัสดุปูพื้นที่นุ่มได้ และเก่งเรื่องการหนีออกจากตู้มาก

การเลี้ยงร่วม: การเลี้ยงกุ้งเครฟิชหลายตัวรวมกันมีความเสี่ยง โดยทั่วไปเลี้ยงเดี่ยวจะดีกว่า หากเลี้ยงเป็นกลุ่ม ให้ใช้ตัวผู้ 1 ตัวกับตัวเมีย 1–2 ตัว ให้อาหารอย่างเพียงพอ และจัดที่หลบซ่อนให้มาก แต่ก็ยังไม่สามารถหลีกเลี่ยงความก้าวร้าวได้ทั้งหมด

ปลา: ห้ามเลี้ยงร่วมกับปลาก้าวร้าว ปลาหน้าดิน และปลาที่ว่ายช้า การเลี้ยงร่วมกับปลาว่ายเร็วที่อยู่ผิวน้ำเป็นไปได้ แต่ไม่แนะนำ

หอยและกุ้ง: หอยจะกลายเป็นอาหาร โดยทั่วไปกุ้งเครฟิชตัวเต็มวัยจะไม่สนใจกุ้งแคระซึ่งเร็วเกินไป แต่กุ้งตัวไหนที่กำลังลอกคราบก็จะกลายเป็นเหยื่อที่จับได้ง่าย

ตัวที่ไม่ควรเลี้ยงร่วม: กุ้งเครฟิชชนิดอื่นทุกชนิด ปูน้ำจืด และกบ1

ชนิดนี้แยกเพศได้จากลักษณะภายนอก

• ก้าม: ตัวผู้มีก้ามใหญ่และยาวกว่าตัวเมียมาก และมีเพียงตัวผู้เท่านั้นที่มีแต้มสีขาวบนส่วนสีเหลืองของก้าม
• รูปร่าง: ตัวเมียมีหางกว้างและกระดองใหญ่กว่าเล็กน้อย
• ส่วนท้อง: ตัวผู้มีรยางค์รูปตัว L สองอัน (claspers) อยู่หลังขาเดินคู่ที่ 5 (คู่สุดท้าย) ส่วนตัวเมียมีที่เก็บน้ำเชื้อรูปวงกลมอยู่ระหว่างโคนขาเดินสองคู่สุดท้าย1

• วัยเจริญพันธุ์: ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ โดยจะโตเต็มวัยเมื่ออายุประมาณ 8–10 เดือน
• การผสมพันธุ์: ตัวผู้จะเป็นฝ่ายเริ่ม และใช้ก้ามจับและยึดตัวเมียไว้
• หลังการปฏิสนธิ ไข่จะพัฒนาอยู่ภายในตัวแม่ 4–6 สัปดาห์ จากนั้นจึงย้ายออกมาติดอยู่ที่หางของตัวเมีย
• ไข่ค่อนข้างใหญ่ ยาว 3 มม. กว้าง 2 มม. ตัวเมียจะทำความสะอาดไข่และพัดโบกด้วยรยางค์เพื่อให้ไข่ได้รับออกซิเจน
• ตัวเมียอุ้มไข่เฉลี่ยมากกว่า 100 ฟองเล็กน้อย จำนวนไข่สัมพันธ์กับขนาดตัว
• ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ ไข่จะฟักภายใน 40–50 วัน
• ควรแยกลูกกุ้งไปเลี้ยงในตู้ต่างหากที่มีค่าน้ำเหมือนกัน ลูกกุ้งต้องการโปรตีนมากกว่าตัวเต็มวัย และอาจกินกันเองได้อย่างรวดเร็วหากขาดอาหาร
• ลูกกุ้งชอบหลบซ่อนและซ่อนตัวเกือบตลอดเวลา จะเริ่มมีสีเมื่ออายุประมาณ 2 เดือน1

Cherax boesemani เป็นกุ้งเครฟิชเฉพาะถิ่นของปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย พบเฉพาะในทะเลสาบอายามารู (Ajamaru) และแม่น้ำอายามารู ซึ่งอยู่ในลุ่มน้ำแม่น้ำไกส์ (Kais)1

กุ้งชนิดนี้อาศัยอยู่ในบริเวณน้ำตื้นของทะเลสาบ (ลึกไม่ค่อยเกิน 3 เมตร) ที่มีพืชน้ำหนาแน่น รวมถึงพื้นที่ชุ่มน้ำและลำน้ำสาขา น้ำในทะเลสาบเป็นน้ำกระด้าง มีแร่ธาตุสูง และมีค่า pH เป็นกลาง

เชื่อกันว่าชื่อสกุล Cherax มาจากการสะกดผิดของคำภาษากรีก 'charax' ซึ่งแปลว่าหลักปลายแหลม หรือสิ่งที่ใช้ขูดข่วน ส่วนชื่อชนิดตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่ ดร.มารีนุส บูสมัน (Marinus Boeseman) ผู้มีส่วนสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับกุ้งสกุล Cherax ในอีเรียนจายา (นิวกินีตะวันตก) และเป็นผู้เก็บตัวอย่างกุ้งชนิดนี้ได้เป็นครั้งแรกในปี 19551

Cherax boesemani โตได้ถึง 12–15 ซม. แม้จะมีรายงานว่าบางตัวยาวได้ถึง 25 ซม. มีหลายรูปแบบสี (ส้ม แดง เบจ เขียวอมเทา) แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือสีฟ้า หรือแดงเข้มถึงน้ำตาล สีของก้ามมีหลากหลาย ได้แก่ สีเบจ น้ำตาลอมเขียวมะกอก เขียวมะกอก น้ำตาลอมแดง อมม่วง เทาอมฟ้า แดงถึงดำที่มีขอบสีชมพูและปลายสีดำ ส่วนที่ไม่มีหินปูนเป็นสีเหลือง หรือสีซีดจนถึงขาว ก้ามทั้งสองข้างมีรูปร่างและขนาดเท่ากัน นอกจากลวดลายสีและขนาดแล้ว ลักษณะทางสัณฐานคล้ายกับ Cherax pulcher มาก

ความนิยมของกุ้งชนิดนี้ดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ด้วยสีสันที่โดดเด่นและความแข็งแรง จึงเป็นสัตว์เลี้ยงในตู้ที่ยอดเยี่ยมหากเข้าใจเรื่องอาหารและพฤติกรรมของมัน ควรตรวจสอบกฎหมายในพื้นที่ เพราะบางแห่งห้ามเลี้ยง1