ปลาคิลลี่กาบอง

ต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท เพราะปลาชนิดนี้ขึ้นชื่อว่าชอบกระโดด ปลาชนิดนี้กระโดดเก่งมาก ฝาปิดจึงต้องปิดให้สนิทจริง ๆ

ปลาคิลลี่กาบอง (Gabon lyretail) Aphyosemion gabunense เป็นปลาคิลลี่ที่เชื่อกันว่าเป็นปลาถิ่นเดียวของลุ่มน้ำโอโกเวตอนล่างทางตะวันตกของประเทศกาบอง พบในหนองบึง ลำธารเล็ก ๆ และแอ่งน้ำ ไม่ใช่ปลาคิลลี่ชนิดอายุปีเดียว (annual) และเหมาะสำหรับผู้เริ่มเลี้ยงปลาคิลลี่ เป็นปลาที่นิสัยสงบมากและขี้อาย จึงแย่งอาหารสู้ปลาที่ว่องไวกว่าในตู้เดียวกันไม่ได้ง่าย ๆ และเนื่องจากกระโดดเก่ง จึงต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท1

ความยาวมาตรฐาน: 50 มม. SL ขนาดพื้นตู้: 45 × 25 ซม. ปริมาตร: ประมาณ 28 ลิตร

ตู้ปลาหรือภาชนะที่มีขนาดพื้นตั้งแต่ 45 × 25 ซม. ขึ้นไป ใช้เลี้ยงปลาหนึ่งคู่หรือชุดสามตัวได้1

• อุณหภูมิ: 22–28 °C
• ค่า pH: 6.5–7.2
• ความกระด้าง (GH): 5–15 dGH

อุณหภูมิ: 22–25 °C ค่า pH: 6.5–7.2 ความกระด้าง: 5–15 °H1

ควรใช้วัสดุปูพื้นสีเข้ม หากเป็นพีทมอสหรือวัสดุที่คล้ายกันจะดีที่สุด ในส่วนของการตกแต่ง ควรมีบริเวณที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่นและมีขอนไม้ไว้เป็นที่หลบซ่อน แนะนำให้ใช้ไม้น้ำลอยผิวน้ำเพื่อช่วยกรองแสงให้อ่อนลงอีกด้วย ปลาชนิดนี้กระโดดเก่งมาก ฝาปิดจึงต้องปิดให้สนิทจริง ๆ1

ชอบอาหารมีชีวิตหรืออาหารแช่แข็งขนาดเล็ก เช่น ไรน้ำ (Daphnia) หรือหนอนแดง แต่ส่วนใหญ่ก็กินอาหารแผ่นคุณภาพดีด้วย1

A. gabunense เลี้ยงรวมในตู้ปลารวมได้ หากเลือกปลาที่เลี้ยงร่วมอย่างระมัดระวัง เป็นปลาที่นิสัยสงบมากและขี้อาย จึงแย่งอาหารสู้ปลาที่ว่องไวกว่าไม่ได้ง่าย ๆ ปลาที่อาจเลี้ยงร่วมได้ ได้แก่ ปลาคาราซินขนาดเล็ก ปลาราสบอร่า ปลาหมอแคระ ปลาแพะคอริโดรัส ปลาซัคเกอร์ขนาดเล็ก (กลุ่ม Loricariidae) และปลากลุ่มอนาแบนทอยด์ที่นิสัยสงบ1

ตัวผู้มีสีสันสวยกว่าตัวเมียมาก และมีครีบหลัง ครีบหาง และครีบก้นยาวกว่า1

การเพาะพันธุ์ปลาชนิดนี้ทำได้หลายวิธี และส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับความชอบของแต่ละคน ปลาหนึ่งคู่สามารถเพาะพันธุ์ได้ง่ายในตู้ขนาดเล็กเพียง 30 × 20 × 20 ซม. มักมีคำแนะนำให้เพาะปลาชนิดนี้แบบชุดสามตัว แต่จากประสบการณ์พบว่าการเพาะแบบนี้มักได้ลูกปลาน้อยกว่า อาจเป็นเพราะปลาตัวที่ไม่ได้วางไข่กินไข่ไปบางส่วน

ผู้เพาะพันธุ์หลายคนไม่ใช้ระบบกรองในตู้เพาะปลาคิลลี่ แต่การใส่กรองฟองน้ำขนาดเล็กที่ใช้ปั๊มลมเพื่อไม่ให้น้ำนิ่งเกินไปก็เป็นความคิดที่ดี น้ำควรเป็นกรดอ่อน ๆ ค่า pH 6.8–7.0 อุณหภูมิ 21–24 °C และไม่ควรเปิดไฟ

ควรขุนปลาด้วยอาหารมีชีวิตและอาหารแช่แข็งหลากหลายชนิด แนะนำให้แยกเลี้ยงตัวผู้และตัวเมียไว้คนละตู้เตรียมพ่อแม่พันธุ์ แล้วคัดตัวผู้ที่ดีที่สุดและตัวเมียที่ท้องอูมที่สุดก่อนนำลงตู้เพาะ วิธีนี้ช่วยให้ตัวเมียได้พักฟื้นระหว่างการวางไข่แต่ละครั้ง ในธรรมชาติ A. g. gabunense จะวางไข่ในวัสดุพื้นหรือในกอพืช วัสดุรองรับไข่จึงใช้ได้ทั้งชั้นพีทมอสที่พื้นตู้ กอไม้น้ำใบละเอียดอย่างจาวามอส หรือใยวางไข่ (สปอนนิ่งมอป) แนะนำให้จัดตู้แบบไม่ปูพื้นและใช้ใยวางไข่ เพราะดูแลง่ายและเก็บไข่ได้สะดวก

