อพิสโต ไบทีเนียตา

ตู้ปลาที่มีขนาดฐานประมาณ 60 × 30 ซม. ถือว่าใช้ได้สำหรับเลี้ยงหนึ่งคู่ ส่วนการเลี้ยงเป็นฝูงต้องใช้ตู้ที่ใหญ่กว่านี้มาก ปริมาตรน้ำประมาณ 54 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 22–29 °C
• ค่า pH: 4.5–7.0 แต่ปลาที่จับจากธรรมชาติน่าจะอยู่สบายที่สุดเมื่อค่าใกล้ช่วงล่างของช่วงนี้
• ความกระด้าง (GH): 0–5 dGH1

หากมีที่หลบซ่อนและโครงสร้างในตู้อย่างเพียงพอ ปลาชนิดนี้ก็ไม่จุกจิกเรื่องการจัดตู้ กระถางดินเผา ท่อพลาสติก และวัสดุสังเคราะห์อื่น ๆ ล้วนนำมาใช้ได้ดี หากต้องการจัดให้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น อาจใช้พื้นทรายเนื้อนุ่ม ร่วมกับรากไม้และกิ่งไม้ที่วางให้เกิดมุมร่มเงาและโพรงจำนวนมาก

การใส่ใบไม้แห้ง (ใบบีช ใบโอ๊ก หรือใบหูกวางก็ใช้ได้ทั้งหมด) จะยิ่งช่วยเสริมบรรยากาศแบบธรรมชาติ และเมื่อใบไม้ย่อยสลายก็จะเกิดกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ขึ้นมาด้วย ซึ่งเป็นแหล่งอาหารเสริมที่มีคุณค่าสำหรับลูกปลา ขณะที่แทนนินและสารเคมีอื่น ๆ ที่ปล่อยออกมาจากใบไม้ที่เน่าเปื่อยก็ช่วยจำลองสภาพน้ำให้ใกล้เคียงธรรมชาติ จะปล่อยใบไม้ทิ้งไว้ในตู้จนย่อยสลายหมดก็ได้ หรือจะเอาออกแล้วเปลี่ยนใหม่ทุก ๆ สองสามสัปดาห์ก็ได้ นอกจากนี้ยังอาจใส่พีทที่ปลอดภัยสำหรับตู้ปลาลงในถุงตาข่ายแล้ววางในระบบกรอง หรือแขวนไว้ที่ขอบตู้ก็ได้

แนะนำให้ใช้แสงค่อนข้างสลัว และไม้น้ำในสกุล Microsorum, Taxiphyllum, Cryptocoryne และ Anubias เหมาะที่สุด เพราะเติบโตได้ในสภาพแสงเช่นนี้ การมีพืชลอยน้ำเป็นหย่อม ๆ เพื่อช่วยกรองแสงให้นุ่มลงอีกก็อาจได้ผลดีเช่นกัน ระบบกรอง หรืออย่างน้อยกระแสน้ำ ไม่ควรแรงมาก และควรหลีกเลี่ยงการเปลี่ยนน้ำปริมาณมาก ๆ การเปลี่ยนน้ำ 10–15% ต่อสัปดาห์ถือว่าเพียงพอ หากเลี้ยงปลาในตู้ไม่หนาแน่น1

เป็นปลากินเนื้อเป็นหลัก ในธรรมชาติกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่อาศัยตามพื้นน้ำเป็นส่วนใหญ่ เมื่อเลี้ยงในตู้ปลาควรให้อาหารสดและอาหารแช่แข็ง เช่น ไรทะเล ไรแดง และหนอนแดง อย่างสม่ำเสมอ แม้ว่าปลาส่วนใหญ่จะเรียนรู้ที่จะกินอาหารแห้งได้ด้วย โดยทั่วไปชอบอาหารเม็ดมากกว่าอาหารแผ่น1

สำหรับตู้รวมทั่วไป แนะนำให้เลือกปลาที่เพาะเลี้ยงในที่เลี้ยง ส่วนปลาที่จับจากธรรมชาติควรเลี้ยงเดี่ยว ๆ หรือเลี้ยงร่วมกับปลาเล็กที่ใช้เป็น 'ปลานำทาง' (dither fish) เช่น Nannostomus หรือ Micropoecilia spp. และไม่ควรเลี้ยงรวมกับ Apistogramma ชนิดอื่น1

ตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่า สีสันสดกว่า และครีบยาวกว่าตัวเมีย1

เป็นปลาที่วางไข่ติดวัสดุ โดยปกติจะวางไข่ในซอกหรือโพรงตามของตกแต่งในตู้ หลังวางไข่ตัวเมียจะเป็นฝ่ายดูแลไข่และลูกปลา ในตู้ขนาดเล็กอาจต้องแยกตัวผู้ออก เพราะตัวเมียอาจก้าวร้าวรุนแรงมาก1

