Cá oto đuôi đỏ

Một nhóm 5–6 con cần bể tối thiểu 60 lít.

Cá nhỏ nhưng bơi lội nhiều, nên đừng nhốt chúng trong bể nhỏ. Chúng cũng cần bể dài để bơi theo chiều ngang hơn là bể sâu.1

Nước bẩn có thể làm cá giảm tuổi thọ đáng kể. Những thứ trong nước dễ làm cá stress nhất là nhiệt độ, pH, lượng oxy, amoniac, nitrit và nitrat.

Nhiệt độ: Nhiệt độ nên giữ ở 20–26°C. Dù vậy, thực tế nuôi cho thấy cá chịu được khá dễ những lúc nhiệt lên tới 30°C. Với bể nước mát, Parotocinclus maculicauda có thể là một lựa chọn tốt.

pH: Khoảng pH lý tưởng là 5,5–7,5. Ngoài tự nhiên, chúng sống khỏe trong nước hơi chua.

Độ cứng: Nước mềm đến cứng vừa là hợp nhất. Tuy vậy, GH nằm trong khoảng 1–10 đều chấp nhận được. Cá không ưa nước quá cứng.1

Trước khi mang cá về, bạn phải cho bể chạy chu trình nitơ. Khi bể đã ổn định, hãy kiểm tra chất lượng nước bằng bộ test.

Mỗi ngày cho cá trưởng thành ăn một lần. Loài này không khỏe lắm. Muốn cá sống tốt và sinh sản, bạn cần để ý kỹ chất lượng nước và nhiệt độ.1

Ánh sáng: Ánh sáng dịu là tốt nhất. Nếu nuôi trong bể có trồng cây thì cứ chỉnh đèn theo nhu cầu của cây.

Dòng chảy: Ngoài tự nhiên, Parotocinclus maculicauda sống ở suối và sông nông, nơi nước chảy chậm, có chỗ chảy khá mạnh. Chúng thích bơi trong dòng nước. Tuy vậy, bạn hoàn toàn có thể nuôi chúng trong bể không tạo dòng. Cá sẽ không bị ảnh hưởng gì đáng kể.

Sục khí: Sục khí và dòng chảy thường đi liền với nhau. Bể cần một hệ thống lọc mạnh để nước được đảo khí tốt và luôn giàu oxy. Loài cá này rất thích nước nhiều oxy. Bạn có thể đặt thêm sủi khí hoặc các món trang trí có sủi để tăng oxy cho bể.

Lọc: Không có yêu cầu gì đặc biệt. Lọc tương xứng với kích thước bể là ổn.

Nền: Ngoài tự nhiên, chúng sống giữa bùn, đá và những tảng đá lớn. Trong bể, tốt nhất là làm lại khung cảnh tương tự. Đừng dùng sỏi thô, vì cạnh sỏi sắc có thể làm cá bị thương khi chúng lục lọi dưới đáy. Ở bể nền cát, cá còn có thể chui hẳn xuống cát một chút. Lúc đó trông khá buồn cười: đầu vùi trong cát, đuôi chổng ra ngoài, giống hệt con đà điểu rúc đầu xuống cát. Đá lớn có nhiều bề mặt cho màng sinh học và các vi sinh vật khác bám và phát triển.

Trang trí và cây: Cá cần nhiều chỗ trốn như hang, lũa, cành cây nhỏ, cây cao, lá khô, ống và cây thả nổi. Khi thấy bị đe dọa hay stress, chúng có thể chui vào những chỗ này. Bố trí như vậy cũng gần với môi trường sống tự nhiên của chúng. Một số người chơi cho rằng lũa là thứ không thể thiếu với loài này, vì lúc ăn chúng hay gặm lũa một chút và việc đó tốt cho tiêu hóa. Chuyện tiêu hóa thì chưa chắc chắn. Nhưng lũa rất nhanh có một lớp màng sinh học, và đó là món cá rất khoái.1

Theo nghiên cứu, Parotocinclus maculicauda là loài ăn mùn bã.

Ngoài tự nhiên, chúng ăn lớp periphyton (màng sinh học). Đây là một quần thể phức tạp gồm vi sinh vật, tảo và nhiều sinh vật khác bám trên các bề mặt ngập nước như đá, thân gỗ và cây.

