Cá tetra Congo

Chiều dài chuẩn: 80 mm SL. Đáy bể: 120 × 30 cm. Thể tích: khoảng 108 lít.

Cá trưởng thành cần bể 120 × 30 × 30 cm. Cá non thì có thể nuôi trong bể nhỏ hơn.1

Cá tetra Congo phải nuôi theo đàn, nên một đàn sáu đến tám con cần bể tối thiểu khoảng 114 lít. Nếu muốn nuôi đàn lớn hoặc nuôi chung với loài khác, bạn nên tính đến bể khoảng 208 lít. Bể cỡ này có thể nuôi tối đa khoảng 12 con, miễn là cá vẫn đủ chỗ bơi. Khi tính xem bể có đủ rộng không, luôn nhớ cộng cả số cá loài khác và phần diện tích cây thủy sinh chiếm chỗ.2

• Nhiệt độ: 23–28°C
• pH: 6,0–7,5
• Độ cứng: 3–18 dGH1

pH 6,0 đến 7,5, độ cứng 3 đến 18 dGH, nhiệt độ 22,8 đến 27,8 °C.2

Lý tưởng nhất là set bể biotope châu Phi với cành lũa, cây nổi và anubias. Dù vậy, bể nào trồng nhiều cây và còn rộng chỗ bơi thì cá cũng lên màu đẹp nhất. Nước nên mềm, pH hơi axit (thấp hơn mức trung tính một chút) và có dòng chảy tốt.1

Muốn cá khỏe, bạn cần cho chúng nhiều chỗ bơi và nước lọc thật kỹ. Khi nước xuống cấp, cá tetra Congo có thể bị phai màu hoặc rách vây.

Cá tetra Congo là loài khỏe, nhưng chỉ đẹp và sung khi bể được chăm chu đáo. Chúng thích nước tĩnh, tối màu, mềm và lọc qua than bùn. Ánh sáng nên để yếu. Bạn có thể dùng đèn mờ và thả thêm cây nổi để có điều kiện như vậy. Chúng thích nền tối màu và hay gặm các loại cây mọc sát đáy.2

Đây là loài ăn tạp. Ngoài tự nhiên, cá ăn giun nhỏ, côn trùng, giáp xác, tảo và các loại động vật phù du khác. Cá khá dễ ăn và nhận hầu hết các loại thức ăn. Tuy vậy, thức ăn sống và đông lạnh nên chiếm một phần đáng kể trong khẩu phần thì cá mới lên màu đẹp nhất.1

Cá tetra Congo ăn tạp. Ngoài tự nhiên, chúng ăn côn trùng, giun, thực vật và tảo. Trong bể, chúng rất dễ cho ăn. Chúng thích thức ăn sống, đồ tươi và cám dạng mảnh, cùng với Artemia và trùng huyết.

Bạn nên cho ăn ít một, nhiều lần trong ngày. Không thấy cá ăn cũng đừng lo. Có thể chúng ngại ăn khi có người đứng nhìn.

Nếu cá không giành được đủ thức ăn, bạn có thể dùng vòng cho ăn. Vòng này nổi trên mặt nước và gom thức ăn vào một chỗ, nhờ vậy cá dễ tìm hơn.2

Cá hiền, nhưng bơi nhiều và khi trưởng thành khá to nên có thể làm các loài nhút nhát sợ. Dù vậy, loài này vẫn hợp với hầu hết các bể cộng đồng. Bạn cùng bể lý tưởng gồm các loài tetra khác, cá cầu vồng, cá chuột Corydoras, cá họ Loricariidae, Synodontis và một số cichlid hiền như Pelvicachromis sp. hay Cleithracara. Đừng nuôi tetra Congo chung với các loài hay rỉa vây, vì bộ vây đẹp của cá đực sẽ bị cắn nát. Cá vốn nhút nhát nên cũng không hợp với những loài hiếu động, ồn ào. Muốn cá đẹp nhất thì nên nuôi P. interruptus thành đàn có cả đực lẫn cái.1

Cá tetra Congo là cá đàn. Nếu không sống trong nhóm từ sáu con cùng loài trở lên, chúng có thể trở nên bất an. Khi nuôi chung với cá cùng cỡ hoặc nhỏ hơn, chúng thường khá hiền.

