เบตต้า ไมดาส

ตู้ปลาที่มีขนาดฐาน 80 × 30 ซม. หรือประมาณ 72 ลิตร สามารถเลี้ยงได้หนึ่งคู่หรือเป็นกลุ่มเล็ก ๆ1

• อุณหภูมิ: 22–28 °C
• ค่า pH: 3.5–6.5
• ความกระด้าง: 1–5 dGH1

สามารถเลี้ยงในตู้ที่จัดตกแต่งเต็มรูปแบบได้ แม้ว่าผู้เพาะพันธุ์หลายคนนิยมไม่ใส่วัสดุปูพื้นเพื่อให้ดูแลรักษาได้ง่าย

ใช้รากและกิ่งขอนไม้จัดวางให้เกิดมุมร่มเงาบางจุดได้ และอาจใส่กระถางดินเผาหรือท่อเป็นท่อน ๆ เพื่อเพิ่มที่หลบซ่อนด้วย

การใส่ใบไม้แห้งช่วยเสริมให้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น นอกจากเป็นที่หลบซ่อนเพิ่มเติมให้ปลาแล้ว ระหว่างที่ใบไม้ย่อยสลายยังทำให้เกิดกลุ่มจุลินทรีย์ขึ้น ซึ่งเป็นแหล่งอาหารเสริมที่มีประโยชน์สำหรับลูกปลา ส่วนแทนนินและสารอื่น ๆ ที่ปล่อยออกมาจากใบไม้ที่เน่าเปื่อยก็ถือว่าเป็นประโยชน์ต่อปลาที่มาจากแหล่งน้ำดำด้วย

อย่างไรก็ตาม ไม่จำเป็นต้องใช้พีท (peat) จากธรรมชาติ เพราะการเก็บพีทนั้นไม่ยั่งยืนและทำลายสิ่งแวดล้อม

เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน ปลาชนิดนี้ดูจะอยู่ได้ดีที่สุดภายใต้แสงค่อนข้างสลัว อาจใส่ไม้น้ำที่ทนสภาพแสงน้อยได้ เช่น Microsorum, Taxiphyllum หรือ Cryptocoryne spp. และการมีพืชลอยน้ำเป็นหย่อม ๆ ก็มีประโยชน์เช่นกัน

ปลาชนิดนี้ต้องการน้ำที่เป็นกรด มีความกระด้างคาร์บอเนตแทบเป็นศูนย์และความกระด้าง (GH) ต่ำมาก จึงอาจต้องใช้เครื่องกรองน้ำ RO หรือวิธีอื่นในการเตรียมน้ำอ่อน และหากจำเป็นสามารถปรับให้เป็นกรดมากขึ้นได้ด้วยกรดฟอสฟอริกหรือสารที่คล้ายกัน

เนื่องจากในธรรมชาติอาศัยอยู่ในน้ำที่ไหลเอื่อย ระบบกรองจึงไม่ควรแรงเกินไป กรองฟองน้ำที่ใช้ปั๊มลมและปรับให้น้ำหมุนเวียนเบา ๆ ก็เพียงพอ

ควรปิดฝาตู้ให้มิดชิดและไม่เติมน้ำจนเต็มขอบ เพราะเช่นเดียวกับ Betta spp. ทุกชนิด ปลาชนิดนี้ต้องขึ้นมาใช้ชั้นอากาศชื้นที่เกิดขึ้นเหนือผิวน้ำเป็นครั้งคราว และยังกระโดดเก่งมาก1

ในธรรมชาติน่าจะกินแมลงและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กอื่น ๆ เป็นหลัก

ปลาที่เลี้ยงในตู้มักยอมรับอาหารแห้งเมื่อรู้ว่ากินได้ แต่ควรให้อาหารสดหรืออาหารแช่แข็งขนาดเล็กอย่างไรแดง ไรทะเล หรือหนอนแดงเป็นประจำในปริมาณมากพอ เพื่อให้ปลามีสีสันและสภาพร่างกายที่ดีที่สุด

แมลงขนาดเล็กอย่างจิ้งหรีดหรือแมลงหวี่ Drosophila ก็ใช้ได้เช่นกัน ควรขุนแมลงเหล่านี้ให้อิ่มด้วยอาหารแผ่นหรือพืชผักบางชนิดก่อนนำไปให้ปลากิน

