ปลาค้างคาวยีราฟ

• ความยามาตรฐาน: 100 มม. SL
• ขนาดพื้นตู้: 120 × 30 ซม.
• ปริมาตร: ประมาณ 108 ลิตร

แนะนำให้ใช้ตู้ที่มีขนาดพื้นตู้อย่างน้อย 120 × 30 ซม. หรือเทียบเท่า1

• อุณหภูมิ: 21–25 °C
• ค่า pH: 6.0–7.5
• ความกระด้าง (GH): 1–10 dGH1

เนื่องจากปลาในสกุล Annamia ในธรรมชาติอาศัยอยู่เฉพาะในแก่งน้ำตื้นและแก่งน้ำเชี่ยว จึงจำเป็นต้องเลี้ยงในตู้ที่จัดให้คล้ายกับแหล่งอาศัยแบบนั้น

ใช้วัสดุปูพื้นเป็นกรวด ทราย (หรือผสมกัน) แล้ววางหินลำธารที่ผ่านการกัดเซาะของน้ำขนาดต่าง ๆ ทั้งก้อนเล็กและก้อนใหญ่ จะเพิ่มรากไม้หรือกิ่งขอนไม้ด้วยก็ได้ ไม้น้ำส่วนใหญ่จะเติบโตได้ไม่ดีในสภาพแบบนี้ แต่ไม้น้ำที่ทนทานอย่างสกุล Microsorum, Bolbitis หรือ Anubias มักปลูกโดยผูกติดกับของตกแต่งได้ ส่วนแสงไฟที่สว่างจะช่วยให้ตะไคร่และสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เกาะตามพื้นผิว (aufwuchs) เจริญเติบโต ซึ่งปลาจะแทะกิน

เช่นเดียวกับปลาหลายชนิดที่อาศัยในน้ำไหลตามธรรมชาติ ปลาชนิดนี้ไม่ทนต่อการสะสมของของเสียอินทรีย์ และต้องการน้ำที่สะอาดมากจึงจะเติบโตได้ดี ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำสูงและการเคลื่อนที่ของน้ำก็จำเป็นเช่นกัน โดยแนะนำอัตราการหมุนเวียนน้ำ 10–15 เท่าของปริมาตรตู้ต่อชั่วโมง ซึ่งหมายความว่าควรใช้ปั๊มน้ำ (powerhead) หัวทรายให้อากาศ ฯลฯ เพิ่มเติมตามความจำเป็น

เนื่องจากสภาพน้ำที่คงที่และการมีไบโอฟิล์มเป็นสิ่งจำเป็นต่อสุขภาพของปลา จึงไม่ควรปล่อยปลาชนิดนี้ลงตู้ที่วงจรไนโตรเจนยังไม่สมบูรณ์โดยเด็ดขาด และควรถือว่าการเปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ 30–50 % ของปริมาตรตู้เป็นสิ่งที่ต้องทำ1

แต่เดิมเชื่อกันว่าเป็นปลานักล่าขนาดเล็กที่กินตัวอ่อนแมลงและสิ่งมีชีวิตทำนองนั้น (Rainboth, 1996)[4] แต่การศึกษาของ Herder และ Freyhof (2006)[2] พบว่า A. normani ตัวเต็มวัยที่อาศัยในแม่น้ำ Duc My ภาคกลางของเวียดนาม เป็นปลาที่แทะกินไซยาโนแบคทีเรียโดยเฉพาะ ในแก่งน้ำเชี่ยว ไซยาโนแบคทีเรียจะก่อตัวเป็นคราบแข็งเกาะบนผิวหิน ซึ่งปลาตัวเต็มวัยสามารถกัดออกมาเป็นชิ้น ๆ ได้

ยังไม่ชัดเจนว่าพฤติกรรมนี้เป็นลักษณะของ A. normani ทั้งชนิด หรือจำกัดอยู่เฉพาะบางประชากร แต่ดูเหมือนว่าควรให้อาหารแห้งที่มีส่วนผสมของสาหร่ายสไปรูลิน่าหรืออาหารคล้ายกัน ควบคู่กับหนอนแดง ไส้เดือนน้ำ ไรทะเล ฯลฯ และถ้าเป็นไปได้ควรปล่อยให้ตะไคร่และสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ (aufwuchs) เจริญบนทุกพื้นผิวในตู้ ยกเว้นกระจกด้านที่ใช้ดูปลา

