แบล็คแฟนทอมเตตร้า

ตู้ปลาควรมีขนาดพื้นที่ฐานอย่างน้อย 80 × 30 ซม. (ประมาณ 72 ลิตร) หรือเทียบเท่า1

• อุณหภูมิ: 20–28 °C
• ค่า pH: 5.0–7.0
• ความกระด้าง: 1–12 dGH1

อาจดูสวยที่สุดในตู้ที่ปูพื้นด้วยทรายและตกแต่งด้วยรากไม้และกิ่งไม้ หรือในตู้ไม้น้ำที่ปลูกไม้น้ำหนาแน่น

การใส่ใบไม้แห้งจะช่วยเสริมให้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น และนอกจากจะเป็นที่หลบซ่อนเพิ่มเติมให้ปลาแล้ว ยังทำให้เกิดกลุ่มจุลินทรีย์ขึ้นระหว่างที่ใบไม้ย่อยสลาย

จุลินทรีย์เหล่านี้มีประโยชน์เพราะเป็นแหล่งอาหารเพิ่มเติมทั้งสำหรับปลาโตและลูกปลา ขณะที่สารฮิวมิกที่ปล่อยออกมาจากใบไม้ที่ย่อยสลายก็ถือว่าเป็นประโยชน์เช่นกัน1

ในธรรมชาติน่าจะเป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ โดยกินสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก สัตว์จำพวกครัสเตเชียน สาหร่ายเส้นใย ผลไม้ที่ร่วงลงน้ำ และอื่น ๆ ทำนองเดียวกัน

ในตู้ปลาอาจอยู่ได้ด้วยอาหารแห้งเพียงอย่างเดียว แต่เช่นเดียวกับปลาส่วนใหญ่ จะดีที่สุดเมื่อได้รับอาหารที่หลากหลาย ซึ่งสำหรับปลาชนิดนี้ควรมีอาหารสดและอาหารแช่แข็ง เช่น หนอนแดง (ตัวอ่อนริ้นน้ำจืดหรือ chironomid) ลูกน้ำ (ตัวอ่อนยุง) ไรน้ำ (Daphnia) ไรแดง (Moina) เป็นต้น1

เป็นปลาที่สงบมาก จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับตู้ปลารวมที่วางแผนมาอย่างรอบคอบ

อาจเลี้ยงได้ดีที่สุดร่วมกับปลาคาราซินขนาดใกล้เคียงกัน ปลาในวงศ์ Gasteropelecidae ปลาในวงศ์ Lebiasinidae ปลาแคทฟิชวงศ์ Callichthyidae หรือ Loricariidae ขนาดเล็ก และปลาหมอสีขนาดเล็กถึงกลางที่ไม่ใช่ปลานักล่า

ควรซื้อเป็นกลุ่มคละเพศอย่างน้อย 8-10 ตัว เนื่องจากปลาชนิดนี้สร้างลำดับชั้นการเป็นจ่าฝูงชั่วคราว ซึ่งตัวผู้จะแข่งขันกันเพื่อเรียกความสนใจจากตัวเมีย จึงแสดงพฤติกรรมที่น่าสนใจกว่าและมีสีสันสวยกว่าเมื่อเลี้ยงเป็นกลุ่มจำนวนมาก1

ตัวผู้ที่โตเต็มวัยมีครีบสีดำ โดยครีบท้อง ครีบหลัง และครีบก้นขยายใหญ่ ส่วนตัวเมียมีลำตัวลึกกว่า และมักมีครีบท้อง ครีบก้น และครีบไขมันออกสีแดง1

เป็นปลาที่วางไข่แบบโปรยไข่อย่างอิสระ และไม่มีการดูแลไข่หรือลูก

เมื่อปลาโตเต็มวัยอยู่ในสภาพสมบูรณ์จะวางไข่บ่อย และในตู้ที่ระบบนิ่งแล้วอาจมีลูกปลาจำนวนเล็กน้อยเริ่มปรากฏขึ้นเองโดยไม่ต้องทำอะไร แต่หากต้องการได้ลูกปลาจำนวนมากที่สุด จำเป็นต้องใช้วิธีที่ควบคุมได้มากกว่านี้

ยังคงเลี้ยงขุนปลาโตเต็มวัยรวมกันเป็นกลุ่มได้ แต่ควรจัดตู้ขนาดเล็กกว่าอีกใบหนึ่งและเติมด้วยน้ำจากตู้ที่ระบบนิ่งแล้ว ตู้นี้ควรมีแสงสลัวมาก และพื้นตู้ควรปูด้วยตาข่ายที่ช่องใหญ่พอให้ไข่ตกลอดลงไปได้ แต่เล็กพอที่ปลาโตจะเข้าไปถึงไข่ไม่ได้ อาจใช้แผ่นพลาสติกแบบ 'หญ้าเทียม' ที่หาได้ทั่วไปก็ได้ผลดี เช่นเดียวกับการปูลูกแก้วเป็นชั้น อีกทางเลือกหนึ่งคือใส่ไม้น้ำใบละเอียด เช่น Taxiphyllum spp. หรือสปอว์นนิงมอป (ใยวางไข่) ให้เต็มพื้นที่ส่วนใหญ่ของตู้ ซึ่งก็ให้ผลที่ดีพอสมควรเช่นกัน

น้ำควรมีค่า pH ตั้งแต่เป็นกรดอ่อน ๆ จนถึงเป็นกลาง และมีอุณหภูมิค่อนไปทางสูงสุดของช่วงที่แนะนำข้างต้น ควรใส่กรองฟองน้ำที่ใช้ปั๊มลมหรือหัวทรายเพื่อเพิ่มออกซิเจนและให้น้ำมีการเคลื่อนไหว

