ให้อาหารปลาตอนไม่อยู่บ้าน: ปล่อยอด ใช้เครื่องให้อาหาร หรือฝากคนดู

ปลาอดอาหารได้นานแค่ไหน

ถ้าไม่มีใครดูแลตู้ปลาได้ ทางเลือกที่ใช้กันทั่วไปคือไม่ให้อาหารเลย ใช้เครื่องให้อาหารอัตโนมัติ ฝากคนมาช่วยดู หรือใส่อาหารมีชีวิตไว้ในตู้ ส่วนจะใช้วิธีไหนขึ้นกับชนิดปลา ขนาดตู้ และระยะเวลาที่ไม่อยู่

• แหล่งหนึ่งบอกว่าปลาส่วนใหญ่อดอาหารได้ 2–3 วัน ยกเว้นลูกปลาที่เพิ่งฟักออกจากไข่ อีกแหล่งบอกว่าปลาโตเต็มวัยที่แข็งแรงอดได้ 1–3 วัน และปลาอย่างเตตร้า ราสบอรา หางนกยูง และแพะ (corydoras) อดช่วงวันหยุดยาวสุดสัปดาห์ได้สบาย
• มีแหล่งหนึ่งเห็นว่าถ้าไปไม่เกิน 1 สัปดาห์ วิธีที่ง่ายที่สุดคือไม่ต้องให้อาหารเลย และในขั้นตอนกักโรคของแหล่งนี้เองก็มีช่วงงดอาหารติดกัน 7 วัน
• ปลาตัวใหญ่ ปลากินเนื้อ และปลาอายุมากต้องการอาหารถี่น้อยกว่าปลาอื่น ส่วนปลากินพืช ปลาเล็กที่ว่ายตลอดเวลา และปลาวัยรุ่นอาจต้องได้อาหารทุก 1–2 วัน
• ลูกปลา ปลาที่เพิ่งซื้อมา และปลาที่เผาผลาญเร็ว เช่น ปลาหมูตัวเล็กและปลากัด ควรได้อาหารแม้ไปไม่กี่วัน
• ตู้ใหญ่ที่ตั้งมานานรับมือกับการไม่อยู่นาน ๆ ได้ดีกว่าตู้เล็ก ตู้ใหม่ หรือตู้ที่เลี้ยงปลาหนาแน่น เพราะตู้เหล่านี้สมดุลน้อยกว่า
• กุ้งนีโอคาริดินาและกุ้งอะมาโนที่อยู่ในตู้ไม้น้ำที่ตั้งมานานจนมีไบโอฟิล์มแล้ว ไม่ต้องเสริมอาหารได้นานถึง 2 สัปดาห์

ไม่ควรปล่อยให้อด ในกรณีต่อไปนี้: ลูกปลาที่ต้องกินทุกวัน ปลาที่ป่วยหรือกำลังฟื้นตัว และเมื่อต้องไปนานกว่า 1 สัปดาห์

เลือกวิธีตามจำนวนวันที่ไม่อยู่

แผนที่แหล่งหนึ่งแนะนำ:

ระยะเวลาที่ไม่อยู่	วิธีที่แนะนำ
1–3 วัน	ปล่อยให้ปลาอด
4–7 วัน	ใช้เครื่องให้อาหารอัตโนมัติ
1–3 สัปดาห์	ใช้เครื่องให้อาหารที่ไว้ใจได้ หรือฝากคนมาดู

เตรียมตู้ก่อนออกเดินทาง

แต่ละแหล่งแนะนำช่วงเวลาและปริมาณการเปลี่ยนน้ำต่างกัน: แหล่งหนึ่งให้เปลี่ยนน้ำ 25% และล้างระบบกรองประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนไป (สำหรับการไปนาน) อีกแหล่งให้ทำประมาณ 48 ชั่วโมงก่อนไป คือเปลี่ยนน้ำบางส่วน ดูดตะกอนพื้น และล้างกรองถ้าจำเป็น ส่วนอีกแหล่งให้เปลี่ยนน้ำ 30–40% ด้วยน้ำประปาที่ปรับสภาพแล้ว 2 วันก่อนไป

1. ภายใน 1 เดือนก่อนไปนาน ๆ ไม่ควรเพิ่มปลาใหม่หรือเปลี่ยนแปลงตู้ครั้งใหญ่
2. ทำความสะอาดตู้ตามช่วงเวลาข้างต้น แต่ไม่ควรล้างใหญ่ ไม่รื้อพื้นตู้ และไม่ไปยุ่งกับวัสดุกรองชีวภาพ
3. เก็บใบไม้น้ำที่ตายออก เพราะอาจทำให้แอมโมเนียสูงขึ้น
4. ตรวจว่าฮีตเตอร์ทำงานและรักษาอุณหภูมิได้ถูกต้อง
5. ตั้งไฟด้วยเครื่องตั้งเวลาให้ตรงกับรอบกลางวัน–กลางคืนตามปกติของตู้ แหล่งหนึ่งแนะนำให้เปิด 6–8 ชั่วโมงต่อวัน
6. ถ้าใช้เครื่องให้อาหาร ให้ใส่อาหารแผ่นหรืออาหารเม็ด ตั้งเวลา ติดเครื่องที่ขอบตู้ แล้วทดลองใช้ก่อนไป แหล่งหนึ่งบอกให้ทดลองหลายวัน อีกแหล่งบอกให้ทดลอง 3 วัน และตั้งให้อาหารวันละครั้ง ปริมาณน้อยกว่าปกติเล็กน้อย
7. ถ้าจะใช้อาหารก้อนสำหรับวันหยุด ให้ทดลองประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนไป โดยช่วงทดลองไม่ให้อาหารอื่นเลย ปลาที่เลือกกินอาจไม่ยอมกินอาหารแบบนี้ในตอนแรก จึงควรฝึกให้คุ้นก่อน
8. หลังทำความสะอาดตู้ ตรวจให้แน่ใจว่าเปิดระบบกรองกลับแล้ว

