บาริเลียส เบนเดลิซิส

ต้องมีฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิท เพราะปลาชนิดนี้ขึ้นชื่อว่าชอบกระโดด ต้องใช้ตู้ปลาขนาดใหญ่มาก และตู้ต้องผ่านการเซ็ตระบบจนสมบูรณ์ดีแล้ว

Barilius bendelisis เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียนขนาดใหญ่ที่ว่ายน้ำเร็ว พบในอินเดีย บังกลาเทศ เนปาล และน่าจะพบในภูฏานด้วย บางครั้งมีขายในชื่อ 'Indian hill trout' หรือ 'Hamilton's baril' ตัวปลามีแถบแนวตั้งสีออกน้ำเงิน 8–12 แถบ และในปลาโตเต็มวัยจะมีจุดสีน้ำเงินอมดำบนเกล็ดแต่ละเกล็ด โตได้ประมาณ 200 มม. SL อาศัยอยู่ในแม่น้ำและลำธารที่น้ำไหลเชี่ยวและมีออกซิเจนสูง ด้วยความเร็วและการกินอาหารอย่างดุเดือด ปลาชนิดนี้จึงไม่เหมาะกับตู้ปลารวมทั่วไป1

ความยาวมาตรฐาน: 200 มม. SL (20 ซม.) ขนาดพื้นตู้: 180 × 60 ซม. ปริมาตร: ประมาณ 648 ลิตร

ต้องใช้ตู้ปลาขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่ผิวอย่างน้อย 180 × 60 ซม. หรือเทียบเท่า1

• อุณหภูมิ: 18–26 °C
• ค่า pH: 6.0–8.0
• ความกระด้าง (GH): 2–15 dGH1

ตู้ปลาควรจัดให้คล้ายลำธารหรือแม่น้ำที่มีน้ำไหล โดยใช้พื้นตู้เป็นหินหลายขนาด ทราย กรวดละเอียด และก้อนหินขนาดใหญ่ที่ผิวเรียบจากการกัดเซาะของน้ำ หากต้องการก็ตกแต่งเพิ่มด้วยรากและกิ่งขอนไม้ได้ แต่ต้องเว้นพื้นที่โล่งให้ปลาว่ายน้ำไว้มาก ๆ

ไม้น้ำส่วนใหญ่จะเติบโตได้ไม่ดีในสภาพแบบนี้ แต่ไม้น้ำที่ทนทานอย่างสกุล Microsorum, Bolbitis หรือ Anubias spp. สามารถปลูกโดยผูกติดกับของตกแต่งได้

ปลาชนิดนี้ไม่ทนต่อการสะสมของของเสียอินทรีย์ และต้องการน้ำที่สะอาดใสอยู่ตลอดเวลาจึงจะเติบโตได้ดี นอกจากนี้ยังอยู่ได้ดีที่สุดเมื่อน้ำมีออกซิเจนละลายสูงและมีการเคลื่อนไหวของน้ำในระดับปานกลาง จึงควรใช้กรองนอกตู้ ปั๊มทำกระแสน้ำ หัวทรายออกซิเจน ฯลฯ ตามความจำเป็น

เนื่องจากสภาพน้ำที่คงที่เป็นสิ่งจำเป็นต่อสุขภาพของปลาชนิดนี้ จึงไม่ควรปล่อยลงตู้ที่วงจรไนโตรเจนยังไม่สมบูรณ์เด็ดขาด และควรถือว่าการเปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ครั้งละ 30–50% ของปริมาตรตู้เป็นเรื่องที่ต้องทำ ฝาปิดตู้ที่ปิดได้สนิทก็จำเป็นเช่นกัน เพราะปลาในสกุล Barilius spp. กระโดดเก่งมาก1

ในธรรมชาติ ปลาในสกุล Barilius spp. ส่วนใหญ่หากินบริเวณผิวน้ำ โดยล่าแมลงทั้งแมลงน้ำและแมลงบก และน่าจะกินปลาเล็กและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่อยู่ตามพื้นท้องน้ำด้วย

