เรนโบว์เตตร้า

เรนโบว์เตตร้า (Nematobrycon lacortei) เป็นปลาในวงศ์คาราซินขนาดเล็กจากทางตะวันตกของโคลอมเบีย และถือว่าเป็นปลาถิ่นเดียวของระบบแม่น้ำ Río San Juan บันทึกที่พบทั้งหมดดูเหมือนจะมาจากแม่น้ำ Río Calima ซึ่งปลาชนิดนี้ดูเหมือนจะพบได้เฉพาะในแอ่งน้ำเล็ก ๆ กลางป่าที่แยกตัวออกจากกัน รูปร่างของมันใกล้เคียงกับ N. palmeri มาก แต่มีลวดลายสีที่โดดเด่นแตกต่างกันอย่างชัดเจน และตัวผู้ที่โตเต็มวัยมีนิสัยหวงถิ่นอยู่บ้าง1

ตู้ปลาที่เล็กที่สุดที่ควรใช้คือขนาด 120 × 30 × 30 ซม. (ประมาณ 108 ลิตร) หรือเทียบเท่า1

• อุณหภูมิ: 20–28 °C
• ค่า pH: 5.0–7.2
• ความกระด้าง: 1–10 dGH1

การเลือกของตกแต่งไม่ได้สำคัญมากนัก แต่ปลาชนิดนี้มักจะมีสีสวยกว่าเมื่อเลี้ยงในตู้ที่ตกแต่งไว้ครบครันและมีไม้น้ำจริง การจัดตู้ให้ดูเป็นธรรมชาติอาจใช้วัสดุปูพื้นเป็นทรายเนื้อนุ่ม ร่วมกับรากไม้และกิ่งไม้ที่วางให้เกิดมุมร่มเงาจำนวนมาก

การใส่ใบไม้แห้งลงไปจะช่วยเพิ่มความเป็นธรรมชาติให้มากขึ้น และเมื่อใบไม้ย่อยสลายก็จะเกิดกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ขึ้นมาด้วย ซึ่งเป็นแหล่งอาหารเสริมที่มีค่าสำหรับลูกปลา ส่วนแทนนินและสารเคมีอื่น ๆ ที่ปล่อยออกมาจากใบไม้ที่กำลังย่อยสลายก็ถือว่าเป็นประโยชน์เช่นกัน1

ในธรรมชาติน่าจะเป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ที่กินทุกอย่างที่หาได้ ในตู้ปลาให้อาหารได้ง่าย แต่เพื่อให้ปลาสมบูรณ์และสีสวยที่สุด ควรให้อาหารมีชีวิตและอาหารแช่แข็งขนาดเล็กเป็นประจำ เช่น หนอนแดง (ตัวอ่อนของ chironomid), ไรแดง (Daphnia), ไรทะเล (Artemia) ฯลฯ ควบคู่ไปกับอาหารแผ่นและอาหารเม็ดเล็กคุณภาพดี1

ปลาชนิดนี้ค่อนข้างรักสงบ จึงเหมาะสำหรับตู้ปลารวมที่วางแผนเลือกปลามาอย่างดี แม้ว่าตัวผู้ที่โตเต็มวัยจะหวงถิ่นและก้าวร้าวอยู่บ้าง และพฤติกรรมนี้บางครั้งอาจลามไปถึงปลาชนิดอื่นที่มีรูปร่างคล้ายกัน อาจเลี้ยงได้ดีที่สุดร่วมกับปลาคาราซินขนาดใกล้เคียงกัน ปลาในวงศ์ Gasteropelecidae ปลาในวงศ์ Lebiasinidae ปลาแมวในวงศ์ Callichthyidae หรือ Loricariidae ขนาดเล็ก และปลาหมอสีขนาดกลางที่ไม่ใช่ปลานักล่า

ควรซื้อเป็นฝูงอย่างน้อย 8-10 ตัวโดยมีทั้งตัวผู้และตัวเมีย และเลี้ยงร่วมกับปลาที่ว่ายเป็นฝูงชนิดอื่นเพื่อให้ปลารู้สึกปลอดภัย แล้วจะได้เห็นภาพที่ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น การปะทะกันระหว่างตัวผู้ที่เป็นคู่แข่งนั้นน่าดูมาก และตัวผู้จะแสดงสีสันที่สวยที่สุดออกมาเมื่อแข่งขันกันแย่งความสนใจจากตัวเมียหรือแย่งลำดับชั้นในฝูง1

