ปลาช่อนสจ๊วต

สำหรับเลี้ยงเป็นคู่ ตู้ปลาขนาด 200 ลิตรที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่น น้ำไหลเอื่อย และมีที่หลบซ่อนบ้าง จะเหมาะที่สุด1

ตู้ปลาที่มีขนาดพื้นอย่างน้อย 120 × 45 ซม. (ประมาณ 243 ลิตร) ใหญ่พอสำหรับเลี้ยงปลาตัวเดียวหรือหนึ่งคู่2

เนื่องจากถิ่นอาศัยไม่ได้อยู่ในเขตร้อน จึงเลี้ยงในตู้ปลาที่ไม่ใช้ฮีตเตอร์ได้ดี ทนอุณหภูมิได้ในช่วง 20–30 °C และไม่ค่อยเรื่องมากกับค่าน้ำอื่น ๆ ทนน้ำที่มีออกซิเจนต่ำได้ เพราะหายใจด้วยอากาศได้ตั้งแต่ยังเล็ก1

• อุณหภูมิ: 16–25 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง: ไม่มีข้อมูล2

จัดตู้ให้แน่นด้วยหิน ขอนไม้ ไม้น้ำ และพืชลอยน้ำ โดยจัดวางให้มีถ้ำหลายจุดและบังสายตาระหว่างปลาแต่ละตัว

ปลาชนิดนี้จะหนีออกทางช่องว่างทุกช่อง ตู้จึงต้องมีฝาปิดที่สนิท และควรเว้นที่ว่างระหว่างฝากับผิวน้ำ เพราะปลาหายใจด้วยอากาศและต้องขึ้นมาถึงชั้นอากาศชื้นได้

ผู้เลี้ยงจะเลี้ยงตามรอบฤดูกาล โดยช่วงฤดูร้อนใช้อุณหภูมิประมาณ 24–25 °C และช่วงฤดูหนาวลดลงเหลือประมาณ 16–18 °C2

นอกจากปลาเป็นและปลาตายแล้ว ยังกินอาหารอย่างแมลงและหนอน และเมื่อฝึกจนชินแล้วก็อาจกินอาหารแท่งได้ด้วย1

เป็นปลานักล่า ในตู้ปลาจะกินอาหารประเภทเนื้อ ทั้งแบบมีชีวิตและแช่แข็ง เช่น ไส้เดือนดิน กุ้ง และเนื้อปลาหั่นชิ้น มีรายงานว่าไม่กินอาหารแห้ง2

เนื่องจากเป็นปลานักล่า ควรเลี้ยงรวมกับปลาที่มีความยาวอย่างน้อย 2/3 ของความยาวลำตัวมันเท่านั้น1

ก้าวร้าวกับพวกเดียวกัน ควรเลี้ยงเดี่ยวหรือเลี้ยงเป็นคู่ในตู้แยกเฉพาะ

วิธีที่ดีในการได้คู่คือเลี้ยงปลาเป็นกลุ่มจนโต แล้วแยกตัวอื่นออกเมื่อมีปลาสองตัวจับคู่กันแล้ว เพราะตัวที่เหลือมีแนวโน้มจะถูกทำร้าย2

ตัวเมียมีสีหม่นกว่าและออกเหลืองกว่าตัวผู้เล็กน้อย (Bordoloi et al., 2024)2

Channa stewartii น่าจะเป็นปลาที่สร้างรังและดูแลไข่กับลูกปลา แต่ก็มีรายงานอื่นที่ระบุว่าเป็นปลาอมไข่1

เป็นปลาอมไข่ โดยตัวผู้เป็นฝ่ายอมไข่ ในการวางไข่ในตู้ปลาครั้งหนึ่งที่บรรยายไว้ใน Practical Fishkeeping ตัวผู้อมไข่อยู่สิบวันที่อุณหภูมิ 18 °C ก่อนจะปล่อยลูกปลาออกมา

