ช็อกโกแลตทอล์คกิ้งแคทฟิช

แนะนำให้ใช้ตู้ปลาที่มีขนาดฐานอย่างน้อย 120 × 30 ซม. ปริมาตรประมาณ 108 ลิตร1

• อุณหภูมิ: 22–26 °C
• ค่า pH: 6.0–7.5
• ความกระด้าง (GH): 4–25 dGH1

เหมาะที่สุดคือจัดตู้ปลาให้มีแสงสลัว ใช้พื้นทรายเนื้อนุ่ม และมีที่หลบซ่อนมากพอ ไม่ว่าจะเป็นไม้น้ำ ขอนไม้ที่วางพันกัน หรือถ้ำเทียมแบบใดแบบหนึ่ง ปลาชนิดนี้ไม่ค่อยชอบแสงจ้านัก เพราะโดยธรรมชาติแล้วหากินกลางคืนเป็นส่วนใหญ่1

ปลาชนิดนี้กินได้ทั้งพืชและสัตว์และไม่เลือกกิน รับอาหารสำเร็จรูปและอาหารแช่แข็งที่หาได้ทั่วไปเกือบทุกชนิด อาหารที่เหมาะคือให้หลากหลาย โดยใช้อาหารเม็ดจมหรืออาหารเม็ดแบบอัดแผ่น (tablet) คุณภาพดีเป็นหลัก เสริมด้วยหนอนแดง ไส้เดือนน้ำ ลูกน้ำ ฯลฯ แบบมีชีวิตหรือแช่แข็งเป็นประจำ และการให้ไส้เดือนดินทั้งตัวหรือหั่นเป็นชิ้นเป็นครั้งคราวจะช่วยเสริมโปรตีนได้ดี1

เป็นปลาที่ไม่ก้าวร้าว แต่ตัวที่โตเต็มวัยอาจกินปลาที่ตัวเล็กมากได้ เหมาะอย่างยิ่งสำหรับเลี้ยงรวมในตู้ปลาแอมะซอนขนาดกลางถึงใหญ่ ร่วมกับปลาคาราซินที่นิสัยสงบ ปลาหมอสี และปลาแคทฟิชชนิดอื่น เป็นต้น โดยธรรมชาติชอบอยู่รวมกลุ่ม จึงควรซื้ออย่างน้อย 4 ตัว และยังจะรวมกลุ่มกับปลาญาติใกล้ชิดที่มีหน้าตาคล้ายกัน เช่น Platydoras armatulus, Agamyxis pectinifrons และ Amblydoras hancockii ด้วย1

ตัวเมียที่โตเต็มวัยมักมีลำตัวอ้วนกว่าตัวผู้อย่างเห็นได้ชัด1

ดูเหมือนจะมีข้อมูลน้อยมาก แต่ปลาชนิดนี้น่าจะจับคู่กันเป็นคู่ โดยมีรายงานว่าทั้งตัวผู้และตัวเมียช่วยกันขุดหลุมตื้นเพื่อวางไข่ รวมถึงดูแลและปกป้องไข่และลูกหลังวางไข่ด้วย ว่ากันว่าไข่ใช้เวลาฟัก 4-5 วัน และยังไม่ชัดเจนว่าพ่อแม่ปลาจะหยุดดูแลลูกหรือไม่1

พบกระจายอยู่ทั่วไปในพื้นที่ส่วนใหญ่ของลุ่มน้ำแอมะซอนตอนเหนือ ในโบลิเวีย บราซิล เปรู และโคลอมเบีย รวมถึงแหล่งน้ำที่ไหลลงมหาสมุทรแอตแลนติกในกายอานา ซูรินาม และเฟรนช์เกียนา ไม่ทราบแหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) ที่แน่ชัด เนื่องจากในคำบรรยายลักษณะครั้งแรกระบุไว้เพียงว่า 'America'1

อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำไหลช้าและน้ำนิ่ง ได้แก่ ลำน้ำสาขา แหล่งน้ำนิ่งข้างลำน้ำ (backwater) ป่าพรุน้ำจืด และป่าชายเลนริมชายฝั่ง โดยทั่วไปมักพบหลบซ่อนอยู่ตามรากไม้หรือพืชน้ำใต้น้ำในเวลากลางวัน ก่อนจะออกมาหากินในเวลากลางคืน มักพบอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ร่วมกับปลาวงศ์ Doradidae ชนิดอื่น เช่น Platydoras armatulus, Agamyxis pectinifrons และ Platydoras hancockii

ในป่า Iwokrama ตอนกลางของกายอานา มีบันทึกว่าพบอาศัยอยู่ร่วมกับปลาอื่นราว 400 ชนิด ซึ่งบางชนิดที่มีในวงการปลาสวยงาม ได้แก่ Anostomus anostomus, Hemigrammus bellottii, H. ocellifer, Hyphessobrycon bentosi, H. rosaceus, Moenkhausia collettii, Pristella maxillaris, Carnegiella strigata, Hemiodus argenteus, H. gracilis, Nannostomus eques, N. marginatus, N. trifasciatus, Bunocephalus coracoideus, Callichthys callichthys, Hoplisoma melanistium, Megalechis thoracata, Acanthodoras spinosissimus ซึ่งอยู่สกุลเดียวกัน, Ancistrus hoplogenys, Hemiodontichthys acipenserinus, Hemiloricaria fallax, Apteronotus albifrons, Eigenmannia virescens, Biotodoma cupido, Geophagus brachybranchus, Pterophyllum scalare, Satanoperca jurupari, S. leucosticta และ Colomesus asellus1

