Bedotia madagascariensis

ยกเว้นกรณีที่เลี้ยงในตู้เล็กเพื่อเพาะพันธุ์ ตู้ปลาควรมีขนาดฐานอย่างน้อย 120 × 30 ซม. ซึ่งถือเป็นขนาดขั้นต่ำที่จำเป็น ปริมาตรน้ำประมาณ 108 ลิตร1

อุณหภูมิ: เคยบันทึกได้ 23–32 °C ในแหล่งน้ำธรรมชาติภายในเดือนเดียว

ค่า pH: 4.5–7.5 ปลาที่จับจากธรรมชาติน่าจะต้องการน้ำที่เป็นกรดมากกว่าปลาจากฟาร์ม

ความกระด้าง (GH): 0–15 dGH1

เลี้ยงไม่ยากนัก ขอเพียงน้ำมีออกซิเจนเพียงพอและรักษาคุณภาพน้ำให้ดีอยู่เสมอ แต่ในตู้ที่จัดตกแต่งไว้น้อย ปลาอาจไม่แสดงสีสันได้เต็มที่ ปลาชนิดนี้จะดูสวยมากในตู้ที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่น ตกแต่งด้วยรากและกิ่งขอนไม้ มีพืชลอยน้ำบ้าง และอาจโรยใบไม้แห้งไว้บนพื้นตู้ เช่นเดียวกับปลาหลายชนิดที่อาศัยในน้ำไหลตามธรรมชาติ ปลาชนิดนี้ทนการสะสมของของเสียอินทรีย์ไม่ได้ และต้องการน้ำที่สะอาดหมดจดตลอดเวลาจึงจะเติบโตได้ดี ควรถือว่าการเปลี่ยนน้ำ 30-50% ทุกสัปดาห์เป็นสิ่งที่ต้องทำ1

โดยทั่วไปไม่เลือกกิน แต่ในธรรมชาติกินแมลงบกและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอื่นๆ เป็นหลัก จึงควรให้อาหารสดและอาหารแช่แข็งขนาดเล็ก เช่น หนอนแดง ไรแดง และไรทะเล อย่างสม่ำเสมอ ควบคู่กับอาหารแผ่นและอาหารเม็ดเล็กคุณภาพดี หากต้องการเพาะพันธุ์ควรให้อาหารสดมากๆ1

เลี้ยงง่ายและไม่ก้าวร้าว ปลาที่เลี้ยงร่วมได้ดี ได้แก่ ปลาเรนโบว์จากออสเตรเลียและนิวกินีที่มีขนาดใกล้เคียงกัน ปลากลุ่มบาร์บ ปลากลุ่มคาราซิน ปลาหมอสีที่นิสัยสงบ และปลาแมว ในตู้รวมปลามาดากัสการ์ สามารถใช้เป็นปลา dither ให้ปลาหมอสีเฉพาะถิ่น เช่น Paratilapia polleni, Paretroplus menarambo, Ptychochromis oligoacanthus เป็นต้น ไม่ควรเลี้ยงร่วมกับ Bedotia ชนิดอื่น เพราะอาจเกิดการผสมข้ามชนิดได้ ปลาชนิดนี้เป็นปลาที่อยู่เป็นฝูงโดยธรรมชาติ และควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 8-10 ตัว การเลี้ยงในจำนวนที่มากพอไม่เพียงทำให้ปลาตื่นตกใจน้อยลง แต่ยังทำให้ตู้ดูสวยและเป็นธรรมชาติมากขึ้นด้วย นอกจากนี้ตัวผู้จะแสดงสีสันได้ดีที่สุดเมื่อแข่งกันเรียกความสนใจจากตัวเมีย1

ตัวผู้ที่โตเต็มวัยมีลวดลายสีบนครีบเดี่ยวมากกว่าตัวเมียอย่างเห็นได้ชัด และโดยรวมมีสีสันสดกว่า ตัวเมียมีลำตัวอ้วนกว่า โดยเฉพาะเมื่อมีไข่เต็มท้อง1