ปลาในวงศ์ Gastromyzontidae มักพบวางขายในสภาพผอมโซ ซึ่งอาจแก้ไขให้กลับมาสมบูรณ์ได้ยาก ร้านที่ดีจะจัดการปัญหานี้มาก่อนแล้ว แต่ถ้าตัดสินใจเสี่ยงซื้อปลาที่ลำตัวดูคอดแคบ โดยเฉพาะช่วงระหว่างครีบอกกับครีบท้อง ปลาเหล่านั้นจะต้องได้รับอาหารที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง และควรเลี้ยงแยกไว้ต่างหากจนกว่าจะแข็งแรงพอที่จะแย่งอาหารกับปลาชนิดอื่นได้1

Annamia กินตะไคร่และสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่เกาะตามพื้นผิว (aufwuchs) จึงต้องการอาหารแช่แข็งและอาหารสดขนาดเล็ก รวมถึงอาหารจากพืชด้วย ปกติมักกินอาหารแผ่นได้ดี2

ส่วนใหญ่เป็นปลานิสัยสงบ แต่ความต้องการด้านสภาพแวดล้อมทำให้ตัวเลือกปลาที่เลี้ยงร่วมได้ค่อนข้างจำกัด ปลาที่อาศัยในสภาพแวดล้อมคล้ายกัน ได้แก่ Barilius, Opsarius, Discherodontus, Garra, Devario ขนาดใหญ่, Rasbora บางชนิด, ปลาบู่ Rhinogobius, Sicyopterus และ Stiphodon รวมถึงปลาหนังในสกุลอย่าง Glyptothorax, Akysis และ Oreoglanis

ปลาค้างคาวและปลาหมูหลายชนิดในวงศ์ Nemacheilidae, Balitoridae และ Gastromyzontidae ก็เลี้ยงร่วมได้เช่นกัน แม้ว่าอาจมีการทะเลาะกันได้ โดยเฉพาะกับกลุ่มหลัง

ในธรรมชาติ Annamia อาศัยรวมกันเป็นฝูงใหญ่ จึงควรซื้ออย่างน้อย 8 ตัวขึ้นไป หากเลี้ยงตัวเดียวหรือจำนวนน้อย ปลามักจะค่อนข้างขี้อาย1

ปลาชนิดนี้แทบไม่ขี้อาย จึงสังเกตดูได้ง่ายในตู้ปลา ครีบอกและครีบท้องจะโค้งงอ และทำหน้าที่เหมือนสปอยเลอร์หลังของรถแข่ง ช่วยให้ปลาเกาะอยู่ใกล้พื้นได้ในน้ำที่มีกระแสแรง และช่วยประหยัดพลังงานของปลา

กับปลาที่เลี้ยงร่วมตู้ ไม่ว่าจะเป็นชนิดเดียวกันหรือต่างชนิด Annamia normani ก็พิสูจน์แล้วว่าค่อนข้างสงบ2

ตัวเมียที่โตเต็มวัยพร้อมผสมพันธุ์มักตัวใหญ่กว่าและลำตัวอวบกว่าตัวผู้เล็กน้อย1

คาดว่าในธรรมชาติวางไข่ตามฤดูกาล แต่ยังไม่มีการเพาะพันธุ์ได้ในที่เลี้ยง1

มีบันทึกการพบในลุ่มน้ำสาขาหลายแห่งของแม่น้ำโขงในเวียดนาม ลาว และกัมพูชา รวมถึงบริเวณน้ำตกคอนพะเพ็ง (Khone Falls) ในเวียดนามยังพบในแม่น้ำฝั่งทะเลที่ไหลลงมาจากด้านตะวันออกของเทือกเขาอันนัม ซึ่งไม่ได้เชื่อมต่อกับแม่น้ำโขง

สถานที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Kontum, Annam, Vietnam'1

ถิ่นกำเนิด: เวียดนาม มีรายงานการพบ A. normani ในลาวและกัมพูชาด้วย2

อาศัยอยู่ในช่วงลำธารและแม่น้ำสายเล็กที่น้ำตื้นและไหลเชี่ยว ส่วนใหญ่มีความลาดชันที่เห็นได้ชัด พื้นเป็นหินและก้อนหินกลม แหล่งอาศัยที่รู้จักหลายแห่งกำลังถูกคุกคามจากโครงการเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำที่มีแผนจะก่อสร้าง

แหล่งอาศัยที่เป็นตัวอย่างคือแม่น้ำ Duc My ในภาคกลางของเวียดนาม ซึ่งมีการศึกษาปลาในช่วงที่ลาดเอียงเล็กน้อย กว้างประมาณ 25 ม. มีลักษณะเป็นแก่งหินตื้น แก่งน้ำเชี่ยว และแอ่งน้ำลึกสลับกันไป พื้นเป็นทรายปนกรวด

