มาลาบาร์ บาริล

ต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท เพราะปลาชนิดนี้ขึ้นชื่อเรื่องการกระโดด

มาลาบาร์ บาริล (Opsarius gatensis) เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ที่เป็นปลาถิ่นเดียวของเทือกเขาเวสเทิร์นฆาฏ ทางตอนใต้ของอินเดีย ในรัฐกรณาฏกะ เกรละ และทมิฬนาฑู พบในตลาดปลาสวยงามเป็นครั้งคราว ตัวปลามีแถบตั้งสีน้ำเงินเข้ม 13–15 แถบ ซึ่งในปลาโตเต็มวัยมักขาดเป็นช่วง ๆ จนแทบไม่ต่อเนื่อง อาศัยอยู่ในแม่น้ำและลำธารที่น้ำไหลเร็วและมีออกซิเจนสูง โดยดูเหมือนจะชอบช่วงที่น้ำไหลช้ากว่าและแอ่งน้ำ ด้วยความว่องไวและการกินอาหารที่ดุเดือด จึงไม่เหมาะกับตู้รวมทั่วไป1

ต้องใช้ตู้ปลาขนาดใหญ่ ที่มีพื้นที่ฐานอย่างน้อย 150 × 60 ซม. (ประมาณ 540 ลิตร) หรือเทียบเท่า1

• อุณหภูมิ: 18–26 °C
• ค่า pH: 6.0–7.5
• ความกระด้าง (GH): 2–10 dGH1

ตู้ปลาควรจัดให้คล้ายลำธารหรือแม่น้ำที่มีน้ำไหล ปูพื้นด้วยหินหลายขนาด ทราย กรวดละเอียด และก้อนหินขนาดใหญ่ที่ถูกน้ำกัดเซาะจนมน จะตกแต่งเพิ่มด้วยรากไม้และกิ่งไม้ก็ได้ตามต้องการ แต่ต้องเว้นพื้นที่ว่างให้ปลาว่ายน้ำได้มาก ๆ

แม้ไม้น้ำส่วนใหญ่จะเติบโตได้ไม่ดีในสภาพแบบนี้ แต่ไม้น้ำที่ทนทานอย่างสกุล Microsorum, Bolbitis หรือ Anubias สามารถเลี้ยงโดยผูกติดกับวัสดุตกแต่งได้

ปลาชนิดนี้ไม่ทนต่อการสะสมของของเสียอินทรีย์ และต้องการน้ำที่สะอาดอยู่ตลอดเวลาจึงจะเติบโตได้ดี นอกจากนี้ยังอยู่ได้ดีที่สุดเมื่อน้ำมีออกซิเจนละลายอยู่สูงและมีการเคลื่อนไหวของน้ำในระดับปานกลาง จึงควรใช้กรองนอก หัวพาวเวอร์เฮด หัวทรายออกซิเจน ฯลฯ ตามความจำเป็น

เนื่องจากสภาพน้ำที่คงที่เป็นสิ่งจำเป็นต่อสุขภาพของปลาชนิดนี้ จึงไม่ควรปล่อยลงตู้ที่ยังไม่เซ็ตตัว และควรถือว่าการเปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ครั้งละ 30–50% ของปริมาตรตู้เป็นสิ่งที่ต้องทำ ฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิทก็จำเป็นเช่นกัน เพราะปลาในสกุล Barilius กระโดดเก่งมาก1

ในธรรมชาติ ปลาในสกุล Barilius ส่วนใหญ่หากินที่ผิวน้ำ โดยล่าแมลงน้ำและแมลงบก และน่าจะกินปลาเล็กและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่อาศัยตามพื้นน้ำด้วย

ในตู้ปลาสามารถให้อาหารแห้งคุณภาพดีได้ แต่ควรเสริมด้วยอาหารสดและอาหารแช่แข็งเป็นประจำ เช่น หนอนแดง อาร์ทีเมีย ไส้เดือนหั่นชิ้น ฯลฯ แมลงหวี่ Drosophila และจิ้งหรีดตัวเล็กก็ใช้ได้ โดยต้องให้อาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการแก่แมลงก่อนนำมาให้ปลากิน1