ปลาชนิดนี้วางไข่ไว้ตามพืชหรือวัสดุอื่นที่เหมาะสม โดย Taxiphyllum barbieri (มอสส์ชวา), Ceratophyllum spp. หรือไหมพรมไนลอนแบบลอยน้ำ (mop) ถือว่าเหมาะมาก ควรเพาะเป็นคู่หรือเป็นกลุ่มที่มีตัวผู้ 1 ตัวกับตัวเมีย 2-3 ตัว ในตู้ยาว 50–60 ซม. ตัวเมียสามารถวางไข่ขนาดใหญ่และแข็งแรงได้หลายฟองต่อวัน อาจปล่อยพ่อแม่ปลาไว้ในตู้เพาะราวหนึ่งสัปดาห์ คือจนกว่าจะเห็นลูกปลาชุดแรก หรือจะตรวจวัสดุวางไข่ทุกวันแล้วเก็บไข่ออกเองก็ได้ ตัวผู้อาจไล่ตัวเมียค่อนข้างรุนแรง จึงควรคอยสังเกตปลาอย่างใกล้ชิดระหว่างที่อยู่ในพื้นที่จำกัดเช่นนี้ และพยายามจัดที่หลบที่ทึบ เช่น ไม้น้ำใบใหญ่หรือขอนไม้ เพื่อให้ตัวเมียหลบได้เมื่อจำเป็น ไข่ใช้เวลาฟัก 7-10 วัน อาหารแรกของลูกปลาควรเป็นอาหารผงสำเร็จรูปขนาดละเอียดระดับอินฟูโซเรีย หรืออินฟูโซเรียมีชีวิต แล้วเริ่มให้ลูกไรทะเลแรกฟักหลังจากนั้นประมาณหนึ่งสัปดาห์ ลูกปลาไวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมมากในช่วงแรกของชีวิต จึงอาจดีที่สุดที่จะงดเปลี่ยนน้ำ 2-3 สัปดาห์ หลังจากนั้นจึงค่อยๆ เปลี่ยนน้ำทีละน้อยอย่างระมัดระวัง1

พบเฉพาะในลำธารเล็กๆ และแม่น้ำช่วงตอนล่าง ซึ่งส่วนใหญ่ไหลลงสู่ลากูนและทะเลสาบชายฝั่งที่เรียงต่อกันเป็นแนวในภูมิภาค Atsinanana ทางตะวันออกของมาดากัสการ์ แม้จะไม่ชัดเจนว่าในอดีตมีเขตการกระจายพันธุ์กว้างแค่ไหน แต่ในปัจจุบันพบตั้งแต่แม่น้ำ Ivoloina ตอนล่าง ทางเหนือของเมือง Toamasina เล็กน้อย ลงไปทางใต้จนถึงลำธาร Manambalo ซึ่งอยู่ทางใต้ของเมือง Vatomandry ทะเลสาบและแม่น้ำตลอดแนวชายฝั่งช่วงนี้เชื่อมต่อกันด้วยคลอง Canal des Pangalanes ซึ่งเป็นทางน้ำที่มนุษย์ขุดขึ้นเพื่อให้เรือสัญจรได้ทั่วทั้งระบบทะเลสาบธรรมชาติ และเป็นคลองที่มนุษย์สร้างขึ้นที่ยาวที่สุดในโลก ยาวราว 600 กม. ทางใต้ของลำธาร Manambalo และในแม่น้ำ Ivoloina ช่วงกลางและตอนบน จะพบปลาสกุลนี้ชนิดอื่นที่ยังไม่ได้รับการบรรยายชนิดแทน ส่วนในแม่น้ำช่วงกลางและตอนบนภายในเขตการกระจายพันธุ์ของชนิดนี้จะพบ B. leucopteron แทน และทางเหนือของแม่น้ำ Ivoloina จะพบ B. longianalis แทน1

อาศัยอยู่ในลำธารน้ำใสที่มีกระแสน้ำไหล ที่ระดับความสูงไม่เกิน 30 ม. จากระดับน้ำทะเล และชอบแหล่งน้ำที่มีพืชริมตลิ่งให้ร่มเงาบางส่วนหรือทั้งหมด โดยกระแสน้ำไม่แรงเกินไป แหล่งที่อยู่อาศัยทุกแห่งเป็นน้ำจืดที่อ่อนมาก และยังเคยเก็บตัวอย่างได้จากพื้นที่ชุ่มน้ำแบบน้ำดำ (blackwater) ที่ค่า pH ต่ำและน้ำมีสีชาจากสารแทนนิน ในแหล่งน้ำที่ไม่มีร่มเงาหรือน้ำขุ่น จะพบ Gambusia holbrooki และ Xiphophorus maculatus ที่ถูกนำเข้ามาแทน มีการสังเกตว่าปลาวัยอ่อนมักรวมกลุ่มอยู่ตามบริเวณริมน้ำที่ตื้น ส่วนปลาโตเต็มวัยชอบน้ำที่ลึกกว่า และโดยปกติจะพบเป็นฝูง 'ได้ถึงหลายสิบตัว' (Loiselle and Rodriguez, 2007)[1] นอกจากนี้ปลาชนิดนี้ยังถูกจับเป็นอาหารในเกือบทุกพื้นที่ที่มีการกระจายพันธุ์1