แทบไม่มีพืชน้ำเลย แต่พบส่วนของพืชบกที่จมอยู่ใต้น้ำได้ทั่วไป น้ำใสมาก ลึกเฉลี่ยประมาณ 1 ม. อุณหภูมิ 30 °C และค่า pH 7.4

ปลาชนิดอื่นที่พบอาศัยร่วมกัน ได้แก่ Akysis clavulus, Schistura namboensis, Lepidocephalichthys hasselti, Barbodes rhombeus, Rasbora paviana, Trichopsis vittata และ Chanda siamensis รวมถึงปลาในสกุล Rhinogobius และ Stiphodon ที่ยังระบุชนิดไม่ได้

ลูกปลา A. normani และ R. paviana เป็นชนิดที่พบมากที่สุดในบริเวณนั้น และ Annamia มีแนวโน้มจะอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่

จากการสังเกตพบว่าเป็นปลาที่ต้องอาศัยในน้ำไหลอย่างเคร่งครัด เช่นเดียวกับ Schistura และ Rhinogobius แต่ใช้พื้นที่อาศัยย่อยต่างกัน โดยมักพบบนพื้นหินมากกว่าพื้นกรวด

ปลาตัวเต็มวัยอาศัยอยู่ในแก่งน้ำเชี่ยวและเลือกกินไซยาโนแบคทีเรีย (ดูหัวข้อ 'อาหาร') ส่วนลูกปลาอยู่ในน้ำที่ตื้นกว่าและแทะกินเศษอินทรียวัตถุ

ในแม่น้ำดองนาย ทางภาคใต้ของเวียดนาม ปลาที่พบอาศัยร่วมกัน ได้แก่ Garra cambodgiensis, Mystacoleucus obtusirostris, Barbodes rhombeus, Rasbora paviana, Hemimyzon papilio, Homalopteroides smithi, Misgurnus anguillicaudatus และ Glyptothorax laosensis1

ปลาชนิดนี้เคยมีการซื้อขายในชื่อ 'Vietnamese lizard loach', 'Vietnamese Homaloptera' และ 'Vietnamese giraffe loach'

ปลาในสกุล Annamia อาจสับสนกับสกุลใกล้เคียง เช่น สกุล Balitoropsis ได้ แยกได้จากลำตัวที่แบนกว่า แพนหางด้านล่างที่ยาวกว่า และการมีก้านครีบที่ไม่แตกแขนงเพียงก้านเดียวในครีบอกและครีบท้อง

ใน A. normani ปากยังมีขนาดเล็กมาก (ความกว้างปากคิดเป็น 1 ใน 4–5 ของความกว้างหัว) มีรูปร่างคล้ายเกือกม้า และอยู่ห่างจากปลายจะงอยปากค่อนข้างมาก นอกจากนี้ยังมีก้านครีบท้องที่แตกแขนง 10–11 ก้าน ริมฝีปากล่างเรียบ และรูทวารอยู่ใกล้จุดเริ่มต้นของครีบก้นมากกว่าโคนครีบท้อง

เชื่อว่ามีปลาในสกุลนี้อย่างน้อยหนึ่งชนิดที่ยังไม่ได้รับการบรรยายลักษณะ

ปัจจุบันวงศ์ Gastromyzontidae ถือว่าเป็นวงศ์ที่ถูกต้องตาม Kottelat (2012)

วงศ์นี้ประกอบด้วยหลายสกุลที่เดิมเคยถูกจัดไว้ในหลายวงศ์และวงศ์ย่อย ล่าสุดคือวงศ์ Balitoridae สกุลที่รู้จักกันดีที่สุดในวงการปลาสวยงาม ได้แก่ Beaufortia, Formosania, Gastromyzon, Pseudogastromyzon, Hypergastromyzon, Liniparhomaloptera, Sewellia และ Vanmanenia1

ที่มาของชื่อ: Annamia มาจากชื่อเดิมของพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศเวียดนามในปัจจุบัน คือ "Annam" (อันนัม) ชื่อนี้จึงหมายถึง "มาจากอันนัม" ส่วน normani ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่ John Roxborough Norman (1898-1944) นักมีนวิทยาชาวอังกฤษ ซึ่งเคยทำงานที่ British Museum ในลอนดอน เป็นต้น

ชื่อสามัญที่เสนอ: Vietnamese Giraffe Loach2