ปลาหมอโทมาซี่

ตู้ปลาที่มีขนาดพื้นตู้ 80 × 30 ซม. หรือประมาณ 72 ลิตร เพียงพอสำหรับเลี้ยงเป็นฝูงเล็ก ๆ1

• อุณหภูมิ: 23–27 °C
• ค่า pH: 5.5–7.5
• ความกระด้าง: 1–15 dGH1

ในตู้ปลาควรมีหินแบนไว้เป็นพื้นผิวสำหรับวางไข่ และมีที่หลบซ่อนจำนวนมาก ใช้ถ้ำกระถางดินเผา รากไม้ และขอนไม้ได้ทั้งหมด ไม้น้ำไม่จำเป็นต้องมี แต่ปลาจะชอบที่มีที่กำบังเพิ่มขึ้น อันที่จริงปลาชนิดนี้เหมาะมากสำหรับตู้ไม้น้ำ เพราะไม่ขุดคุ้ยพื้นตู้1

ไม่เลือกกิน รับอาหารได้เกือบทุกชนิด ให้อาหารเม็ดสำหรับปลาหมอคุณภาพดีเป็นอาหารหลักได้ แต่ควรให้อาหารหลากหลาย โดยเสริมอาหารสดและอาหารแช่แข็งเป็นประจำ1

นิสัยสงบมากเมื่อเทียบกับปลาหมอด้วยกัน แต่จะหวงอาณาเขตในช่วงวางไข่ ไม่ควรเลี้ยงรวมกับปลาที่ว่ายน้ำปราดเปรียวและดุดันมาก เพราะโทมาซี่เป็นปลาตัวเล็กที่ขี้อายและชอบหลบซ่อน ปลาที่เลี้ยงรวมได้ดี ได้แก่ ปลาคาราซินขนาดเล็ก ปลาหมอแคระแอฟริกาชนิดอื่น ปลาแพะ Corydoras spp. และปลากลุ่มอนาบันทิดขนาดเล็ก

ปลาชนิดนี้ชอบอยู่รวมกันแบบหลวม ๆ และควรเลี้ยงเป็นฝูงเล็ก ๆ1

ตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย และลายสีดำมักไม่ชัดเท่าตัวเมีย ตัวเมียที่มีไข่เต็มท้องจะเห็นท้องกลมได้ชัด1

ง่าย เป็นปลาที่วางไข่บนพื้นผิว ปลาหนึ่งคู่เพาะพันธุ์ได้ในตู้ขนาด 60 ซม. ถ้ามีตั้งแต่ 2 คู่ขึ้นไปต้องใช้ตู้ที่ใหญ่กว่านี้ ต่างจากปลาหมอแคระแอฟริกาตะวันตกหลายชนิด ปลาชนิดนี้ไม่เรื่องมากเรื่องคุณสมบัติน้ำอย่างน่าประหลาดใจ และวางไข่ได้ทั้งในน้ำที่เป็นกรดอ่อนและด่างอ่อน ระบบกรองแบบเบา ๆ อย่างกรองฟองน้ำที่ใช้ปั๊มลมก็เพียงพอ ควรจัดหินแบนจำนวนมากและไม้น้ำใบกว้างอย่าง Echinodorus sp. ไว้เป็นจุดวางไข่

เช่นเดียวกับปลาหมอส่วนใหญ่ วิธีที่ดีที่สุดในการได้ปลาคู่คือซื้อปลาเล็กเป็นฝูงตั้งแต่ 6 ตัวขึ้นไปมาเลี้ยงโตด้วยกัน แล้วปล่อยให้จับคู่กันเอง ขุนฝูงปลาด้วยอาหารแช่แข็งและอาหารสดคุณภาพสูง อาจใส่ปลาคาราซินขนาดเล็กหรือปลาที่คล้ายกันเป็นฝูงไว้เป็นปลาดิทเธอร์ (dither fish) ด้วยก็ได้ เมื่อปลาจับคู่แล้วจะสังเกตได้ค่อนข้างชัด เพราะปลาชนิดนี้อยู่เป็นคู่ผัวเดียวเมียเดียว และจะเห็นคู่ปลาช่วยกันไล่ผู้บุกรุกออกจากอาณาเขต

เมื่อพร้อมวางไข่ ตัวเมียจะทำความสะอาดจุดที่อาจใช้วางไข่หลายจุดบนหินแบนและใบไม้น้ำใบกว้างรอบ ๆ อาณาเขตของตัวผู้ จากนั้นตัวผู้จะมาช่วยตัวเมียทำความสะอาดจุดที่เลือกไว้เพียงจุดเดียว การวางไข่คล้ายกับปลาหมออีกหลายชนิด คือตัวเมียวางไข่เป็นแถวแล้วถอยออกไป ให้ตัวผู้เข้ามาแทนที่และปล่อยน้ำเชื้อผสมไข่ ไข่ที่ได้รับการผสมด้วยวิธีนี้อาจมีมากถึง 500 ฟอง ไข่ฟักภายในประมาณ 48 ชั่วโมง ระหว่างนี้ตัวผู้จะคอยเฝ้าจุดวางไข่ ส่วนตัวเมียดูแลไข่ ซึ่งอาจมีการสลับหน้าที่กันบ้าง ในช่วงนี้คู่ปลายังขุดหลุมตื้น ๆ หลายหลุมในพื้นตู้รอบจุดวางไข่ด้วย

เมื่อไข่ฟักแล้ว ลูกปลาทั้งครอกจะถูกย้ายไปไว้ในหลุมใดหลุมหนึ่ง โดยปกติจะถูกย้ายหลายครั้งก่อนลูกปลาจะว่ายน้ำได้เอง ซึ่งมักเกิดขึ้นหลังจากนั้นอีกราว 72 ชั่วโมง ที่ไม่ค่อยพบในปลาอื่นคือ หลังลูกปลาว่ายน้ำได้แล้ว ต้องใช้เวลาอีกประมาณ 12 ชั่วโมงกว่าจะใช้ถุงไข่แดงหมด เมื่อถึงตอนนั้นให้อาหารเป็นไมโครเวิร์มและ/หรือลูกไรทะเลแรกฟักได้ พ่อแม่ปลามักดูแลลูกต่อไปราวหนึ่งเดือน หลังจากนั้นอาจวางไข่อีกครั้ง ลูกปลาโตค่อนข้างช้า1

อาศัยอยู่ในลำธารในป่าที่มีพืชพรรณห้อยปกคลุมเหนือน้ำเป็นจำนวนมาก น้ำมักมีสีชา เพราะมีแทนนินจากอินทรียวัตถุที่เน่าเปื่อยละลายอยู่มาก1

ปลาชนิดนี้มักถูกมองข้ามเมื่อวางขาย เพราะปลาวัยอ่อนอาจดูสีหม่นไปบ้าง แต่ที่จริงแล้ว A. thomasi เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ดีที่สุดสำหรับผู้ที่เพิ่งเริ่มเลี้ยงปลาหมอแคระ เพราะเลี้ยงไม่ยากนัก นิสัยสงบ เพาะพันธุ์ง่าย และสวยงามทีเดียวเมื่อปรับตัวเข้ากับตู้ปลาได้แล้ว

ปัจจุบันสกุลนี้มีเพียงชนิดเดียว แต่บางครั้งก็มีหลายสีสายพันธุ์ออกมาให้เห็นในตลาด ในอนาคตสีสายพันธุ์เหล่านี้บางส่วนหรือทั้งหมดอาจพบว่าเป็นชนิดแยกกันจริง ๆ1