12 loài cá nước ngọt cỡ lớn ấn tượng cho bể cá

Nếu bạn có bể rộng và lọc công suất lớn, có thể cân nhắc nuôi vài loài cá cỡ lớn trong bể nước ngọt. Bể lớn thường tính từ 760 lít trở lên, nhưng vài loài dưới đây còn cần rộng hơn thế. Nhìn chung, cá càng to thì càng khó tính về môi trường sống và thức ăn. Bạn nên tìm hiểu kỹ trước khi chọn bất kỳ loài nào trong danh sách. Cũng cần nhớ là cá lớn thường săn cá nhỏ. Nếu bể đang có cá nhỏ thì chúng có thể bị cá lớn ăn mất.

Dưới đây là 12 loài cá lớn bạn có thể tham khảo cho bể nước ngọt. Cửa hàng thường bán cá con, chưa đạt kích thước tối đa. Bạn cần biết rõ từng loài sẽ lớn tới đâu. Có vậy mới tính được khi trưởng thành con cá còn vừa bể không và có hợp với các loài khác trong bể không.

1. Cá rồng bạc (Silver Arowana)

Loài cá đẹp này có thể dài 0,9 đến 1,2 m. Cá rồng bạc rất hung dữ và cần nhiều chỗ để bơi. Bể 1.100 lít là mức khởi đầu hợp lý, vì chúng săn mồi ở tầng mặt và thường bỏ qua phần nước nằm dưới 61 cm trên cùng. Ánh đèn từ xe chạy ngang qua hay từ TV có thể khiến cá nhảy lên, dẫn tới bị thương hoặc chết. Bể phải có nắp đậy khít, và các bề mặt phản chiếu nên để xa bể.

Cá rồng là loài ăn thịt, kiếm ăn ở tầng mặt. Chúng nhảy rất giỏi. Ở Nam Mỹ, chúng có thể phóng lên cao hơn 1,8 m khỏi mặt nước để đớp côn trùng và chim trên các cành cây thấp. Cá rồng bạc ăn mồi sống như cá và động vật không xương sống, nhưng có thể tập cho quen với thức ăn viên. Nhờ vậy cá ít có nguy cơ mắc bệnh do ăn quá nhiều cá vàng hay cá minnow nhỏ.

Cá rồng có thể bị “mắt xệ” khi phải tìm thức ăn dưới đáy thay vì trên mặt nước. Bạn nên cho ăn viên nổi và thức ăn đông lạnh để cá quen kiếm ăn ở tầng mặt. Đáy bể để kính trơn cũng có thể gây mắt xệ, nên hãy rải sỏi màu sẫm để đáy không phản chiếu. Cá rồng còn có thể bị thương ở mắt khi cố nhảy ra ngoài. Vì vậy nắp bể đặc, không trong suốt là thứ bắt buộc phải có.

Cá rồng bạc là loài ăn thịt hung dữ và có thể ăn các loài cá khác trong bể. Chúng sống tốt khi nuôi một mình, nên không khuyến khích nuôi chung. Các loài cá rồng khác ở châu Phi, châu Á và châu Úc đều thuộc diện bảo vệ. Bạn cần chắc chắn mình mua đúng loài, vì chỉ cá rồng bạc Nam Mỹ được nhập khẩu vào Hoa Kỳ.

2. Cá leporinus vằn (Banded Leporinus)

Cá leporinus vằn, tên tiếng Anh là Banded Leporinus hay Black-Banded Leporinus (Leporinus fasicatus), có thân màu vàng tươi với những sọc đen đặc trưng chạy dọc hai bên. Loài này có thể dài tới 30 cm và mỗi con cần ít nhất 280 lít. Bạn có thể nuôi chúng thành đàn nhỏ, nhưng các con trong đàn phải có kích thước xấp xỉ nhau. Đã có ghi nhận cá leporinus vằn rỉa những con nhỏ hơn trong đàn. Nếu thấy một con bắt đầu bị tụt lại so với các con khác, bạn nên tách nó sang bể cách ly để vỗ béo. Khi nó lớn bằng các con còn lại, hãy vớt hết cá ra rồi thả tất cả lại vào bể. Cả đàn sẽ phải xếp lại thứ bậc từ đầu, và con vừa quay về sẽ không bị bắt nạt.

Cá leporinus vằn ăn tạp và thích nhiều loại thức ăn. Chúng khoái gặm cây thủy sinh thật, nên nếu bể có trồng cây thì bạn đừng quá tiếc khi cây bị ăn mất. Ngoài tự nhiên, chúng hay nhảy lên bắt côn trùng, nên bể cần có nắp đặc. Vì cá khá to, có thể phải chặn thêm vật nặng lên nắp. Cũng như với cá rồng, bạn nên tránh để các bề mặt phản chiếu gần bể. Ánh phản chiếu có thể trông giống côn trùng đang chuyển động, khiến cá nhảy lên và bị thương.