Trong bể, thức ăn chính của chúng là các loại thức ăn khô thông dụng (dạng mảnh, dạng viên). Bạn cũng nên thường xuyên cho ăn thức ăn gốc thực vật và rau củ chần qua (dưa chuột, lá xà lách, bí ngòi, khoai tây, bông cải xanh, bắp cải, cà rốt, v.v.).

Để bổ sung, có thể cho ăn thêm thức ăn giàu đạm (thức ăn sống) như:

• artemia tươi hoặc đông lạnh (Artemia salina),
• bo bo (daphnia),
• trùn grindal,
• cyclops, v.v.

Parotocinclus maculicauda cũng ăn được vài loại tảo, như tảo bụi xanh và tảo đốm xanh. Nhưng khoản ăn tảo thì chúng không bằng cá oto Otocinclus, vì vậy đừng trông cậy quá nhiều vào chúng để dọn tảo.

Tần suất cho ăn: Cá trưởng thành cho ăn một lần mỗi ngày. Chỉ dùng loại thức ăn chìm xuống đáy. Với loài này, không áp dụng được cái gọi là "quy tắc năm phút", vì chúng ăn khá chậm.

• Kiểu ăn: ăn tạp (chủ yếu ăn thực vật)
• Thức ăn ưa thích: gốc thực vật
• Tần suất cho ăn: hằng ngày1

Tính cách: Cá oto đuôi đỏ là loài hiền. Chúng điềm tĩnh, không gây gổ và không rỉa vây cá khác.

Tính bầy đàn: Ngoài tự nhiên, loài này thường sống thành đàn lớn. Vì vậy nuôi theo nhóm trong bể rất tốt cho chúng. Thông thường nên nuôi từ 6 con trở lên. Khi có đàn, cá cư xử tự nhiên hơn và ít stress hơn. Nếu nuôi ít con hoặc nuôi lẻ, cá thấy bất an, ít hoạt động và ít giao lưu với đồng loại.

Hoạt động: Loài này không nhút nhát. Chúng rất nghịch và xem rất vui, nhất là lúc chúng sục tung những đám cặn dưới đáy. Thỉnh thoảng bạn còn thấy chúng nằm nghỉ trên những phiến đá to, phẳng. Đây là loài hoạt động ban ngày nên chúng thích có ánh sáng vào ban ngày. Chúng dựa nhiều vào mắt để phát hiện kẻ săn mồi, tìm thức ăn và tìm đồng loại. Hễ thấy có gì đe dọa là chúng lủi nhanh vào chỗ tối trong bể.

Vị trí trong bể: Đây là loài sống ở đáy. Chúng vốn quen với những con suối nhiều đá, nơi chúng lùng kiếm thức ăn và trốn trong các khe, hang dọc theo đáy.

• Sống theo đàn: có
• Mức hoạt động: trung bình
• Vị trí: tầng đáy
• Hiền: có
• Rỉa vây: không
• Hay nhảy: không

Cây thủy sinh: Có thể nuôi loài này trong bể trồng cây. Thường thì chúng không ăn cây khỏe, nhưng lúc ăn chúng có thể vô tình làm hỏng những cây lá mềm.

Bạn cùng bể: Đây là loài rất hòa đồng, hợp với bể cộng đồng, miễn là có đủ chỗ bơi.

• Cá: các loài cá nhỏ hoặc cỡ vừa ưa cùng điều kiện nước, như cá neon, Hemigrammus rhodostomus, cá mõm đỏ rummynose, cá chì (pencilfish), cá tam giác, cá chuột lùn (Pygmy Cory), cá oto Otocinclus, v.v.
• Tép cảnh: cá không đụng đến tép trưởng thành, nhưng tép mới nở có thể bị ăn nếu bị bắt gặp. Loài này không săn mồi ráo riết và sẽ không cố tình rượt theo tép con.
• Ốc: cá ở chung được với mọi loại ốc nước ngọt. Tuy vậy, nếu bạn muốn cho cá đẻ thì ốc có thể ăn trứng. Ốc cũng không ưa nước mềm và chua, vì lâu dần loại nước này có thể làm mòn vỏ ốc.
• Nên tránh: cá lớn, cá dữ hoặc cá quá hiếu động, mọi loại tôm càng nước ngọt (crayfish) và phần lớn các loài cua nước ngọt.1

Con đực trưởng thành có gai sinh dục (genital papilla) nhìn thấy rõ. Đầu vây ngực vươn quá điểm giữa của vây bụng. Ở con đực, đầu vây ngực chạm tới vây hậu môn.1

Giới khoa học chưa có tài liệu nào nghiên cứu cách loài này sinh sản. Cho chúng đẻ trong bể thực tế là rất khó.