ในตู้ปลาสามารถให้อาหารแห้งคุณภาพดีได้ แต่ควรเสริมด้วยอาหารสดและอาหารแช่แข็งเป็นประจำ เช่น หนอนแดง ไรทะเล ไส้เดือนหั่นชิ้น ฯลฯ แมลงหวี่ Drosophila และจิ้งหรีดตัวเล็กก็ใช้ได้ หากเลี้ยงแมลงด้วยอาหารที่มีคุณค่า (gut-load) ก่อนนำมาให้ปลา

มีหลักฐานจากคำบอกเล่าที่บ่งชี้ว่า B. bendilisis อาจเล็มหรือหาอาหารจากผิวหินใต้น้ำด้วย และสิ่งที่พบในกระเพาะของปลาจากธรรมชาติมีทั้งสาหร่าย เช่น Cladophora, Spirogyra, Volvox และ Sphaerocytis spp. รวมถึงตัวอ่อนของหนอน ตัวอ่อนแมลง ชิ้นส่วนของแมลง ไรแดง โคพีพอด และเม็ดทราย1

ไม่เหมาะกับตู้ปลารวมทั่วไปเนื่องจากความต้องการด้านสภาพแวดล้อม และเนื่องจากเป็นปลาที่ว่ายน้ำเร็วมากและกินอาหารอย่างดุเดือด จึงมีแนวโน้มจะแย่งอาหารหรือข่มปลาที่ว่ายช้าและปลาที่ขี้อายกว่าในเวลาให้อาหาร ไม่ควรเลี้ยงร่วมกับปลาที่ตัวเล็กกว่ามาก เพราะอาจถูกกินได้

ปลาที่เหมาะจะเลี้ยงร่วมที่สุดคือปลาในวงศ์ปลาตะเพียนที่ว่ายในชั้นน้ำกลาง ตัวแข็งแรง และขนาดใกล้เคียงกัน เช่น Dawkinsia, Barilius ชนิดอื่น หรือ Devario และ Rasbora spp. ชนิดที่ตัวใหญ่ ส่วนปลาหน้าดินอาจเป็น Garra, Crossocheilus, Botia และ Schistura spp. เป็นต้น ปลาในกลุ่มคาราซินและปลาแมวในวงศ์ Loricariidae หลายชนิดก็น่าจะเลี้ยงร่วมได้ดี แต่ควรศึกษาข้อมูลให้ละเอียดก่อนซื้อ

แม้โดยธรรมชาติจะเป็นปลาที่ชอบอยู่รวมกัน แต่เป็นปลาที่อยู่รวมกันแบบหลวม ๆ (shoaling) มากกว่าว่ายเป็นฝูงพร้อมเพรียงกัน (schooling) และจะมีการจัดลำดับชั้นภายในกลุ่มอย่างชัดเจน จึงควรเลี้ยงเป็นกลุ่มอย่างน้อย 5 ตัวขึ้นไปเสมอ หากเลี้ยงเพียง 2–3 ตัว ตัวที่เป็นรองอาจถูกรังแกอยู่ตลอด ส่วนปลาที่เลี้ยงเดี่ยวอาจก้าวร้าวต่อปลาชนิดอื่นที่หน้าตาคล้ายกัน1

ตัวเมียที่โตเต็มวัยมีสีสันจืดกว่า มักโตกว่าตัวผู้เล็กน้อยและลำตัวหนากว่า โดยเฉพาะเมื่อมีไข่

ตัวผู้ในช่วงผสมพันธุ์จะมีตุ่มนูนเด่นชัดขึ้นที่หัว และมีสีออกแดงบนลำตัว1

ปัจจุบันถือว่ามีการกระจายพันธุ์ทั่วอินเดีย บังกลาเทศ เนปาล และน่าจะรวมถึงภูฏาน นอกจากนี้ยังมีบันทึกการพบในปากีสถาน เมียนมา ไทย และศรีลังกา แต่บันทึกเหล่านี้บางส่วนหรือทั้งหมดอาจเป็นปลาชนิดอื่น

แหล่งที่พบตัวอย่างต้นแบบ (type locality) คือ 'Cedawáti [Vedawati] stream, headwaters of Krishna River near Heriuru, Mysore, India'1