เมื่อขุนปลาโตเต็มวัยได้สมบูรณ์ดีแล้ว จึงปล่อยปลาหนึ่งคู่ หรือกลุ่มที่มีตัวผู้หนึ่งหรือสองตัวกับตัวเมียหลายตัว ลงในแต่ละตู้ แล้วปล่อยไว้จนกว่าจะพบไข่ (โดยทั่วไปคือเช้าวันถัดไป)

อาหารแรกของลูกปลาควรเป็นพาราเมเซียม หรืออาหารแห้งสำเร็จรูปที่มีขนาดเล็กพอ (5-50 ไมครอน) แล้วจึงเริ่มให้ลูกไรทะเลแรกฟัก (Artemia nauplii) ไมโครเวิร์ม ฯลฯ เมื่อลูกปลาโตพอที่จะกินได้1

เป็นปลาท้องถิ่นของแม่น้ำมาเดราตอนบน ซึ่งเป็นสาขาหลักของลุ่มน้ำแอมะซอนฝั่งตะวันตกในโบลิเวียและบราซิลตะวันตก รวมถึงแม่น้ำสาขาสำคัญอย่างแม่น้ำเบนี (Beni) และแม่น้ำมาโมเร (Mamoré) และยังพบในแม่น้ำปารากวัยตอนบนในบราซิลด้วย

บันทึกการพบส่วนใหญ่มาจากแม่น้ำกวาโปเร (Río Iténez ในโบลิเวีย) ซึ่งเป็นสาขาหลักของแม่น้ำมาโมเร และรับน้ำจากพื้นที่ชุ่มน้ำเขตร้อนขนาดใหญ่ที่เรียกว่าแพนทานัล (Pantanal) รวมถึงแม่น้ำปารากวัยตอนบน ซึ่งมีต้นน้ำอยู่ในแพนทานัลเช่นกันแต่ไหลไปในทิศทางตรงกันข้าม แม่น้ำกวาโปเรและแม่น้ำปารากวัยเชื่อมต่อถึงกันเมื่อระดับน้ำสูงขึ้นในช่วงฤดูฝนของทุกปี

ถิ่นที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Cáceres, Mato Grosso, Brazil' ซึ่งเคยถูกมองว่าเป็นข้อผิดพลาด (เช่น Weitzman & Palmer, 1997) แต่จากบันทึกการพบในช่วงหลัง (เช่น Britski et al., 2007; Polaz et al., 2014) ดูเหมือนว่าจะถูกต้อง1

โดยทั่วไปอาศัยอยู่ในลำน้ำสาขาและแหล่งน้ำนิ่งหรือไหลเอื่อย รวมถึงบ่อและทะเลสาบขนาดเล็ก โดยรวมกลุ่มกันอยู่บริเวณพืชน้ำริมตลิ่งหรือรากไม้ที่จมอยู่ใต้น้ำ

ในแพนทานัล ปลาคาราซินขนาดเล็กมักพบในน้ำที่ใสมากซึ่งมีพืชใต้น้ำขึ้นหนาแน่น พื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้อุดมไปด้วยพืชน้ำขนาดใหญ่ โดยมีบันทึกไว้อย่างน้อย 280 ชนิด รวมถึงพืชในสกุลที่นิยมใช้เป็นไม้น้ำในวงการปลาสวยงาม เช่น Echinodorus, Bacopa, Ludwigia, Sagittaria, Eleocharis และ Salvinia1

ปลาชนิดนี้เป็นที่นิยมในวงการปลาสวยงามและมีการเพาะพันธุ์เชิงพาณิชย์ในหลายประเทศ บางครั้งอาจพบสายพันธุ์ 'ครีบยาว' สำหรับเลี้ยงสวยงามด้วย

ตามการวินิจฉัยครั้งล่าสุดโดย Géry (1977) สามารถแยกปลาชนิดนี้ออกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้ด้วยลักษณะร่วมกันดังนี้: กระดูกหลังเบ้าตา (postorbital) บางมากหรือไม่มี; ฟันบนกระดูกขากรรไกรบน (maxilla) 10-20 ซี่; จุดบริเวณไหล่ (humeral spot) ขนาดใหญ่; ครีบหลังและครีบก้นสีเข้ม; ครีบท้อง ครีบหลัง และครีบก้นขยายใหญ่ในปลาโตเต็มวัย

เดิม H. megalopterus ได้รับการบรรยายให้เป็นชนิดต้นแบบ (type species) ของสกุล Megalamphodus Eigenmann 1915 ซึ่งวินิจฉัยจากการมีฟันเพียงแถวเดียว ต่อมา Weitzman และ Palmer (1997) ได้รวมสกุลนี้เข้ากับ Hyphessobrycon หลังพบว่าปลา M. megalopterus บางตัว รวมถึง M. micropterus ซึ่งเป็นชนิดใกล้เคียงกัน มีฟันสองแถวเหมือนกับปลาบางชนิดในกลุ่ม 'rosy tetra' ของพวกเขา นอกจากนี้ ปลาส่วนใหญ่ที่เคยจัดอยู่ในสกุล Megalamphodus ยังมีลักษณะอื่นที่สัมพันธ์กับกลุ่มที่สันนิษฐานว่าเป็นกลุ่มเดียวกันนี้ ที่เห็นได้ชัดที่สุดคือแต้มสีเข้มบนครีบหลังและจุดสีเข้มบริเวณไหล่

ในปี 2024 ปลาชนิดนี้ถูกย้ายจาก Hyphessobrycon megalopterus กลับไปเป็น Megalamphodus megalopterus1