ตัวผู้ที่โตเต็มวัยมีตาสีแดง และมีครีบหลัง ครีบก้น และครีบหางยาวยื่นออกมามากกว่าตัวเมีย อีกทั้งโดยทั่วไปมีสีสันสดใสกว่า ตัวเมียที่โตเต็มวัยมีตาสีฟ้าอมเขียว และมักมีลำตัวอ้วนกว่าตัวผู้ โดยเฉพาะเมื่อมีไข่เต็มท้อง1

มีรายงานว่าผสมพันธุ์ในลักษณะคล้ายกับ N. palmeri ซึ่งเป็นปลาสกุลเดียวกัน ควรใช้ตู้ขนาดเล็กที่มีแสงสลัวมาก และมีกอไม้น้ำใบฝอยหรือไหมพรมวางไข่ อีกวิธีหนึ่งคือปูตาข่ายที่พื้นตู้ โดยตาข่ายต้องมีช่องใหญ่พอให้ไข่ลอดผ่านลงไปได้ แต่เล็กพอที่ปลาพ่อแม่จะเข้าไปกินไข่ไม่ได้ น้ำควรอ่อนและเป็นกรด ค่า pH 5.0-7.0 ความกระด้าง (GH) 1-8 อุณหภูมิประมาณ 24–26.5 °C และอาจใส่กรองฟองน้ำขนาดเล็กที่ใช้ปั๊มลมไว้ด้วยก็ได้

ควรขุนปลาโดยแยกตัวผู้และตัวเมียไว้คนละกลุ่ม เมื่อตัวเมียมีไข่เต็มท้องอย่างเห็นได้ชัดแล้ว ให้คัดปลามาหนึ่งคู่แล้วย้ายไปไว้ในตู้เล็กตอนเย็น ซึ่งปลามักจะวางไข่ในเช้าวันรุ่งขึ้น ไข่จะถูกปล่อยออกมาทีละน้อย การวางไข่จึงอาจดำเนินต่อไปหลายชั่วโมง ถ้าผ่านไปสองสามวันแล้วยังไม่เห็นไข่ ให้นำปลาออกแล้วลองใหม่กับปลาคู่อื่น

ปลาพ่อแม่จะกินไข่ตัวเองหากมีโอกาส จึงควรนำออกหลังวางไข่เสร็จ โดยทั่วไปไข่จะฟักภายใน 24-36 ชั่วโมง และลูกปลาจะเริ่มว่ายน้ำได้เองหลังจากนั้น 4-5 วัน ช่วงสัปดาห์แรกหรือประมาณนั้นควรให้อาหารขนาดเท่าอินฟูโซเรีย จนกว่าลูกปลาจะโตพอที่จะกินไมโครเวิร์ม ลูกไรทะเลแรกฟัก และอาหารประเภทเดียวกันได้1

ถือว่าเป็นปลาถิ่นเดียวของระบบแม่น้ำ Río San Juan ซึ่งไหลผ่านจังหวัด Choco และ Valle de Cauca ทางตะวันตกของโคลอมเบีย บันทึกการพบ N. lacortei ทั้งหมดดูเหมือนจะมาจากแม่น้ำ Río Calima ซึ่งเป็นแม่น้ำสาขาในตอนล่างของลุ่มน้ำ

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) ระบุไว้ว่า 'probably from Río Calima, Colombia' (น่าจะมาจากแม่น้ำ Río Calima ประเทศโคลอมเบีย)1

ดูเหมือนจะพบเฉพาะในแอ่งน้ำเล็ก ๆ กลางป่าที่แยกตัวออกจากกัน บริเวณต้นน้ำของแม่น้ำ Río Calima ซึ่งคาดว่าอยู่เหนือเขื่อน Calima1

ปัจจุบันสกุล Nematobrycon มีอยู่สองชนิด ทั้งสองชนิดเป็นปลาถิ่นเดียวทางตะวันตกของโคลอมเบีย โดย N. palmeri มีการกระจายพันธุ์กว้างกว่า ทั้งสองชนิดมีรูปร่างค่อนข้างคล้ายกัน ต่างกันเพียงจำนวนก้านครีบอกที่พบบ่อยที่สุด (9 ใน N. lacortei เทียบกับ 10 ใน N. palmeri) จำนวนฟันบนกระดูก premaxilla แถวนอก (2 เทียบกับ 3) จำนวนก้านครีบก้นเฉลี่ย (25.8 เทียบกับ 28.1) และความยาวครีบหลัง (29.1-30 เทียบกับ 31.3-49.0 % SL) แต่มีลวดลายสีที่โดดเด่นแตกต่างกันอย่างชัดเจน1

• Weitzman, S. H. and W. L. Fink (1971). A new species of characid fish of the genus Nematobrycon from the Rio Calima of Colombia. Beaufortia 19(248), 57-771