มีการนำเข้าเพื่อวงการปลาสวยงามครั้งแรกในช่วงทศวรรษ 1950 และยังคงถูกระบุชนิดผิดและซื้อขายในชื่อ Bedotia geayi ซึ่งเป็นปลาสกุลเดียวกันที่ถูกต้องตามอนุกรมวิธาน มีถิ่นกำเนิดในระบบแม่น้ำ Mananjary ทางใต้ของเขตการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติของชนิดนี้ หากดูจากลักษณะภายนอก สองชนิดนี้แยกกันได้ง่ายที่สุดจากความแตกต่างของลวดลายสี โดยเฉพาะบนครีบเดี่ยว และจากค่าการวัดสัดส่วนบางค่า ตัวอย่างเช่น ในตัวผู้ของ B. madagascariensis ก้านครีบหางตรงกลางจะเป็นสีดำ เพราะแถบกลางลำตัวยื่นต่อเข้าไปในครีบหาง บริเวณสีเข้มนี้ล้อมรอบด้วยสีขาวเงินหรือเหลืองทอง ซึ่งล้อมรอบอีกชั้นด้วยแถบสีเข้มกว้าง และปลายครีบเป็นสีแดงเข้มหรือขาวสว่าง ส่วนในตัวผู้ของ B. geayi แถบกลางลำตัวที่ยื่นเข้าไปจะเป็นจุดชัดเจนบนครีบหาง ล้อมรอบด้วยขอบใสบางๆ และส่วนที่เหลือของครีบเป็นสีแดงสม่ำเสมอ ตัวผู้ของ B. geayi ยังมีจุดสีแดงที่ขากรรไกรล่าง ซึ่งไม่มีใน B. madagascariensis ส่วนความแตกต่างด้านสัดส่วน ได้แก่ ความยาวหัว (27.2-31.8 % SL ใน B. madagascariensis เทียบกับ 22.0-29.8 ใน B. geayi) ความยาวจะงอยปาก (8.0-10.2 % SL เทียบกับ 7.1-10.1) ความยาวฐานครีบหลังอันที่สอง (15.9-18.7 % SL เทียบกับ 16.9-21.4) ความยาวฐานครีบก้น (22.3-27.2 % SL เทียบกับ 25.1-30.0) ความยาวคอดหาง (16.1-20.4 % SL เทียบกับ 13.9-17.7) จำนวนก้านครีบก้น (14-17 เทียบกับ 17-19) และจำนวนก้านครีบหลังอันที่สอง (10-12 เทียบกับ 11-14) ตัวผู้ของ B. madagascariensis ในธรรมชาติมีหลายรูปแบบอยู่บ้าง บางตัวมีครีบหลัง ครีบก้น และครีบหางเป็นสีแดงและดำล้วน หรือมีสีขาวสว่างแทนสีเหลือง รูปแบบต่างๆ เหล่านี้พบอยู่ร่วมกันในธรรมชาติ โดยสัดส่วนของแต่ละแบบแตกต่างกันไปในแต่ละปี วงศ์ Bedotiidae กับวงศ์ Melanotaeniidae ของออสเตรเลียและนิวกินีมีความสัมพันธ์เป็นกลุ่มพี่น้องกัน ซึ่งอาจดูน่าแปลกใจเมื่อดูจากรูปแบบการกระจายพันธุ์ในปัจจุบันของทั้งสองวงศ์ ต้นกำเนิดที่แท้จริงและการแพร่กระจายของสองวงศ์นี้ยังเป็นประเด็นถกเถียง นักบรรพชีวินวิทยาบางส่วนเสนอว่าปลาน้ำจืดของมาดากัสการ์มีต้นกำเนิดจากการแพร่กระจายข้ามมหาสมุทรในมหายุคซีโนโซอิก แต่ข้อโต้แย้งที่น่าเชื่อถือที่สุดในปัจจุบันชี้ว่าเป็นการแผ่กระจายพันธุ์ในน้ำจืดที่เกิดขึ้นระหว่างการแตกตัวของมหาทวีปกอนด์วานาในมหายุคมีโซโซอิก1