ใช้เครื่องให้อาหารอัตโนมัติให้ปลอดภัย

• เครื่องต้องกันอาหารจากแสง อากาศ และความชื้นได้ ไม่เช่นนั้นอาหารจะเสีย
• ใส่ได้เฉพาะอาหารแห้ง อาหารแช่แข็งและอาหารมีชีวิตจะเน่าเสียในถังเก็บอาหารของเครื่อง
• เครื่องรุ่นพื้นฐานจะปล่อยอาหารทุก 12 ชั่วโมง
• เป็นเครื่องจักรก็อาจเสียได้ จึงต้องทดลองก่อนไป และควรมีคนแวะมาดูเครื่องทุก ๆ ไม่กี่วัน

ฝากคนมาดูตู้

1. แบ่งอาหารของแต่ละวันใส่กล่องยาแยกช่องไว้ให้
2. ถ้าใช้อาหารแช่แข็งแบบก้อน จะสะอาดกว่าอาหารแห้งและแบ่งปริมาณง่ายกว่า ให้เขียนติดไว้ที่แต่ละตู้ว่าต้องให้กี่ก้อน
3. ให้คำแนะนำสั้น ๆ คือให้อาหาร และดูว่ามีน้ำหกหรือรั่วลงพื้นหรือไม่ ขอให้แวะมาทุก 2–3 วัน และไม่ควรคาดหวังให้คนที่ไม่เคยเลี้ยงขูดตะไคร่หรือเปลี่ยนถัง CO2
4. บอกไว้ว่าถ้าวันไหนมาไม่ได้ ให้ข้ามมื้อนั้นไปเลย ไม่ต้องให้ชดเชยเพิ่มในวันถัดไป
5. เตรียมถังน้ำที่ปรับสภาพแล้ววางไว้ข้างตู้สำหรับเติมน้ำที่ระเหย และทำเครื่องหมายระดับน้ำไว้
6. ทิ้งเบอร์โทรของตัวเองและเบอร์ผู้ติดต่อสำรอง เช่น คนที่เลี้ยงปลามานานหรือร้านปลาใกล้บ้าน

ใช้อาหารมีชีวิต

ถ้าเลี้ยงปลาที่เลือกกิน หรือต้องไปนานกว่า 1 สัปดาห์ อาจใส่อาหารมีชีวิตไว้ในตู้ เช่น หนอนดำ (blackworm) ไรน้ำแดฟเนีย (daphnia) แอมฟิพอดตัวเล็ก (scud) หรือหอย ถ้าใส่ไว้ในภาชนะลอยน้ำที่เจาะรูเล็กจนปลาเข้าไม่ได้ อาหารจะค่อย ๆ หลุดออกมาให้ปลากินทีละน้อย

ความผิดพลาดที่พบบ่อย

• คนช่วยดูให้อาหารมากเกินไป: แหล่งหนึ่งระบุว่าการที่คนมาช่วยให้อาหารมากเกินไปทำให้ปลาตายมากกว่าการอดอาหาร อีกแหล่งบอกว่าเป็นความเสี่ยงหลัก โดยเฉพาะในตู้เล็กหรือตู้ใหม่ เพราะคนที่ไม่รู้เรื่องตู้ปลามักให้เยอะ
• ใส่อาหารในเครื่องหรือให้เองมากเกินไป: ทำให้ของเสียในตู้เพิ่มขึ้นระหว่างที่ไม่อยู่ ควรให้แค่พอสำหรับช่วงที่ไป
• ให้อาหารเพิ่มก่อนไปหรือชดเชยมื้อที่ขาด: ไม่ได้ช่วยปลา อาหารที่เกินมาจะกลายเป็นของเสีย มื้อที่ขาดไปให้ข้ามไปเลย
• อาหารก้อนสำหรับวันหยุด: ความเห็นไม่ตรงกัน ผู้ผลิตรายหนึ่งระบุว่าอาหารก้อนแบบเจลให้อาหารปลาได้หลายวันจนถึงหลายสัปดาห์ แต่อีกแหล่งไม่แนะนำ เพราะก้อนอาหารแตกเป็นเศษเล็กที่ปลาตัวใหญ่กินไม่ได้ อาจทำให้แอมโมเนียพุ่งและตะไคร่บาน อีกแหล่งบอกว่าก้อนที่ละลายช้าอาจทำให้น้ำขุ่น ค่า pH สูงขึ้น และปล่อยอาหารไม่สม่ำเสมอ
• ลืมเปิดระบบกรองหลังทำความสะอาด และรีบเปลี่ยนน้ำตอนนาทีสุดท้าย เป็นความผิดพลาดที่เกิดบ่อย

เมื่อกลับมาถึงบ้าน

1. ตรวจดูว่าปลามีแผลหรืออาการป่วยหรือไม่ และฮีตเตอร์ยังทำงานอยู่
2. เก็บอาหารก้อนหรือเครื่องให้อาหารออก แล้วกลับไปให้อาหารตามตารางปกติ
3. ถ้าไม่อยู่ตั้งแต่ 1 สัปดาห์ขึ้นไป ให้เปลี่ยนน้ำบางส่วนภายในไม่กี่วันหลังกลับมา