3. Cá vàng

Phần lớn cá vàng đang bị nuôi trong không gian quá chật so với chúng. Cá vàng comet (Carassius auratus) có thể lớn bằng một chiếc đĩa ăn (41 cm), và mỗi con cần ít nhất 190 đến 380 lít. Khi bị nuôi trong bể nhỏ hay bình tròn, cơ thể cá tiết ra hormone căng thẳng. Hormone này làm cá còi cọc và yếu hệ miễn dịch, từ đó dễ sinh bệnh.

Tin vui là khi có đủ chỗ, cá vàng là thú nuôi tuyệt vời và rất dễ chăm. Chúng ăn được hầu hết các loại thức ăn viên bán sẵn và chịu được nhiều mức thông số nước khác nhau. Cá vàng có thể sống tới 20 năm và sống hòa với nhiều loài khác, miễn là các loài đó cũng ưa nước mát, không cần sưởi. Trong bể, cá vàng sống tốt ở nhiệt độ nước từ 16 đến 24°C. Nếu nuôi ngoài ao, ao cần sâu ít nhất 91 cm để nước không đóng băng hết. Khi đó, vào mùa đông cá có thể sống sót trong lớp nước ấm hơn bên dưới lớp băng. pH lý tưởng nằm trong khoảng 7,0 đến 8,4. Nhiệt độ hay thành phần hóa học của nước thay đổi đột ngột có thể gây hại cho cá vàng, thậm chí làm cá chết.

4. Cá lau kính (Suckermouth Catfish)

Cá lau kính (Suckermouth Catfish), còn gọi là Common Plecostomus (Hypostomus plecostomus), là loài rất phổ biến trong giới cá cảnh. Vì cá to nên mỗi con cần ít nhất 280 lít. Bể nên dài và rộng hơn 61 cm cho vừa thân cá, vì thân chúng rất cứng. Cá lau kính gặp vấn đề về cột sống do sống quá lâu trong bể nhỏ là chuyện không hiếm. Loài này ưa nước ấm, nên bể cần có sưởi.

Cá lau kính rất hiền. Chúng ăn rêu tảo trong bể, và bạn có thể cho ăn thêm viên dành cho cá ăn thực vật. Dù vậy, chúng vẫn ăn bất cứ món ngon nào rơi xuống chỗ mình, kể cả viên thức ăn của cá khác. Chúng thường thích có một khúc gỗ hoặc một đường hầm để trú. Cá lau kính sống hòa với hầu hết các loài khác, vì lớp giáp bảo vệ chúng trước những con cá có thể hung dữ.

Ngoài cá lau kính thường, còn nhiều loài plecostomus khác không lớn đến thế. Nếu bể của bạn từ 76 lít trở lên, bạn có thể tìm đến cá lau kính môi dày (rubber lip plecostomus) hoặc cá lau kính mũi râu (bristle nose plecostomus). Hai loài này chỉ dài tới 13 cm.

5. Black Ghost Knifefish (cá dao ma đen)

Black Ghost Knifefish (Apteronotus albifrons) là loài cá có ngoại hình lạ. Mặt cá tù, thân dài và thon, vây bụng chạy dọc suốt chiều dài thân. Dù dáng giống lươn, đây là cá xương thực thụ. Thân cá thon dần về phía đuôi, nên mới có chữ “knife” (dao) trong tên. Cá thường đen toàn thân, ở cuống đuôi có một dải trắng hoặc vài đốm trắng.

Black Ghost Knifefish nhút nhát và thích có chỗ trốn, thường là một cái “ống trú ẩn” (ghost tube) để nằm nghỉ suốt ban ngày. Đến lúc chạng vạng, cá mới ra kiếm ăn và dùng giác quan điện yếu để dò tìm thức ăn. Hoạt động điện của chúng rất yếu, nên không có nguy cơ làm người nuôi hay cá cùng bể bị thương.

Black Ghost Knifefish có thể dài tới 46 cm và mỗi con cần ít nhất 570 lít. Chúng sống chung được với các loài cá nước ngọt lớn hơn. Còn cá nhỏ như bảy màu hay neon thì có thể bị chúng xem là mồi. Đây là loài ăn thịt, nên khẩu phần cần có viên dành cho cá ăn thịt, giun cắt nhỏ và thức ăn đông lạnh nhiều thịt.

6. Cá cichlid báo đốm (Jaguar Cichlid)

Cá cichlid báo đốm (Jaguar Cichlid, Parachromis managuense), còn gọi là cichlid Aztec hay Managuense, là một thành viên rất hung dữ trong họ cichlid Nam Mỹ. Chúng dễ dàng dài quá 30 cm, có con tới 61 cm. Giống con báo đốm, cá có thân màu vàng nhạt điểm nhiều đốm đen nhỏ. Đốm ở con đực rõ hơn ở con cái.

