ปลาหมอบลูดอลฟิน

ปลาหมอบลูดอลฟิน (Malawi blue dolphin) Cyrtocara moorii เป็นปลาหมอสีขนาดใหญ่ นิสัยสงบ พบเฉพาะในทะเลสาบมาลาวี ส่วนใหญ่อาศัยอยู่เหนือพื้นทรายในบริเวณน้ำตื้น เดิมใช้ชื่อว่า Haplochromis moorii ในธรรมชาติจะอยู่รวมกันเป็นฝูงและว่ายตามปลาที่ร่อนทรายหาอาหาร เช่น Fossorochromis rostratus เพื่อกินเศษอาหารที่ฟุ้งขึ้นมาจากพื้นทราย ตัวผู้โตได้อย่างน้อย 25 ซม. และไม่ควรเลี้ยงรวมกับปลาที่ก้าวร้าววุ่นวาย เช่น กลุ่มอึมบูน่า (mbuna)1

ขนาดตู้ปลาขั้นต่ำที่ควรพิจารณาคือ 150 × 38 × 45 ซม. หรือประมาณ 257 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 25–29 °C
• ค่า pH: 7.5–8.8
• ความกระด้าง (GH): 10–25 dGH1

ควรใช้พื้นทรายและเว้นพื้นที่ว่างให้ว่ายน้ำได้มาก ถ้าตู้ไม่ได้ใหญ่จริง ๆ ควรจัดหินไว้เฉพาะบริเวณขอบตู้ เพราะปลาชนิดนี้ค่อนข้างตกใจง่ายและอาจบาดเจ็บได้ในตู้ที่จัดหินไว้เต็ม1

โดยธรรมชาติเป็นนักล่าเหยื่อขนาดเล็ก อาหารหลักจึงควรเป็นอาหารสดและอาหารแช่แข็ง ชอบหนอนแดง ไรทะเล ไส้เดือนดินหั่น กุ้ง ฯลฯ อาหารแห้งก็กินเช่นกัน แต่ไม่ควรให้เพียงอย่างเดียว1

นิสัยสงบ ไม่ควรเลี้ยงรวมกับปลาที่ก้าวร้าววุ่นวาย เช่น กลุ่มอึมบูน่า แต่ด้วยขนาดตัวที่ใหญ่จะข่มปลาตัวเล็กได้ ปลาที่เหมาะจะเลี้ยงร่วมกัน ได้แก่ ปลาหมอฟรอนโตซ่า (Frontosa) ปลากลุ่มแฮป (Hap) ตัวใหญ่ที่นิสัยสงบ เช่น Fossorochromis rostratus และปลาแมวกลุ่ม Synodontis จากทะเลสาบริฟต์ ปลาชนิดนี้เป็นปลาที่อยู่เป็นฝูง ควรเลี้ยงเป็นกลุ่ม ถ้าเป็นไปได้ควรซื้อตัวเมีย 2–3 ตัวต่อตัวผู้ 1 ตัว ตัวผู้จะหวงอาณาเขตในช่วงผสมพันธุ์1

แยกเพศได้ยาก ทั้งสองเพศมีโหนกที่หัวและมีสีเหมือนกัน โดยทั่วไปตัวผู้จะโตกว่าตัวเมีย แต่อาจต้องใช้เวลาหลายปี1

เพาะพันธุ์ไม่ง่าย เป็นปลาอมไข่โดยตัวเมีย และตัวผู้ผสมกับตัวเมียหลายตัว ตู้เพาะพันธุ์ควรยาวอย่างน้อย 150 ซม. และจัดตามที่แนะนำไว้ข้างต้น โดยเพิ่มหินแผ่นแบนขนาดใหญ่ไว้เป็นจุดวางไข่ และควรมีพื้นทรายโล่งเป็นบริเวณกว้าง ค่า pH 8.0–8.5 และอุณหภูมิ 25–27 °C เหมาะสมที่สุด แนะนำให้ใช้กลุ่มพ่อแม่พันธุ์เป็นตัวผู้ 1 ตัวกับตัวเมีย 3–6 ตัว เนื่องจากปลาชนิดนี้แยกเพศได้ยาก จึงแนะนำให้เลี้ยงปลาเล็ก 8–10 ตัวแล้วปล่อยให้จับคู่กันเองตามธรรมชาติ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาพอสมควร เพราะ C. moorii จะเจริญพันธุ์เมื่อยาวประมาณ 13 ซม.