หากคุณภาพน้ำดีและปลาได้รับการขุนมาอย่างดี การวางไข่ก็ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร จะปล่อยไข่ให้ฟักในตู้พร้อมพ่อแม่ปลาก็ได้ แต่ไข่และลูกปลาบางส่วนอาจถูกกิน หากต้องการเลี้ยงลูกปลาให้ได้จำนวนมากพอ ควรแยกไข่ออก ปลาจะวางไข่วันละ 10–20 ฟองติดต่อกันประมาณ 2 สัปดาห์ ควรค่อย ๆ เก็บไข่ออกอย่างเบามือเมื่อพบ ควรให้แต่ละคู่วางไข่เพียงประมาณหนึ่งสัปดาห์แล้วจึงย้ายกลับไปตู้เตรียมพ่อแม่พันธุ์ เพราะการวางไข่ทำให้ปลา (โดยเฉพาะตัวเมีย) เหนื่อยหนัก และหากปล่อยไว้นานเกินไปปลาอาจอ่อนล้าและอ่อนแอ

เมื่อแยกไข่ออกมาแล้ว จะฟักไข่ในน้ำ หรือวางไข่บนชั้นพีทมอสชื้น ๆ ในภาชนะเล็ก ๆ (กล่องมาการีนเหมาะมาก) ก็ได้ วิธีหลังมักมีไข่ขึ้นราน้อยกว่า แต่ก็ยังต้องเก็บไข่ที่ขึ้นราออก

หากฟักไข่ในน้ำ ให้ย้ายไข่ไปไว้ในตู้เล็ก ๆ ที่ใส่น้ำจากตู้เพาะให้สูงประมาณ 2.5–5 ซม. แล้วเติมเมทิลีนบลู 1–3 หยดตามปริมาณน้ำ ควรเก็บภาชนะนี้ไว้ในที่มืด (ไข่ไวต่อแสงมาก) และตรวจดูทุกวันว่ามีไข่ขึ้นราหรือไม่ หากมีให้ใช้หลอดดูดดูดออก ไข่จะฟักภายใน 18–22 วัน ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ

หากฟักไข่บนพีทมอส ให้วางภาชนะไว้ในที่อุ่นและมืด แล้วทิ้งไว้ 14 วัน หลังจากนั้นไข่จะพร้อมฟัก หากเพาะปลาหลายชนิดหรือหลายครอก ควรติดป้ายที่ภาชนะแต่ละใบ ระบุวันที่ วันฟัก ชนิดปลา และจำนวนไข่ เพื่อป้องกันความผิดพลาด โดยทั่วไปกระตุ้นให้ไข่ฟักได้เพียงนำไข่ลงตู้อนุบาลหลังครบ 14 วัน การที่ไข่ได้สัมผัสน้ำจะกระตุ้นให้ฟัก หากไม่ได้ผล การเป่าลมเบา ๆ ลงในน้ำผ่านหลอดดูดหรือสายออกซิเจนก็ช่วยกระตุ้นให้ฟักได้

ลูกปลามีขนาดเล็กมาก อาหารช่วงแรกควรเป็นอินฟูโซเรีย หากใช้วิธีฟักบนพีทมอส สามารถเตรียมอาหารในตู้อนุบาลไว้ก่อนฟักสักสองสามวันได้ โดยหยดอาหารลูกปลาชนิดน้ำ (ลิควิฟราย) หรือน้ำเขียวลงไปสองสามหยด หากไม่ได้เตรียมไว้ก่อนก็เติมทีละน้อยตามต้องการ หลังจาก 2 วันสามารถให้อาร์ทีเมียแรกฟักหรือไมโครเวิร์มได้ และเริ่มให้อาหารที่ใหญ่ขึ้นและอาหารแช่แข็งหลังจากประมาณ 2 สัปดาห์ ช่วงแรกต้องให้น้ำตื้นมาก แต่สามารถเพิ่มระดับน้ำได้เมื่อลูกปลาโตขึ้น

ต้องระวังคุณภาพน้ำในตู้อนุบาลอย่างมาก เพราะลูกปลาติดโรคสนิม (velvet) ได้ง่ายมาก ปลาชนิดนี้โตค่อนข้างช้า เพื่อให้โตได้ดีที่สุดควรให้อาหารลูกปลาวันละ 2 ครั้ง และเปลี่ยนน้ำครั้งละน้อย ๆ ทุก 2–3 วัน1

มีการบรรยายลักษณะชนิดจากตัวอย่างที่พบใกล้เมืองลัมบาเรเน ทางตะวันตกของประเทศกาบอง และเชื่อกันว่าเป็นปลาถิ่นเดียวของลุ่มน้ำโอโกเวตอนล่าง รวมถึงลุ่มน้ำของแม่น้ำสาขางูนี (Ngounie)1

A. gabunense เป็นปลาคิลลี่ที่เหมาะสำหรับผู้เริ่มเลี้ยง เพราะไม่ใช่ชนิดอายุปีเดียว (annual) ในธรรมชาติพบในแหล่งน้ำที่มีน้ำตลอดปี1