Là cichlid Nam Mỹ, cá cichlid báo đốm rất khỏe và chịu được nhiều mức thông số nước. Chúng sẽ tấn công và ăn mọi con cá nhỏ hơn mình. Bạn cùng bể hợp duy nhất là cá Oscar hoặc một loài cichlid lớn khác, với điều kiện con cá đó có tính tình ổn và to tương đương.

Cá cichlid báo đốm ăn tạp, hợp với kiểu khẩu phần đa dạng của cichlid gồm thức ăn viên, thức ăn đông lạnh và rau củ. Vì hung dữ và to con, mỗi con cần ít nhất 280 lít. Bể nên rộng và dài trên 61 cm để cá trưởng thành xoay mình thoải mái.

7. Tiger Catfish (cá da trơn hổ)

Tiger Catfish (Pseudoplatystoma tigrinum), còn gọi là Tiger Shovelnose Catfish, có thể dài hơn 91 cm. Loài cá da trơn này có nguồn gốc từ các con sông Nam Mỹ. Thân cá màu nâu vàng đến nâu, có nhiều dải đen chạy dọc thân, đè lên là các đốm màu sáng hơn, trông giống vằn hổ.

Vì kích thước trưởng thành rất lớn, mỗi con Tiger Catfish cần ít nhất 760 lít. Loài này rất hiếu động, cần nhiều chỗ bơi và nổi tiếng hay nhảy lên đớp mồi. Vì vậy, nắp bể bắt buộc phải khít và có vật nặng chặn lên. Chúng thích bể có nhiều đồ trang trí cỡ lớn. Bạn chỉ cần nhớ đây là loài cá to, năng động và sẽ tự “bài trí lại” bể theo ý mình.

8. Lươn gai vằn lốp xe (Tire Track Eel)

Lươn gai vằn lốp xe (Tire Track Eel, Mastacembelus armatus) không phải lươn thật, chỉ có dáng giống lươn. Chúng thích đào bới trong nền mềm. Loài này còn có tên lươn gai (Spiny Eel), lươn zig-zag (Zig-Zag Eel) hay lươn gai vân đá (Marbled Spiny Eel). Thân cá dài, màu nâu, hai bên có các đốm nâu nhạt hơn. Khi cầm cá bạn phải cẩn thận, vì phần trên thân, phía trước vây lưng có nhiều gai.

Vì thích đào nền, lươn gai vằn lốp xe cần nền mềm như cát hoặc sỏi nhỏ. Chúng có thể nhổ bật cây và làm đổ đồ trang trí dưới đáy bể. Cá dài tới 76 cm, nên mỗi con cần ít nhất 470 lít, và lớp nền phải dày ít nhất 5 cm để chúng vùi kín thân. Chúng thích nước có chút muối, nhưng chưa tới mức gọi là nước lợ. Lươn gai vằn lốp xe thích bể có cây thủy sinh thật, nhưng vẫn sẽ nhổ cây lên như thường.

Là loài sống đáy, lươn gai vằn lốp xe ăn nhiều loại viên chìm, thức ăn sống và đông lạnh. Chúng cũng ăn cá nhỏ trong bể. Vì vậy, chỉ nên nuôi chung với các loài cá lớn phù hợp, miễn là không có con nào hay rỉa chúng.

9. Cá bichir vằn (Ornate Bichir)

Cá bichir vằn (Ornate Bichir, Polypterus ornatipinnis) thuộc họ Polypteridae, một họ cá nguyên thủy. Chúng có khả năng đặc biệt là sống được ngoài nước nhờ bóng bơi đã biến đổi giống phổi. Bụng cá màu nhạt, dọc thân có hoa văn đen vàng loang lổ. Cá có thể dài tới 61 cm và mỗi con cần tới 380 lít. Vì sống được một thời gian ngắn ngoài nước nên chúng hay nhảy. Nắp bể bắt buộc phải khít và có vật nặng chặn lên.

Cá bichir vằn thuộc loại bán hung dữ và không thích có bichir khác trong cùng bể. Chúng cũng rất khoái ăn cá nhỏ, nhưng sống ổn với các loài cá cảnh lớn hơn. Bichir là cá tầng đáy, nên cần nuôi chung với các loài bơi ở tầng giữa hoặc tầng mặt, để chúng không phải chia chỗ với các loài cá đáy khác.

Cá bichir vằn chủ yếu hoạt động về đêm, nên ban ngày nhiều khả năng chúng sẽ trốn trong hang hoặc trong đám cây rậm. Có con nuôi chung được với cá thể khác, nhưng cũng có con không hợp và phải là con bichir duy nhất trong bể. Người ta đã cho loài này sinh sản được trong môi trường nuôi. Chúng dễ cho ăn và nhận nhiều loại thức ăn cho cá, như viên chìm và thức ăn đông lạnh.