Những thông tin ít ỏi hiện có cho biết:

• Cá trưởng thành sinh dục lúc 6–8 tháng tuổi.
• Con đực trưởng thành có gai sinh dục nhìn thấy rõ.
• Parotocinclus maculicauda là loài đẻ trứng rải.
• Cá bố mẹ không chăm trứng và cá bột.
• Cá cần nước mềm và chua mới chịu đẻ.
• Cá cái thường đẻ 5–10 trứng màu vàng lục, trong mờ, dán vào mặt dưới lá cây. Trứng khá to, khoảng 2 mm.
• Trứng có hình bầu dục thuôn hơn so với trứng Otocinclus.
• Cá con hút dinh dưỡng từ túi noãn hoàng rất nhanh nên trứng nở chỉ sau 3–5 ngày.1

Loài này sống chủ yếu ở miền nam Brazil, trong các con sông ven biển phía đông nam, trải từ bang Santa Catarina đến Espirito Santo.

Một số báo cáo khác cũng ghi nhận Parotocinclus maculicauda ở nhiều sông ven biển thuộc vùng rừng Đại Tây Dương (Atlantic Forest).1

Ngoài tự nhiên, cá thường sống ở đáy sông, cả ở đoạn nước chảy chậm lẫn đoạn chảy xiết. Chúng hay quanh quẩn gần đá, thân gỗ và đám cây ngập nước để gặm lớp màng sinh học (biofilm) bám trên đó.1

Trong bể, Parotocinclus maculicauda dài khoảng 4–6 cm tính cả đuôi. Nhìn cá rất giống họ hàng gần nhất là Otocinclus, nhưng khác ở chỗ có một vây mỡ nhỏ xíu.

Đặc điểm nhận dạng:

• Dáng thân: đoạn thân từ chóp mõm đến gốc vây lưng hơi cong lồi.
• Đầu: bình thường, không có gờ, chỗ lõm hay chùm gai nhỏ. Vùng giữa hai lỗ mũi hơi lõm xuống.
• Miệng: có 25–32 răng ở xương tiền hàm trên (premaxilla) và 24–28 răng ở xương hàm dưới (dentary).
• Vảy: có 23–25 tấm vảy dọc đường bên. Bụng phủ ba hàng tấm vảy lớn xếp đều.
• Vây: vây hậu môn cắt ngang, vây đuôi xẻ sâu.
• Màu sắc: một dải nâu nhạt chạy dọc thân từ chóp mõm đến cuống đuôi. Phần thân phía trên dải có màu nâu nhạt. Phần phía dưới hơi vàng, nửa trước có các đốm đen nhỏ. Trên lưng có bốn vạch đen ngang: hai vạch cạnh vây lưng và hai vạch cạnh vây mỡ. Tia vây màu nâu nhạt, điểm đen đều đặn, còn màng vây trong suốt. Gần như cả thùy dưới vây đuôi bị một mảng đen lớn, hình dạng không đều, phủ lên.

Tuổi thọ: chưa có số liệu về tuổi thọ tối đa ngoài tự nhiên. Trong bể, nếu chăm đúng cách, cá có thể sống trung bình 4–5 năm. Con số này còn tùy điều kiện nuôi, thức ăn và mức độ stress.

Nguồn gốc tên gọi: tên chi Parotocinclus ghép từ các từ Hy Lạp "para" (gần), "ous/otis" (tai) và "kinklis" (lưới), ám chỉ xương sau thái dương có lỗ thủng. Tên loài maculicauda ghép từ hai từ Latin "macula" (đốm) và "cauda" (đuôi).

Phân loại: Franz Steindachner mô tả loài này lần đầu năm 1877 với tên Otocinclus maculicauda. Năm 1889, Eigenmann & Eigenmann lập Parotocinclus làm phân chi đơn loài thuộc Hisonotus để xếp loài này vào. Năm 1948, Di Caporiacco đổi tên nó thành Parotocinclus steindachneri, nhưng tên này không được công nhận. Năm 1977, một đợt rà soát lại chi cho thấy Parotocinclus khác Otocinclus ở chỗ có vây mỡ. Từ đó loài này mang tên Parotocinclus maculicauda.

Loài này không khỏe lắm và đòi hỏi bạn phải để ý kỹ chất lượng nước lẫn nhiệt độ. Vì vậy nó không hợp với người mới chơi.1