ปลาชนิดนี้อาจถูกเรียกด้วยชื่อสามัญอื่นว่า 'spiny catfish', 'painted talking catfish' หรือ 'chocolate raphael' ไม่ค่อยพบในตลาดปลาสวยงามนัก และส่วนใหญ่มักถูกส่งออกมาเพียงในฐานะปลาที่ติดปะปนมากับปลา Platydoras armatulus ที่ส่งมาขาย มีลักษณะคล้ายมากกับ A. spinosissimus ซึ่งอยู่สกุลเดียวกัน โดยลักษณะภายนอกที่ใช้แยกได้ดีที่สุดคือ A. spinosissimus มีปื้นสีจางบนหลังระหว่างครีบหลังกับครีบหาง ส่วน A. cataphractus มีเป็นเส้นสีจางหรือไม่มีลวดลายเลย ทั้งสองชนิดขายภายใต้ชื่อการค้าเดียวกัน

ปลาในวงศ์ Doradidae แยกออกจากปลาในอันดับ Siluriformes อื่นทั้งหมดได้จากการมีแผ่นเกล็ดแข็ง infranuchal scute ซึ่งมีเฉพาะในวงศ์นี้ เป็นกระดูกชั้นผิวหนังลักษณะเป็นแผ่นยาว เกิดจากการขยายตัวของเอ็นที่อยู่ระหว่างแผ่นกระดูกท้ายท้ายทอย (posterior nuchal plate) กับซี่โครงของกระดูกสันหลังข้อที่หก ลักษณะนี้เกี่ยวข้องกับท่อเส้นข้างลำตัว และเป็นแผ่นแรกในแนวแผ่นเกล็ดแข็งกลางลำตัวที่เห็นเด่นชัดในปลาวงศ์ Doradidae ส่วนใหญ่ ภายในวงศ์นี้แบ่งออกเป็นสองสายวิวัฒนาการหลัก สายหนึ่งมีหนวดแบบเรียบและหัวค่อนข้างแบน อีกสายหนึ่งมีหนวดแบบมีขนครุย (fimbriate) และหัวค่อนข้างลึก

ในอันดับ Siluriformes ปลาวงศ์ Doradidae มีความใกล้ชิดที่สุดกับวงศ์ Auchenipteridae ซึ่งนักเลี้ยงปลามักเรียกว่าปลาแคทฟิช 'driftwood' และ Sullivan et al. (2006) ได้จัดสองวงศ์นี้ไว้ด้วยกันในวงศ์ใหญ่ Doradoidea ในการวิเคราะห์สายวิวัฒนาการระดับโมเลกุลของคณะผู้วิจัย Doradoidea ดูเหมือนจะเป็นกลุ่มพี่น้อง (sister group) กับวงศ์ Aspredinidae (ปลาแคทฟิชแบนโจ) ซึ่งแตกต่างอย่างมากจากสมมติฐานก่อนหน้า ที่เชื่อว่าวงศ์ Mochokidae จากแอฟริกาและวงศ์ Sisoridae จากเอเชียมีความใกล้ชิดที่สุดกับ Doradidae และ Aspredinidae ตามลำดับ คณะผู้วิจัยยังไม่ได้ตั้งชื่อกลุ่ม Aspredinidae-Doradoidea ที่สันนิษฐานนี้ อย่างน้อยก็ในขณะนั้น โดยอ้างว่าหากยอมรับกลุ่มนี้ ทฤษฎีสำคัญบางทฤษฎีด้านชีวภูมิศาสตร์ของปลาจะต้องถูกประเมินใหม่อย่างมาก

ปลาวงศ์ Doradidae มักถูกเรียกรวมกันว่า 'talking catfishes' เนื่องจากหลายชนิดสามารถทำเสียงที่ได้ยินได้ ในบางสกุล (เช่น Acanthodoras, Agamyxis) เสียงเกิดจากการเสียดสีของก้านครีบอกแข็งในเบ้า โดยกระดูกเชิงกรานอาจมีส่วนช่วยในการส่งเสียงที่เกิดขึ้นออกไป นอกจากนี้ยังใช้ 'กลไกสปริงยืดหยุ่น' (elastic-spring apparatus) ในการทำเสียงด้วย ซึ่งประกอบด้วยการจัดเรียงที่มีความพิเศษสูงของ parapophyses ของกระดูกสันหลังข้อที่สี่ กระเพาะลม และกล้ามเนื้อกับเอ็นที่เกี่ยวข้อง

ควรระมัดระวังเมื่อใช้สวิงช้อนปลาวงศ์ Doradidae ไม่ว่าด้วยเหตุผลใดก็ตาม เพราะก้านครีบอกแข็งและแผ่นเกล็ดแข็งบนลำตัวติดพันกับตาข่ายของสวิงช้อนปลาทั่วไปได้ง่าย และในหลายกรณีสามารถทิ่มทะลุผิวหนังคนได้1