10. Cá mập bala (Bala Shark)

Cá mập bala (Bala Shark, Balantiocheilos melanopterus) thuộc họ cá chép (Cyprinidae) và có thể dài tới 36 cm. Loài này nổi bật với thân bạc lớn, mắt đen và chóp vây màu đen. Cũng như cá vàng, chúng là cá cảnh khỏe và sống tốt theo đàn, nhưng to hơn đáng kể so với hình dung của phần lớn người nuôi.

Cá mập bala là cá đàn nên thích có một nhóm nhỏ trong bể. Bạn cần nuôi ít nhất 3 con, nhiều hơn thì càng tốt, và một đàn nhỏ cần ít nhất 470 lít. Chúng sống hòa với nhiều loài cá nước ngọt cộng đồng khác và thích bể có nhiều đồ trang trí hoặc cây thủy sinh. Cá mập bala khỏe, chịu được nhiều mức thông số nước và ăn được nhiều loại thức ăn bán sẵn.

11. Cá nóc fahaka (Fahaka Puffer)

Cá nóc fahaka (Fahaka Puffer, Tetraodon lineatus) là một loài cá nóc thực thụ thuộc họ Tetraodontidae. Thân cá có sọc nâu và vàng nâu, cá có thể dài tới 38 cm. Chúng có thể rất hung dữ, không sống hòa với các loài cá khác và sẽ ăn hết mọi loài giáp xác hay động vật không xương sống trong bể. Vì vậy, chúng cần một bể riêng ít nhất 470 lít.

Cá nóc fahaka là loài rất thú vị để nuôi và tương tác. Chúng kén chất lượng nước và thích bể có nhiều đồ trang trí. Giống các loài cá nóc khác, chúng có mỏ khỏe để nghiền vỏ động vật thân mềm và các loài hai mảnh vỏ, nên bạn hãy thêm các món này vào khẩu phần. Nếu răng mỏ không mòn bớt nhờ nhai vỏ, răng có thể mọc quá dài và có thể phải cắt tỉa.

12. Cá sấu hỏa tiễn (Needle Nose Gar)

Cá sấu hỏa tiễn (Needle Nose Gar) có dáng rất độc đáo. Thân cá dài và mảnh, miệng lớn đầy răng nhọn. Chúng có thể tăng tốc rất nhanh để đuổi bắt những con cá mồi nhỏ hơn. Cá dài tới 38 cm nên cần bể ít nhất 280 lít. Phần lớn đồ trang trí chỉ nên cao tới lưng chừng bể, để phía trên còn nhiều chỗ trống cho cá bơi.

Trông có vẻ hiền, nhưng cá sấu hỏa tiễn là kẻ săn mồi nhanh nhẹn và dễ dàng táp bất kỳ con cá nào nhỏ hơn trong bể. Chúng chỉ sống chung được với các loài cá hung dữ có kích thước tương đương, và có thể nuôi cùng các con cùng loài. Đây là loài ăn thịt hoàn toàn, cần nhiều loại thức ăn sống, kể cả giáp xác.

Loài cá này nổi tiếng hay cắn tay người thò vào bể, nên bạn phải đặc biệt cẩn thận khi làm việc với chúng. Răng cá sấu hỏa tiễn rất sắc và chúng cực kỳ hung hăng, nên lúc nào cũng phải đề phòng.

Những loài không có trong danh sách

Bạn có để ý danh sách trên thiếu gì không? Nếu bạn đoán là “cá ao” như cá koi, thì chúng vắng mặt là có lý do chính đáng. Mỗi con koi cần ít nhất 950 lít, và phải nuôi ít nhất 3 con thành đàn, nên chúng không hợp với bể trong nhà. Đúng là koi lúc đầu còn nhỏ, nhưng chúng dễ dàng lớn hơn hầu hết các loài trong danh sách này. Koi cần có đủ chỗ, nếu không sẽ dễ còi cọc và sinh bệnh. Đã có những con koi cái dài hơn 1 mét.

Với tất cả các loài trên, đủ chỗ ở là điều cốt yếu để cá khỏe mạnh và sống thoải mái. Con nào lúc đầu cũng nhỏ, nhưng bạn phải tính trước chúng có thể lớn tới đâu. Tìm chỗ ở mới cho một con cá đã chật bể nhà mình có thể rất khó. Vì vậy, hãy lên kế hoạch trước cho chuyện chắc chắn sẽ xảy ra, và đảm bảo bể đủ chứa cá khi đạt kích thước trưởng thành. Như với bất kỳ loài cá mới nào, bạn hãy tìm hiểu kỹ để chắc rằng cá sẽ sống thoải mái trong bể bạn chuẩn bị, với hệ thống lọc đầy đủ và chế độ ăn phù hợp.