ระวังอย่าให้อาหารมากเกินไป เพราะ Betta spp. ดูจะอ้วนง่ายเป็นพิเศษ1

ไม่แนะนำให้เลี้ยงในตู้รวมทั่วไปด้วยเหตุผลที่กล่าวไว้แล้วข้างต้น

ด้วยความต้องการเฉพาะและนิสัยของปลา จึงควรเลี้ยงเดี่ยวหรือเลี้ยงร่วมกับปลาที่สงบมาก ๆ เท่านั้น เพราะปลาที่ตัวใหญ่กว่ามากหรือว่ายน้ำปราดเปรียวกว่ามีแนวโน้มจะข่มและแย่งอาหารได้เหนือกว่า

ปลาตะเพียนขนาดเล็กและปลาค้อ (loach) บางชนิดที่อาศัยในสภาพแวดล้อมคล้ายกันในธรรมชาติสามารถเลี้ยงร่วมกันได้ แต่ควรศึกษาข้อมูลของปลาที่เลือกให้ดีก่อนซื้อ

สามารถเลี้ยงเป็นคู่หรือเป็นกลุ่มได้ และเมื่อเลี้ยงเป็นกลุ่มจะได้เห็นพฤติกรรมการโต้ตอบกันที่น่าสนใจ1

ปลาเพศผู้ที่โตเต็มวัยมีสีสันลวดลายเด่นชัดกว่า ครีบยื่นยาวกว่า และหัวกว้างกว่าเพศเมีย1

พบในลุ่มแม่น้ำ Kapuas ตอนล่าง จังหวัดกาลิมันตันตะวันตก เกาะบอร์เนียวฝั่งอินโดนีเซีย ใกล้หมู่บ้าน Anjungan ซึ่งห่างจากเมือง Pontianak ประมาณ 60 กม. ไปทาง Mandor และ Tayan

อาจพบในลุ่มน้ำ Sambas และในซาราวัก (บอร์เนียวฝั่งมาเลเซีย) ด้านตะวันตกสุดด้วย โดยอาศัยอยู่ในลำธารในป่าเคอรังกัส (heath forest) ใกล้เมือง Lundu (ระบบแม่น้ำ Batang Kayan)

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'ลำธารเล็กที่ไหลลงสู่ Sungau Sepatah ซึ่งเป็นสาขาของ Sungai Mandor ห่างจาก Pontianak ไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ 24 กิโลเมตร (0°07.5'N, 109°30'E) Kabupaten Pontianak กาลิมันตันตะวันตก บอร์เนียว'1

ตัวอย่างชุดพาราไทป์เก็บได้ในปี 1998 จากแม่น้ำน้ำดำชื่อ Sungai Kepayan ซึ่งไหลผ่านป่าพรุทั้งส่วนที่หลงเหลืออยู่และส่วนที่ยังสมบูรณ์

ค่า pH ที่วัดได้คือ 4.1 และความลึกอยู่ระหว่าง 20 ซม. ถึง 2 เมตรหรือมากกว่า

ปลาชนิดอื่นที่พบอาศัยร่วมในแหล่งเดียวกัน ได้แก่ Betta edithae รวมถึง Osteochilus spilurus, 'Puntius' rhomboocellatus, Brevibora dorsiocellata, Trigonopoma gracile, T. pauciperforatum, Sundadanio cf. axelrodi, Kottelatlimia pristes, Neohomaloptera johorensis, Nanobagrus fuscus, Kryptopterus macrocephalus, Ompok weberi, Silurichthys phaiosoma, Hemirhamphodon phaiosoma, Nandus nebulosus, Belontia hasseltii, Luciocephalus pulcher, Parosphromenus anjunganensis, P. ornaticauda และ Sphaerichthys osphromenoides1

ในอดีตปลาชนิดนี้เคยมีการซื้อขายในชื่อ B. anabatoides และภาพส่วนใหญ่ก็ติดป้ายชื่อนั้น ขณะที่ภาพของ B. anabatoides ตัวจริงดูจะหาได้ค่อนข้างยาก B. midas จัดอยู่ในกลุ่มชนิด B. anabatoides ภายในสกุลนี้ร่วมกับ B. anabatoides