อาศัยอยู่ในแม่น้ำและลำธารที่มีออกซิเจนสูง ความลาดชันต่ำถึงสูง กระแสน้ำปานกลางถึงเชี่ยว พื้นท้องน้ำเป็นกรวด หินกลม ก้อนหินขนาดใหญ่ และพื้นหินดานที่โผล่ขึ้นมา

ที่จุดหนึ่งในลุ่มแม่น้ำอินทราวตี (Indrawati) ประเทศเนปาล มีการเก็บตัวอย่างได้จากแม่น้ำที่ยังสมบูรณ์ตามธรรมชาติ กระแสน้ำเชี่ยวถึงเชี่ยวกราก พื้นเป็นหินกลมและก้อนหินใหญ่ ริมตลิ่งเป็นกรวด

ปลาชนิดอื่นที่พบร่วมในแหล่งเดียวกัน ได้แก่ Botia almorhae, Barilius vagra, B. barna, Schizothoraichthys sp., Schizothorax richardsonii, Tor putitora, Turcinonemacheilus himalaya, Myersglanis blythii และ Pseudecheneis cf. crassicauda1

ปลาชนิดนี้มีเข้ามาในตลาดปลาสวยงามเป็นครั้งคราว และอาจขายในชื่อ 'Indian hill trout' หรือ 'Hamilton's baril'

สามารถแยกจากปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกันได้จากลักษณะต่อไปนี้ร่วมกัน: เส้นข้างลำตัวสมบูรณ์; มีหนวด 2 คู่ โดยคู่ที่ขากรรไกรบนยาวกว่าคู่ที่ปลายจมูก; มีแถบแนวตั้งสีออกน้ำเงิน 8–12 แถบบนลำตัว; เกล็ดหน้าครีบหลัง 18–20 เกล็ด; ครีบก้นสั้น มีก้านครีบอ่อน 7–8 ก้าน; มีจุดสีดำ 2 จุดที่โคนครีบหาง; ในปลาโตเต็มวัยมีจุดสีน้ำเงินอมดำบนเกล็ดลำตัวแต่ละเกล็ด

การจัดสกุลของปลาในกลุ่ม Barilius เป็นที่ถกเถียงมาตั้งแต่ Howes (1980) สรุปว่ากลุ่ม Barilius ซึ่งปลาเหล่านี้ถูกจัดอยู่ในขณะนั้นไม่ใช่กลุ่มที่มีบรรพบุรุษร่วมกันเพียงสายเดียว (monophyletic) และได้ระบุสายวิวัฒนาการแยกกันสองสาย กลุ่มแรกประกอบด้วย B. barila ซึ่งเป็นชนิดต้นแบบ (type species) รวมถึง B. bendelisis, B. radiolatus, B. vagra และ B. shacra ส่วนกลุ่มที่สองรวมชนิดอื่นทั้งหมด ในช่วงแรกทั้งสองกลุ่มถูกเรียกเป็นกลุ่มย่อย 'group i' และ 'group ii' ภายในสกุล Barilius เอง

องค์ประกอบของกลุ่มเหล่านี้ค่อนข้างสับสน เพราะในงานต่อมา Howes (1983) ได้จัด B. evezardi และ B. modestus ไว้ใน 'group i' แต่กลับไม่รวม B. bendelisis, B. radiolatus และ B. shacra โดยไม่ได้ระบุเหตุผลไว้ชัดเจน

Rainboth (1991) จัดสมาชิกใน 'group ii' ของ Howes ไว้ในชื่อสกุล Opsarius ที่นำกลับมาใช้ใหม่ เนื่องจากเป็นชื่อเก่าแก่ที่สุดที่ใช้ได้ ส่วนชนิดใน 'group i' ยังคงใช้ชื่อ Barilius เพราะมีชนิดต้นแบบอยู่ในกลุ่มนี้

ระบบนี้มีผู้เขียนรุ่นหลังบางรายนำไปใช้ เช่น Tang et al. (2010) และ Collins et al. (2012) แต่ยังไม่แพร่หลายจนกระทั่ง Kottelat (2013) ซึ่งจัดปลาที่เคยอยู่ในสกุล Barilius จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ทั้งหมดไว้ใน Opsarius1