Những loài hợp nuôi chung gồm:

• Các loài tetra khác, như cá neon và cá cardinal tetra
• Cá cầu vồng
• Cá chuột Corydoras
• Cá molly
• Cá bảy màu
• Cá platy
• Cá tam giác
• Cá kiếm
• Cá ngọc trai thiên hà (Danio margaritatus)
• Cá cichlid lùn

Đừng nuôi chung với các loài hung dữ, vì chúng sẽ bắt nạt cá tetra Congo. Cũng đừng thả chung với các loài hay rỉa vây như cá tứ vân. Bộ vây đẹp của con đực có thể bị rỉa nát. Bạn cũng không nên nuôi quá dày, vì bể chật sẽ khiến cá càng căng thẳng.2

Cá đực to hơn và sặc sỡ hơn hẳn. Con đực còn mọc các tia kéo dài ở vây đuôi, vây lưng cũng dài ra rất nhiều.1

Con đực nhiều màu hơn con cái. Chúng cũng to hơn và có bộ vây dài, cầu kỳ hơn. Vây đuôi của con đực có phần giữa kéo dài ra, còn vây lưng thì cao và nổi bật. Con cái chủ yếu có màu vàng ánh pha sắc bạc và xanh lục, và không có bộ vây cầu kỳ như con đực.

Vây của con đực còn dài, mềm, thướt tha, có viền tím và trắng.2

Cho tetra Congo sinh sản không dễ, nhưng vẫn làm được. Đây là loài đẻ trứng rải. Trước hết, bạn vỗ cá bằng thức ăn sống và đông lạnh, rồi chọn con đực màu đẹp nhất và con cái mập nhất. Thả cặp này vào một bể nhỏ có đáy lót lưới. Trứng sẽ lọt qua lưới xuống dưới, nhờ vậy cá bố mẹ khó ăn được trứng. Ánh sáng nên để dịu. Bạn thêm vài bụi cây để kích cá đẻ, vì ngoài tự nhiên cá rải trứng giữa đám cây. Nước nên mềm và có pH dưới mức trung tính. Cá đực rượt đuổi con cái một lúc, sau đó hai con áp sát cạnh nhau, rung mình và đẻ. Một con cái có thể đẻ tới 300 trứng lớn trong vài ngày, nhưng thường gặp hơn là 100–200 trứng. Trong 24–48 giờ đầu, nhiều trứng thường bị nấm. Bạn dùng ống hút dài hút các trứng này ra. Trứng nở sau khoảng 6 ngày. Khi cá bột tiêu hết noãn hoàng (khoảng 24 giờ), bạn cho ăn infusoria (vi sinh vật trong nước). Sau 2–3 ngày thì chuyển sang ấu trùng Artemia hoặc giun vi sinh (microworm).1

Cho cá tetra Congo đẻ thì cần bể rộng hơn bình thường. Lý do là cá khá to, lại thường đẻ từ 300 trứng trở lên, và phần lớn số trứng này nhiều khả năng sẽ nở. Cá bột lớn rất nhanh. Chỉ sau bốn đến năm tuần, chúng đã to hơn cả cá neon trưởng thành.

Bạn nên dùng bể dài khoảng 57 hoặc 76 lít để cho đẻ. Bể khoảng 38 lít thì không nên dùng. Đem luộc một lượng rêu than bùn đủ phủ kín đáy bể thành lớp nền xốp dày khoảng 2,5 cm. Với bể 76 lít, lượng này vào khoảng 14 lít than bùn. Sau đó đổ vào bể nước RO, nước cất hoặc nước mưa ở vùng nông thôn. Để yên vài ngày cho than bùn lắng xuống. Lúc đó nước trong bể sẽ mềm và có tính axit.

Đặt vài cụm rêu Java lên trên lớp than bùn, rải ở nhiều chỗ khác nhau. Bạn thả thêm vài búi sợi nylon làm giá đẻ hoặc vài bụi cây lá nhỏ. Giữ nhiệt độ nước ổn định ở 25 °C. Đừng sục khí hay chạy lọc, vì dòng nước sẽ khuấy than bùn lên và làm đục nước.

Chọn một cặp cá đã được vỗ béo tốt và nuôi tách riêng từ trước. Thả cặp này vào bể đẻ ngay trước giờ tắt đèn hoặc lúc chạng vạng. Phần lớn các cặp sẽ đẻ vào sáng hôm sau, hoặc khi đèn bật lên. Bạn cần giữ bể tối ít nhất tám tiếng để kích cá đẻ.

Lúc đẻ, hai con cá lao vào đám rêu Java hoặc giá đẻ, bơi sát cạnh nhau rồi cùng phóng trứng và tinh. Một ít trứng mắc lại trên cây hoặc giá đẻ, nhưng phần lớn rơi xuống lớp than bùn. Đẻ xong thì vớt cá bố mẹ ra. Phần lớn trứng sẽ không bị ăn vì đã nằm khuất dưới lớp nền.