เมื่อพร้อม ตัวผู้จะเลือกจุดวางไข่ ซึ่งอาจเป็นผิวหินแบนหรือแอ่งที่ขุดไว้ในพื้นทราย ตัวผู้จะโชว์ตัวอยู่รอบจุดที่เลือกพร้อมแสดงสีเข้มจัด และพยายามล่อตัวเมียให้มาผสมพันธุ์ เมื่อตัวเมียพร้อมจะเข้ามาที่จุดวางไข่และวางไข่ไว้ ให้ตัวผู้ปล่อยน้ำเชื้อผสม แล้วจึงอมไข่เข้าปาก ตัวเมียจะอมไข่ 20–90 ฟองไว้นานถึง 3 สัปดาห์ ก่อนปล่อยลูกปลาที่ว่ายน้ำได้แล้วออกมา ช่วงนี้ตัวเมียจะไม่กินอาหาร และสังเกตได้ง่ายจากปากที่ตุ่ยและลวดลายสีเข้มของช่วงอมไข่

ตัวเมียของ C. moorii ขึ้นชื่อเรื่องคายไข่ออกก่อนกำหนดเมื่อเครียด จึงต้องระมัดระวังอย่างมากเมื่อย้ายปลา ถ้าตัวเมียถูกแยกออกจากฝูงนานเกินไป อาจเสียลำดับชั้นในฝูงไป ควรรอให้นานที่สุดก่อนย้ายตัวเมีย เว้นแต่ตัวเมียถูกรังควาน ผู้เพาะพันธุ์บางรายจะเขี่ยลูกปลาออกจากปากแม่ปลาเมื่อครบ 2 สัปดาห์แล้วนำมาอนุบาลเอง เพราะมักได้ลูกปลาจำนวนมากกว่า

ลูกปลามีขนาดใหญ่พอจะกินไรทะเลแรกฟักและอาหารแผ่นบดได้ตั้งแต่วันที่ออกจากปากแม่ ถ้าปล่อยตัวเมียไว้กับลูก แม่ปลาจะไม่ทำร้ายลูก และจะยังรับลูกปลาเข้าปากในเวลากลางคืนหรือเมื่อรู้สึกถึงอันตรายต่อไปอีกหลายสัปดาห์ ลูกปลาโตช้ามาก1

มีการกระจายพันธุ์กว้าง ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในบริเวณน้ำตื้นที่มีพื้นเป็นทราย แม้จะกระจายพันธุ์กว้าง แต่ดูเหมือนจะไม่ได้พบบ่อยนักในทะเลสาบ1

ยักษ์ใหญ่ใจดีที่เหมาะกับตู้รวมปลาหมอสีมาลาวีขนาดใหญ่ เดิมปลาชนิดนี้ใช้ชื่อว่า Haplochromis moorii บางครั้งก็เรียกด้วยชื่อสามัญว่า "Humphead Mouthbrooder" ในธรรมชาติมีพฤติกรรมการหากินที่น่าสนใจ คือจะถูกดึงดูดด้วยกลุ่มทรายที่ฟุ้งขึ้นจากการร่อนทรายของปลาชนิดอื่น เช่น Fossorochromis rostratus หรือ Taeniolethrinops praeorbitalis ฝูง C. moorii จะว่ายตามปลาเหล่านี้และกินเศษอาหารที่ฟุ้งขึ้นมา1