สมาชิกในกลุ่มนี้แยกจาก Betta spp. ชนิดอื่นได้ด้วยลักษณะต่อไปนี้: ลำตัวค่อนข้างสั้นและป้อม (ความลึกลำตัวมากกว่า 31.0 % SL); ไม่มีแถบที่คาง; คอไม่มีลวดลาย; มีเกล็ดสีทองเหลือบวาวที่แผ่นปิดเหงือก; ก้านครีบหางยื่นเลยขอบแผ่นครีบหางออกไป; ครีบหางมีหรือไม่มีแถบขวางก็ได้; หัวด้านบนโค้งนูน; ลำตัวป้อม ดูผิวเผินคล้ายปลาหมอในสกุล Anabas

ปลาชนิดนี้จำแนกได้จากลักษณะร่วมต่อไปนี้: ลำตัวค่อนข้างหนาป้อม (ความลึกลำตัว 24.3–29.0 % SL); หัวด้านข้างมีรูปทรงทู่; หัวไม่มีลวดลายยกเว้นแถบสีดำที่ลากจากริมฝีปากล่างซึ่งเป็นสีดำ ผ่านตาไปจนถึงแผ่นปิดเหงือก; เมื่อยังมีชีวิตแผ่นปิดเหงือกมีเกล็ดสีทองเหลือบวาวชัดเจน; ท้องและลำตัวก็มีเกล็ดสีทองเหลือบวาวเช่นกัน; ครีบหางทรงหอกโดยมีก้านครีบตรงกลางบางก้านยื่นเลยขอบครีบออกไป; ครีบหางมีแถบขวางสีเข้ม

สกุล Betta เป็นสกุลที่มีจำนวนชนิดมากที่สุดในวงศ์ Osphronemidae โดยมีสมาชิกที่ได้รับการยอมรับเกือบ 70 ชนิด และดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นอีก เนื่องจากมีการบรรยายชนิดใหม่อย่างสม่ำเสมอนับตั้งแต่ต้นศตวรรษ ปลาในสกุลนี้ปรับตัวให้อาศัยอยู่ในระบบนิเวศได้หลากหลาย ตั้งแต่คูน้ำนิ่งไปจนถึงลำธารไหลบนเขา รวมถึงสภาพแวดล้อมสุดขั้วบางแห่ง เช่น ป่าพรุที่เป็นกรดสูง

การจัดสมาชิกเข้าเป็นกลุ่มต่าง ๆ ที่ประกอบด้วยชนิดที่ใกล้ชิดกันนั้นปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป แต่ส่วนใหญ่อาศัยลักษณะทางสัณฐานวิทยาและพฤติกรรม งานด้านวิวัฒนาการชาติพันธุ์ระดับโมเลกุลจึงอาจช่วยให้ระบุความสัมพันธ์ระหว่างปลาเหล่านี้ได้แม่นยำยิ่งขึ้น

เช่นเดียวกับปลาอื่นในอันดับย่อย Anabantoidei ปลาชนิดนี้มีอวัยวะช่วยหายใจเสริมที่เรียกว่าลาบิรินท์ (labyrinth) ซึ่งได้ชื่อนี้เพราะมีโครงสร้างคล้ายเขาวงกต อวัยวะนี้ช่วยให้ปลาหายใจเอาอากาศจากบรรยากาศได้ในระดับหนึ่ง ประกอบด้วยอวัยวะเหนือเหงือกหนึ่งคู่ที่เกิดจากการขยายตัวของส่วน epibranchial (ส่วนบน) ของซี่เหงือกอันแรก และอยู่ในโพรงเหนือเหงือก ภายในมีแผ่นเนื้อเยื่อพับซ้อนจำนวนมากที่มีหลอดเลือดหนาแน่น ทำหน้าที่เป็นพื้นผิวแลกเปลี่ยนก๊าซขนาดใหญ่ ความซับซ้อนของโครงสร้างนี้แตกต่างกันไปในแต่ละชนิด โดยมักพัฒนาได้ดีกว่าในปลาที่อาศัยในสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายกว่า1