Mỗi lứa thường có từ 300 đến 500 trứng, có khi hơn. Trứng nở sau năm đến tám ngày. Các họ hàng Nam Mỹ của chúng thì khác. Trứng của chúng nở nhanh hơn, nhưng cá bột lại nhỏ và yếu hơn, lúc đầu chỉ bám trên cây. Cá bột tetra Congo thì chui lên từ lớp than bùn khi đã tự bơi được hoàn toàn, và rất đói.

Một hai ngày đầu, bạn có thể cho cá bột ăn trùng cỏ (infusoria), sau đó chuyển sang Artemia mới nở. Cá lớn nhanh. Chưa đầy hai tuần, chúng đã ăn được thức ăn khô dạng bột và chẳng mấy chốc dài gần 2,5 cm. Nếu cho ăn thường xuyên bằng thức ăn sống và thức ăn tăng trọng bán sẵn, trong vòng ba tháng cá sẽ dài khoảng 5 cm và bắt đầu lên màu. Lúc này đã phân biệt được đực cái. Tuy vậy, phải đến khi được 6 tháng tuổi và dài khoảng 7,5 cm, cá mới đủ sức sinh sản. Cá lớn nhanh như vậy nên mới cần bể rộng.

Đừng dọn than bùn ra khỏi bể ương cá bột, vì cá cần nó để giữ chất lượng nước. Nếu chuyển thẳng cá sang nước không có than bùn, cá có thể bị nhiễm nấm. Cá trưởng thành cũng khỏe hơn khi có rêu than bùn trong lọc hoặc dưới nền, vì nó giữ cho nước hơi axit.2

Ngoài tự nhiên, loài này chỉ có ở một số khu vực thuộc lưu vực sông Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo. Phần lớn cá bán trên thị trường là cá sinh sản thương mại ở Viễn Đông và Đông Âu.1

Đây là một loài cá characin châu Phi, sống ở lưu vực sông Congo.

Mãi đến năm 1949 người ta mới phát hiện ra cá tetra Congo (Phenacogrammus interruptus). Phải tới thập niên 1960, loài này mới được nhập về phổ biến để làm cá cảnh. Sang thập niên 1970, các trại cá ở Florida hoàn thiện được một dòng nhân giống, và phần lớn cá bán ở cửa hàng hiện nay đều xuất phát từ dòng này. Cá con của dòng này giữ nguyên đặc điểm của bố mẹ. Chúng vẫn có màu rực rỡ và chiếc đuôi dài thướt tha như cá hoang dã ở châu Phi.2

Ngoài tự nhiên, chúng sống ở suối, sông nhánh, vũng nước và đầm lầy. Chúng ưa nước đục và hơi axit. Cá tetra Congo thường tụ lại ở những chỗ có nhiều cây thủy sinh cao, ít cây thân gỗ, nền là cát, phù sa và bùn. Chúng bơi thành đàn lớn và ăn giun, giáp xác, côn trùng, thực vật cùng tảo.2

P. interruptus khá nhạy với chất lượng nước. Nếu nước không được giữ ở mức thật tốt, vây cá đực có thể phát triển kém và cá sẽ nhạt màu. Cá cũng khá dễ hoảng, nhất là khi nuôi ít con. Ở cửa hàng, loài này thường là những con cá xám xỉn dài khoảng 4 cm nên hay bị người mua bỏ qua. Nhưng khi đã quen bể và bắt đầu trưởng thành, cá lên màu rất rực rỡ. Một đàn tetra Congo lớn dưới ánh sáng chiếu từ phía trước và từ trên xuống, nhất là ánh sáng tự nhiên, là cảnh rất đáng ngắm.1

Cá tetra Congo là phiên bản châu Phi của các loài tetra nhiều màu ở Nam Mỹ. Thân cá ánh lên đủ màu cầu vồng. Cả con đực lẫn con cái đều dùng màu sắc rực rỡ này trong những màn tán tỉnh rất cầu kỳ.

Ngoài tự nhiên, cá có thể dài tới khoảng 9 cm. Cá nuôi trong trại thì màu đậm và vây đầy đặn, nhưng thường không dài quá khoảng 7,5 cm. Thân cá dài, dẹt và có vảy lớn.

Toàn thân cá ánh lên sắc cầu vồng rất nổi bật. Thường thì phần lưng có màu xanh lam, phần giữa thân đỏ và vàng ánh, còn phần bụng lại xanh lam.2