ไม่เหมาะกับตู้รวมทั่วไปเพราะความต้องการด้านสภาพแวดล้อม และน่าจะแย่งอาหารหรือข่มปลาที่ว่ายช้าและขี้อายกว่าในเวลาให้อาหาร เนื่องจากเป็นปลาที่ว่ายน้ำเร็วมากและกินอาหารอย่างดุเดือด ไม่ควรเลี้ยงร่วมกับปลาที่ตัวเล็กกว่ามากด้วย เพราะอาจถูกกินได้

ปลาที่เหมาะจะเลี้ยงร่วมที่สุดคือปลาในวงศ์ปลาตะเพียนที่ขนาดใกล้เคียงกัน แข็งแรง และว่ายอยู่ในระดับกลางน้ำ เช่น Dawkinsia, Barilius ชนิดอื่น หรือปลาในสกุล Devario และ Rasbora ที่เป็นชนิดตัวใหญ่ ส่วนปลาหน้าดินอาจเลือกเป็นปลาในสกุล Garra, Crossocheilus, Botia และ Schistura เป็นต้น ปลาในกลุ่มคาราซินหลายชนิดและปลาซักเกอร์ (วงศ์ Loricariidae) ก็น่าจะเลี้ยงร่วมได้ดีเช่นกัน แต่ควรศึกษาข้อมูลให้ละเอียดก่อนซื้อ

แม้โดยธรรมชาติจะชอบอยู่รวมกัน แต่ปลาชนิดนี้เป็นปลาที่รวมกลุ่ม ไม่ได้ว่ายเป็นฝูงพร้อมเพรียง และจะมีลำดับชั้นในกลุ่มที่ชัดเจน จึงควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 5 ตัวขึ้นไปเสมอ หากเลี้ยงเพียง 2–3 ตัว ตัวที่เป็นรองอาจถูกรังแกไม่หยุด ส่วนปลาที่เลี้ยงเดี่ยวอาจก้าวร้าวกับปลาชนิดอื่นที่หน้าตาคล้ายกัน1

ตัวเมียที่โตเต็มวัยมีสีสันจางกว่า มักโตกว่าเล็กน้อย และลำตัวหนากว่าตัวผู้ โดยเฉพาะเมื่อมีไข่

ตัวผู้ในช่วงผสมพันธุ์จะมีตุ่มสิว (breeding tubercles) ขึ้นที่หัว และมีสีส้มที่ลำตัวช่วงล่าง1

ข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบันบ่งชี้ว่าเป็นปลาถิ่นเดียวของเทือกเขาเวสเทิร์นฆาฏ ทางตอนใต้ของอินเดีย และพบได้ทั่วทั้งเทือกเขา มีบันทึกการพบทั้งในระบบแม่น้ำที่ไหลไปทางตะวันออกและทางตะวันตก เช่น แม่น้ำชาราวาธีและแม่น้ำภัทรในรัฐกรณาฏกะ แม่น้ำชาลากุดี เปริยาร์ และภารตปุฬาในรัฐเกรละ และแม่น้ำกาเวรีและตามิราปารานีในรัฐทมิฬนาฑู

สถานที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Mountains of Gates, India'1

อาศัยอยู่ในแม่น้ำและลำธารที่มีออกซิเจนสูง ความลาดชันต่ำถึงปานกลาง น้ำไหลปานกลางถึงเร็ว พื้นเป็นกรวด หินกลม ก้อนหินขนาดใหญ่ และพื้นหินที่โผล่ขึ้นมา และดูเหมือนจะชอบช่วงที่น้ำไหลช้ากว่าและแอ่งน้ำที่อยู่ติดกัน

ลักษณะแหล่งอาศัยน่าจะแตกต่างกันไปตามพื้นที่และช่วงเวลาของปี เพราะมรสุมสองครั้งต่อปีทำให้ระดับน้ำ ความแรงของกระแสน้ำ และความขุ่นของน้ำเพิ่มขึ้นในแม่น้ำหลายสายที่ไหลลงมาจากเทือกเขาเวสเทิร์นฆาฏ