ปัจจุบันถือว่ามีถิ่นกระจายพันธุ์กว้างในบางส่วนของลุ่มน้ำแอมะซอนในเปรู โคลอมเบีย และบราซิล เริ่มจากลุ่มแม่น้ำ Marañón ตอนกลางและแม่น้ำ Río Ucayali ตอนล่างในเปรู ต่อเนื่องผ่านบริเวณชายแดนสามประเทศ 'Tres Fronteras' ไปตามลำน้ำสาขาทางตอนล่างของแม่น้ำ rio Solimões ไปจนถึงเมืองมาเนาส์ และเลยแม่น้ำ rio Madeira ไปจนถึงปากแม่น้ำ rio Tapajós ในบราซิล

การพบ A. bitaeniata ในลุ่มน้ำ rio Madeira เป็นการค้นพบที่ค่อนข้างใหม่ และทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับตัวตนของชนิดนี้ เนื่องจากแหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) เดิมที่ Pellegrin ระบุไว้ว่า "rio Madeira" ได้ถูก Kullander (1980) แก้ไขเป็น "Colombia (Amazonas), environments of Leticia" เพราะในเวลานั้นยังไม่มีข้อมูลว่าพบชนิดนี้ในแม่น้ำ Madeira1

มักอาศัยอยู่ในลำน้ำสาขาที่น้ำไหลช้า แหล่งน้ำนิ่งริมแม่น้ำ และลำห้วย ในบริเวณที่มีใบไม้ร่วงทับถมกัน1

ปลาชนิดนี้ยังมีชื่อสามัญว่า 'banded dwarf cichlid' และมีหลายฟอร์มสีตามแหล่งที่จับ ซึ่งในวงการปลาสวยงามมักแบ่งอย่างคร่าว ๆ เป็นสาย 'แดง' 'น้ำเงิน' 'ส้ม' และ 'เหลือง'

โดยทั่วไป ตัวผู้ของฟอร์มบราซิลมักมีลวดลายสีเหลืองบนหัวมากกว่า ส่วนฟอร์มเปรูมีสีน้ำเงินมากกว่า อย่างไรก็ตามยังมีฟอร์มกึ่งกลางที่ดูเหมือนจะจับได้ใกล้เมือง Tefé ในรัฐอามาโซนัส ประเทศบราซิล และมีฟอร์มสีเข้มเป็นพิเศษ (เรียกด้วยรหัส 'A' ว่า A216) ที่ส่งออกจากเมือง Porto Velho รัฐรอนโดเนีย (ระบบแม่น้ำ rio Madeira) นอกจากนี้ปลาจากบราซิลมักมีลำตัวดูเรียวยาวกว่า และมีแถบข้างลำตัวเส้นล่างชัดเจนกว่าเมื่อเทียบกับปลาจากเปรู

ชื่อแหล่งที่รู้จักกันในวงการ ได้แก่ 'Pastaza', 'Putumayo', 'Requena', 'Río Nanay', 'Rio Napo', 'Maniti', 'Momón', 'Río Tigre', 'Río Ampiyacu', 'Shishita', 'Shushupi', 'Yavari', 'Tefé', 'Manaquiri', 'Lago do Januari', 'Mamori' (มักสะกดผิดเป็น 'Mamuri'), 'Careiro', 'Manacapuru', 'Juruá', 'Curuaí' และ 'Purutu' แม้ว่าจะยังไม่พบสถานที่ใดที่ตรงกับชื่อหลังสุดนี้ภายในถิ่นกระจายพันธุ์ที่ทราบของชนิดนี้ และที่จริงแล้วหลายชื่อในรายการนี้ก็มักถูกใช้ผิดอยู่เป็นประจำ

บางประชากรยังได้รับรหัส 'A' ตามระบบ DATZ ดังนี้ A211 (Nanay); A212 (Yavari); A213 (Tefé); A214 (Manacapuru, Lago do Januari); A215 (ฟอร์มบราซิลที่พบระหว่างแม่น้ำ Tefé และแม่น้ำ Tapajós); A216 (Porto Velho)

สกุล Apistogramma เป็นหนึ่งในสกุลปลาหมอสีอเมริกาใต้ที่มีจำนวนชนิดมากที่สุด ปัจจุบันมีชนิดที่ได้รับการยอมรับราว 70 ชนิด และยังมีอีกมากที่รอการบรรยายลักษณะ นอกจากนี้หลายชนิดยังมีฟอร์มสีตามภูมิศาสตร์ตั้งแต่สองฟอร์มขึ้นไป ซึ่งในอนาคตอาจถูกแยกเป็นชนิดต่างหากหรือไม่ก็ได้ ผู้เลี้ยงมักติดป้ายระบุข้อมูลแหล่งที่จับไว้หากมี เพื่อป้องกันการเลี้ยงปะปนกันและความเสี่ยงที่จะเกิดการผสมข้ามสายพันธุ์1