ปลาไส้ตันตาแดง

หากจะเลี้ยงในระยะยาว ต้องใช้ตู้ปลาที่มีขนาดพื้นอย่างน้อย 180 × 45 ซม. ปริมาตรประมาณ 365 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 20–27 °C
• ค่า pH: 5.5–8.0 อยู่ได้ดีในช่วงนี้ แต่โดยทั่วไปมักแนะนำค่าที่ใกล้เป็นกลาง
• ความกระด้าง (GH): 1–20 dGH1

ชอบสภาพแวดล้อมที่แสงสลัว และแนะนำให้ใช้พื้นทรายเนื้อนุ่ม การใส่ขอนไม้ชิ้นขนาดพอเหมาะสักสองสามชิ้นจะช่วยสร้างมุมร่มเงาที่ปลาชื่นชอบ หากหาขอนไม้รูปทรงที่ต้องการไม่ได้ สามารถใช้ไม้บีชหรือไม้โอ๊คได้อย่างปลอดภัย หากตากจนแห้งสนิทและลอกเปลือกออกหมดแล้ว

แม้ไม้น้ำหลายชนิดจะเติบโตได้ไม่ดีในสภาพเช่นนี้ แต่ชนิดอย่าง Microsorum, Taxiphyllum หรืออาจเป็น Cryptocoryne บางชนิดที่ปลูกในกระถางน่าจะอยู่รอดได้ ไม้น้ำใบกว้างเหมาะที่สุด เพราะปลาชนิดนี้ชอบเล็มหาอาหารบนใบ การมีพืชลอยน้ำเป็นหย่อม ๆ ก็จะช่วยกรองแสงที่ส่องเข้าตู้ให้นุ่มนวลขึ้นและทำให้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น1

ในธรรมชาติ ปลาชนิดนี้เป็นปลาที่ล่าเหยื่อขนาดเล็กเป็นหลัก โดยเล็มกินชั้นสิ่งมีชีวิตที่เกาะตามผิววัสดุใต้น้ำเพื่อหาเหยื่อเล็ก ๆ เช่น แมลง สัตว์จำพวกกุ้งกั้งปู และลูกปลาชนิดอื่น เพื่อให้ปลามีสภาพดีที่สุดในตู้ปลา ควรให้อาหารมีชีวิตและอาหารแช่แข็งขนาดเล็กเป็นประจำ เช่น หนอนแดง ไรแดง และไรทะเล (อาร์ทีเมีย) ควบคู่กับอาหารแผ่นและอาหารเม็ดเล็กคุณภาพดี1

เป็นปลาที่เหมาะมากสำหรับตู้รวมขนาดใหญ่ที่จัดตกแต่งไว้ดี แม้ว่าปลาตัวเต็มวัยขนาดใหญ่อาจข่มปลาที่ว่ายช้าหรือขี้ตกใจเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม มีปลาที่เลี้ยงร่วมได้มากมาย รวมถึงปลาในวงศ์ปลาตะเพียนหลายชนิด ปลาค้อ ปลาหมอสี ปลาแคทฟิช และปลาเตตร้า การจัดตู้รวมโดยอิงจากประเทศหรือลุ่มน้ำที่เป็นถิ่นกำเนิดของปลาชนิดนี้ก็เป็นโปรเจกต์ที่น่าทำ และมีตัวเลือกที่น่าสนใจอยู่บ้าง (ดูหัวข้อ 'ถิ่นอาศัย')

โดยธรรมชาติเป็นปลาที่อยู่รวมกันเป็นฝูง และควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 6 ตัว เมื่ออยู่กับพวกเดียวกัน ปลาจะมีสีสันดีขึ้น ตื่นตกใจน้อยลง และโดยรวมแล้วตู้จะดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น1

ตัวเมียที่โตเต็มวัยพร้อมผสมพันธุ์น่าจะมีลำตัวหนากว่าตัวผู้1

เชื่อว่าจนถึงปัจจุบันยังไม่มีการเพาะพันธุ์ในตู้ปลาได้ ในธรรมชาติจะวางไข่ในพื้นที่น้ำท่วมช่วงปลายฤดูฝน1

ถิ่นที่พบตัวอย่างต้นแบบระบุไว้เพียงว่า 'ชวา ประเทศอินโดนีเซีย' แต่ปัจจุบันเข้าใจกันว่าปลาชนิดนี้มีการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติกว้างขวางมาก ตั้งแต่เมียนมาไปทางตะวันออกผ่านไทย ลาว กัมพูชา จนถึงเวียดนาม และลงไปทางใต้ผ่านคาบสมุทรมลายูเข้าสู่หมู่เกาะซุนดาใหญ่ คือเกาะบอร์เนียวและสุมาตรา

จึงพบได้ทั่วลุ่มน้ำโขง แม่กลอง และเจ้าพระยา รวมถึงลุ่มน้ำขนาดเล็ก ทะเลสาบ และอ่างเก็บน้ำอีกจำนวนมาก ในบางประเทศใช้เป็นปลาบริโภค และสีกับลวดลายอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามแหล่งที่จับมา ยังไม่ชัดเจนว่าในพื้นที่การกระจายพันธุ์นี้มีการนำเข้าไปปล่อยโดยมนุษย์มากน้อยเพียงใด1

เป็นปลาแม่น้ำเป็นหลัก ชอบบริเวณที่น้ำไหลช้าหรือน้ำนิ่ง เช่น หนองบึง คลอง และคูน้ำ แต่ก็มีบันทึกว่าพบในช่วงลำน้ำที่ไหลเร็วและมีหิน รวมถึงป่าพรุด้วย ชอบอาศัยตามรากไม้ กิ่งไม้ และพืชที่จมน้ำ เพราะเล็มกินไบโอฟิล์มที่อุดมสมบูรณ์ซึ่งเกาะอยู่บนพื้นผิวเหล่านั้น

ปัจจุบันยังพบอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้นจำนวนมากอันเป็นผลจากการกระทำของมนุษย์ บางประชากรถูกนำไปปล่อยในแหล่งน้ำใหม่โดยตั้งใจเพื่อการเพาะเลี้ยงหรือการตกปลา ขณะที่บางประชากรถิ่นอาศัยเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากจากการสร้างเขื่อนหรือการเกษตร ในฤดูฝนเป็นที่รู้กันว่าปลาชนิดนี้จะเข้าไปในที่ราบน้ำท่วมถึงและพื้นที่ป่า

ตัวอย่างของแหล่งอาศัยตามธรรมชาติที่พบได้ทั่วไปคือ Sungai Batang ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของระบบแม่น้ำ Beris ในรัฐเคดาห์ ทางตอนเหนือของคาบสมุทรมลายู ที่นี่น้ำค่อนข้างตื้น (ลึกไม่ถึง 2 ม.) ไหลปานกลาง พื้นเป็นทรายและกรวด มีขอนไม้จมน้ำและเศษซากอื่น ๆ ปกคลุม ไม่มีไม้น้ำ แต่แม่น้ำไหลผ่านป่าปฐมภูมิในที่ราบต่ำช่วงหนึ่ง ซึ่งน่าจะช่วยให้มีที่หลบซ่อนบ้าง

C. apogon พบอาศัยร่วมกับปลาหลายชนิด ได้แก่ Barbodes binotatus, Striuntius lateristriga, Garra cambodgiensis, Devario regina, Homaloptera orthogoniata, Homalopteroides smithi, Laubuca laubuca, Crossocheilus oblongus, Glyptothorax major, Rasbora sumatrana และ Mystacoleucus obtusirostris1

ในวงการปลาสวยงาม อาจพบปลาชนิดนี้วางขายในชื่อ 'skinhead barb' ด้วย เช่นเดียวกับปลาชนิดอื่นในสกุลนี้ ข้อมูลเกี่ยวกับการเลี้ยงในตู้มีอยู่น้อย แต่เป็นปลาที่รักสงบและแปลกตา เหมาะสำหรับตู้ปลาขนาดใหญ่ วิธีที่ดีที่สุดในการหาปลาชนิดนี้อาจเป็นการคอยติดตามล็อตปลาป่าจากอินโดจีนและหมู่เกาะซุนดาใหญ่ เพราะไม่ค่อยมีการนำเข้าครั้งละมาก ๆ และส่วนใหญ่มักติดมากับปลาชนิดอื่น

แยกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้จากการไม่มีหนวด มีปื้นสีดำที่โคนครีบหาง และมีจุดสีเข้มเรียงเป็นแถวตามแนวเกล็ดด้านข้างลำตัว

ปลาในสกุล Cyclocheilichthys มีลักษณะเด่นคือ ก้านครีบหลังแข็งที่มีหยักคล้ายฟันเลื่อย ก้านครีบท้องแบบแตกแขนง 9 ก้าน จะงอยปากรูปกรวย ปากเล็กอยู่ค่อนลงด้านล่าง และมีรอยพับรับสัมผัสเรียงเป็นแถวขนานกันบนจะงอยปากและแก้ม ลักษณะอย่างหลังนี้ไม่พบในปลาวงศ์ตะเพียนส่วนใหญ่ แต่พบในบางสกุล ได้แก่ Eirmotus, Oreichthys, Neobarynotus และปลาอีกไม่กี่ชนิด

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีปัญหาเรื่องการตั้งชื่ออยู่บ้าง ซึ่งดูเหมือนจะเกิดจากการที่ Bleeker (1859) ใช้ทั้งชื่อ Cyclocheilichthys และ Anematichthys ซึ่งปัจจุบันถือเป็นชื่อพ้อง ในเวลาเดียวกันเพื่อหมายถึงปลาตัวเดียวกัน คือ C. apogon ประเด็นนี้ได้รับการชี้แจงโดย Kottelat (1999) แต่ต่อมาถูกตีความผิดโดย Pasco-Viel, Veran และ Variot, 2012 ซึ่งสรุปว่า Cyclocheilichthys เป็นกลุ่มแบบพาราฟิเลติก และแยกสกุลออกเป็นสองกลุ่ม คือ Cyclocheilichthys (ประกอบด้วย C. enoplos) และ Anematichthys (ประกอบด้วย C. apogon, C. armatus และ C. repasson)

เรื่องนี้ได้รับการแก้ไขโดย Kottelat (2013) และปัจจุบัน Cyclocheilichthys มี 7 ชนิด ส่วนสกุล Cyclocheilos ที่ได้รับการยืนยันความถูกต้องกลับคืนมานั้นรวมสมาชิกเดิมคือ C. enoplos และ C. furcatus ไว้ด้วย ส่วน C. heteronema แตกต่างจากปลาชนิดอื่นในสกุล Cyclocheilichthys ค่อนข้างมาก และในที่สุดอาจถูกแยกออกไป โดยมีชื่อสกุล Oxybarbus พร้อมให้ใช้

เมื่อพิจารณาจากการกระจายพันธุ์ที่กว้างมากของ C. apogon และรูปแบบที่พบในปลาชนิดอื่น ๆ ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก็ดูสมเหตุสมผลว่าปลาชนิดนี้อาจกลายเป็นกลุ่มของแท็กซอนที่ใกล้ชิดกันหลายแท็กซอนก็ได้1