ที่จุดหนึ่งในลุ่มน้ำกาลินดี น้ำใส ลึกที่สุดประมาณ 1 เมตร และไหลผ่านทั้งสองข้างของฝายกั้นน้ำขนาดเล็ก ใต้ฝายกระแสน้ำแรงกว่าแต่ก็ยังไม่เร็วนัก พื้นเป็นหินและหินกลม โดยเหนือฝายมีตะกอนละเอียดและทรายทับถมเป็นชั้นหนา ไม่มีไม้น้ำ แต่มีหญ้าและพุ่มไม้ขึ้นตามริมตลิ่ง และมีรากไม้บางส่วนยื่นลงไปในน้ำ

ปลาที่พบอาศัยร่วมกันในพื้นที่เดียวกัน ได้แก่ Haludaria fasciata, Pethia conchonius, P. nigripinnis, Puntius bimaculatus, Danio rerio, Salmostoma acinaces, Mesonoemacheilus guentheri, Mystus montanus, Bhavania australis, Channa gachua, Lepidocephalichthys thermalis และ Aplocheilus lineatus1

ปลาชนิดนี้พบในตลาดปลาสวยงามเป็นครั้งคราว บางครั้งขายภายใต้ชื่อสามัญอื่น ๆ เช่น 'river baril', 'river carp-baril' หรือ 'striated hill trout'

สามารถแยกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้จากลักษณะต่อไปนี้ประกอบกัน: มีหนวดที่จะงอยปากขนาดเล็กมาก 1 คู่; เกล็ดเส้นข้างลำตัว 39–40 เกล็ด; เกล็ดหน้าครีบหลัง 15 เกล็ด; มีแถบตั้งสีน้ำเงินเข้ม 13–15 แถบบนลำตัว บางครั้งเป็นรูปทรงยาวรี และในปลาโตเต็มวัยมักขาดเป็นช่วง ๆ จนแทบไม่ต่อเนื่อง; ครีบหลังและครีบก้นมีสีเข้มที่โคนครีบ

การจัดสกุลของปลา Barilius เป็นที่ถกเถียงมาตั้งแต่ Howes (1980) สรุปว่ากลุ่ม Barilius ซึ่งปลาเหล่านี้ถูกจัดรวมอยู่ในขณะนั้นไม่ใช่กลุ่มโมโนไฟเลติก และระบุว่ามีสองสายวิวัฒนาการแยกกัน กลุ่มแรกประกอบด้วย B. barila ซึ่งเป็นชนิดต้นแบบ (type species) รวมถึง B. bendelisis, B. radiolatus, B. vagra และ B. shacra ส่วนกลุ่มที่สองประกอบด้วยชนิดอื่นทั้งหมด ในช่วงแรกทั้งสองกลุ่มถูกเรียกว่า 'group i' และ 'group ii' ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยภายในสกุล Barilius เอง

องค์ประกอบของกลุ่มเหล่านี้ค่อนข้างสับสน เพราะในงานต่อมา Howes (1983) ได้จัด B. evezardi และ B. modestus ไว้ใน 'group i' แต่ตัด B. bendelisis, B. radiolatus และ B. shacra ออกไปโดยไม่ได้ระบุเหตุผลไว้ชัดเจน

Rainboth (1991) จัดสมาชิกของ 'group ii' ของ Howes ไปไว้ในสกุล Opsarius ซึ่งเป็นชื่อสกุลที่ถูกนำกลับมาใช้ใหม่ เนื่องจากเป็นชื่อที่เก่าที่สุดที่ใช้ได้ ส่วนชนิดใน 'group i' ยังคงใช้ชื่อ Barilius เพราะมีชนิดต้นแบบอยู่ในกลุ่มนี้

ระบบนี้มีผู้เขียนบางคนในเวลาต่อมานำไปใช้ เช่น Tang et al. (2010) และ Collins et al. (2012) แต่ยังไม่แพร่หลายจนกระทั่ง Kottelat (2013) ซึ่งจัดปลาที่เคยอยู่ในสกุล Barilius จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งหมดไว้ในสกุล Opsarius1