Weijola (2022) รายงานว่าในปลาช่อนกลุ่ม C. gachua หลายชนิด ตัวเมียจะเลี้ยงลูกด้วยไข่ที่ไม่ได้รับการผสม และเสนอว่าพฤติกรรมนี้อาจพบได้ทั่วทั้งกลุ่ม แต่ยังไม่พบบันทึกพฤติกรรมนี้ในปลาชนิดนี้2

อินเดีย รัฐอัสสัม1

มีการบรรยายลักษณะครั้งแรกจากตัวอย่างที่เก็บได้ที่เมืองกาชาร์ (Cachar) ในหุบเขาบารัก รัฐอัสสัม ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย

พบในลุ่มน้ำพรหมบุตรในอินเดียและบังกลาเทศ และในลุ่มน้ำคงคาตั้งแต่ทางใต้ของเนปาลไปทางตะวันออก (Bordoloi et al., 2024) นอกจากนี้ Catalog of Fishes ยังระบุว่าพบในรัฐเบงกอลตะวันตกและภูฏานด้วย

Britz et al. (2024) จัดให้เป็นหนึ่งในปลาช่อนของเมียนมา แต่ไม่ได้ระบุแหล่งที่พบในประเทศนั้น

แหล่งที่เก็บตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Cachar, Assam, India'2

มีบันทึกว่าพบทั้งในแหล่งน้ำไหลและน้ำนิ่ง รวมถึงลำธารและบ่อ

ภูมิภาคนี้มีภูมิอากาศแบบมรสุม ฤดูร้อนอบอุ่นและมีฝนชุก ฤดูหนาวเย็นและแห้ง ผู้เลี้ยงจึงลดอุณหภูมิลงตามฤดูกาลให้สอดคล้องกัน (ดูหัวข้อ 'การดูแล')2

มีอีกชื่อหนึ่งว่า Assamese snakehead (ปลาช่อนอัสสัม)

เป็นสมาชิกของกลุ่ม C. gachua ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีชนิดมากที่สุดในสกุลนี้ มีทั้งชนิดที่อมไข่และชนิดที่เฝ้าไข่ลอยน้ำ (Britz et al., 2024)

Britz et al. (2024) แยกชนิดนี้ออกจากสมาชิกอื่นของกลุ่มในเมียนมาด้วยจำนวนก้านครีบที่มากกว่า คือก้านครีบหลัง 39–40 ก้าน และก้านครีบก้น 26–27 ก้าน

ตัวอย่างต้นแบบสองตัวของ Playfair กลายเป็นปลาคนละชนิดกัน Britz et al. (2024) กำหนดให้ตัวที่ใหญ่กว่า (204 มม. SL หรือประมาณ 20 ซม.) ซึ่งเป็นตัวที่มีภาพประกอบในคำบรรยายดั้งเดิมเป็นตัวอย่างต้นแบบเลือก (lectotype) และระบุว่าตัวที่เล็กกว่าคือ C. gachua

ในการศึกษาเดียวกัน DNA barcode จากปลาที่ระบุว่าเป็น C. stewartii แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม (clade) ที่ต่างกัน 3.2–4.1% และผู้วิจัยเสนอว่าควรมีการทบทวนอนุกรมวิธานของปลาช่อนกลุ่มนี้อย่างละเอียด

FishBase ระบุว่าเป็นปลาที่ต้องหายใจด้วยอากาศโดยจำเป็น ปลาในสกุล Channa ทุกชนิดมีโพรงอยู่เหนือเหงือกแต่ละข้างซึ่งบุด้วยเนื้อเยื่อหายใจ ทำให้หายใจเอาอากาศจากบรรยากาศได้ ปลาจึงต้องขึ้นมาถึงผิวน้ำได้ตลอดเวลา

บัญชีแดงของ IUCN ประเมินสถานะไว้ว่าเป็นกลุ่มที่มีความกังวลน้อยที่สุด (Least Concern) (2010)2