Cá rusty mbuna

Một bể 90 × 30 × 30 cm (khoảng 81 lít) là đủ cho một con đực đi cùng một nhóm nhỏ con cái. Nếu muốn nuôi từ hai con đực trở lên, bạn nên dùng bể dài ít nhất 120 cm.1

• Nhiệt độ: 25–29°C
• pH: 7,5–8,8. Đừng nuôi chúng trong nước có tính axit vì cá sẽ không khỏe mạnh được.
• Độ cứng: 10–25 dGH1

Nền nên dùng cát. Phần lớn bể nên xếp các đống đá sao cho tạo ra thật nhiều hang hốc và chỗ trốn. Bạn có thể trồng thêm các loại cây chịu được nước cứng như Vallisneria hoặc Anubias, nhưng không bắt buộc. Cũng như mọi loài cichlid hồ Rift, chất lượng nước là quan trọng nhất, nên bể cần có một lọc ngoài tốt. Ngoài ra bạn phải thay nước một phần định kỳ.1

Cá ăn tạp. Chúng ăn hầu hết các loại thức ăn bạn cho, nhưng phần lớn khẩu phần nên là thức ăn thực vật, chẳng hạn cám tảo Spirulina dạng mảnh, rau bina chần qua nước sôi... Bạn có thể cho ăn thêm thức ăn sống và đông lạnh cỡ nhỏ như trùng huyết, Daphnia, Artemia và các loại tương tự. Nếu khẩu phần không cân bằng, sức khỏe lâu dài của cá nhiều khả năng sẽ bị ảnh hưởng.1

Đây là một trong những loài Mbuna hiền nhất trong giới chơi cá, và cũng thuộc hàng nhỏ nhất. Các loài to con, hiếu động hơn sẽ dễ dàng lấn át chúng, vì vậy bạn cần chọn cá nuôi chung cho kỹ. Có thể cân nhắc các loài Aulonocara, Protomelas, Copadichromis, hoặc những loài cichlid Malawi hiền khác như Labidochromis caerulus. Nếu thích, bạn còn có thể nuôi chung chúng với vài loài hiền hơn của hồ Tanganyika. Các con đực có giữ lãnh thổ và tranh chấp với nhau ở mức nào đó, nhưng không gay gắt như ở phần lớn các loài Mbuna khác. Hầu hết các bể đều nuôi được vài con đực.1

Mới nhìn thì con đực và con cái khá giống nhau. Tuy vậy, con đực thường có nhiều đốm trứng trên vây hậu môn hơn con cái. Con đực cũng thường to hơn, màu đẹp hơn, và một số con có vây hậu môn dài ra.1

Đây là loài đa thê, con cái ấp trứng trong miệng, và cho sinh sản dễ. Cá có thể thành thục khi mới dài 4 cm, nên rất hợp với người mới. Nếu muốn ương được nhiều cá con, bạn nên dùng bể nuôi riêng loài này. Bể đủ rộng thì có thể thả nhiều hơn một con đực, mỗi con đực đi kèm vài con cái. Một bể 120 cm là vừa cho 2-3 con đực và khoảng một chục con cái. Bể bố trí như đã nói ở trên, thêm vài phiến đá phẳng và vài khoảng cát trống để cá có chỗ đẻ. pH nên giữ khoảng 8,0-8,5 và nhiệt độ 25–27°C. Hãy vỗ cá bằng khẩu phần chất lượng cao như đã nêu ở phần thức ăn.

Mỗi con đực giữ một vùng lãnh thổ lỏng lẻo, lấy một chỗ đẻ thích hợp làm trung tâm, thường là một mặt đá phẳng. Bạn sẽ thấy con đực khoe dáng trước những con cái bơi ngang qua. Lúc đó nó lên màu rất đậm và uốn mình rung rung. Khi con cái sẵn sàng, nó sẽ tỏ ra để ý tới màn tán tỉnh của con đực, rồi cuối cùng bơi lại chỗ đẻ. Con cái đẻ trứng tại đây thành từng đợt nhỏ và ngậm ngay vào miệng.

Quá trình thụ tinh diễn ra đúng kiểu Mbuna thường thấy. Trên vây hậu môn con đực có những 'đốm trứng', tức các đốm màu hình quả trứng. Con cái bị những đốm này thu hút vì tưởng đó là trứng mình còn sót. Khi con cái tìm cách ngậm chúng vào cùng ổ trứng trong miệng thì con đực phóng tinh. Sau đó con cái đẻ đợt trứng tiếp theo, và cứ thế lặp lại cho tới khi nó ngậm đủ cả ổ, khoảng 5-60 trứng.

Con cái ngậm trứng tới 3 tuần rồi mới nhả ra cá con đã tự bơi được. Suốt thời gian này nó không ăn, và bạn dễ nhận ra nó nhờ cái miệng phồng to. Nếu bị stress quá mức, con cái có thể nhả trứng sớm hoặc ăn luôn cả ổ. Vì vậy nếu bạn định chuyển cá mẹ sang bể khác để cá con không bị cá khác ăn thì phải làm thật cẩn thận. Hãy đợi càng lâu càng tốt rồi mới chuyển, trừ khi con cái đang bị cá khác quấy phá.

Ngay từ ngày rời miệng mẹ, cá con đã đủ lớn để ăn ấu trùng Artemia hoặc cám spirulina bóp vụn. Chúng lớn nhanh và chỉ vài tháng sau đã có thể tự sinh sản.1

Đây là loài đặc hữu của hồ Malawi. Chúng sống ở phía nam hồ, quanh các đảo Boadzulu, Chinyankwazi và Chinyamwezi.1

Chúng chủ yếu sống ở vùng nước nông sát bờ, dọc theo các bờ đá.1

Loài mbuna lùn xinh xắn này rất hợp với người mới chơi Mbuna. Chúng tính hiền, màu trầm nhưng lạ mắt, lại nuôi được trong bể nhỏ hơn. Iodotropheus là chi Mbuna duy nhất có vùng phân bố rất hẹp trong hồ Malawi. Ba loài trong chi (có thể chỉ hai, vì một số chuyên gia còn tranh cãi về tính hợp lệ của I. declivitas) chỉ sống ở nhánh đông nam của hồ. Người ta đôi khi nhầm I. sprengerae với vài quần thể Labidochromis vellicans, một loài họ hàng gần và trông khá giống. Bạn có thể phân biệt hai loài nhờ đầu I. sprengerae tròn hơn và nửa sau thân không có màu xanh dương.1